ポワティエのヒラリウスc. 315–367

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 9 › Tractatus super Psalmos

Pars IX, Caput VII 第IX部 第VII章

Hilary of Poitiers · Tractatus super Psalmos · PL 9, 312C · 7 sectiones

Tractatus super Psalmos 9.7.1

1

Linguae officium. --Post hanc ergo de eo prophetici doloris querelam, jam in ipsum sermo convertitur, VERS 4: Injustitiam cogitavit lingua tua.

PL 9, 312C

舌の務め。――それゆえ、彼についての預言者の嘆きの訴えののち、今や言葉はその者自身に向けられる。「汝の舌は不正を思い巡らした」(詩篇51:4)。

Tractatus super Psalmos 9.7.2

2

Linguae humanae officium est, ut naturali impulsa ratione, motu vario eodemque moderato vocem in verba distinguat: exstetque per eam ex confuso erumpentis spiritus sono dissonans ad rerum intelligentiam sermo.

PL 9, 313A

人間の舌の務めは、自然の理に促され、多様でありながら節度ある同じ動きによって、声を語へと区別することである。それによって、噴き出す息の混ざり合った音から、物事の理解へ向けて、区別された言葉が立ち現れる。

Tractatus super Psalmos 9.7.3

3

Et quamvis quidem hic ejus ad id efficiendum rationalis motus sit; tamen ipsa subdita potius esse rationi intelligitur, quam sensu rationis intelligens. Quod vero caret sensu intelligentiae, caret et rationis instinctu.

PL 9, 313A

そして、確かにここで舌にはそれを成し遂げるための理性的な動きがあるにしても、舌そのものは、理性の感覚によって理解するというよりも、むしろ理性に従属するものと理解される。理解の感覚を欠くものは、理性の促しをも欠く。

Tractatus super Psalmos 9.7.4

4

Quidquid autem caret rationis instinctu, caret et meditatione consilii. Et quomodo recte a Propheta dictum intelligitur, linguam injustitiam cogitare, cum cogitatio ex rationabili sensu animae viventis ineatur; lingua vero non ad naturam rationis ineundae, sed ad ministerium naturae sit rationabilis instituta?

PL 9, 313A

そして、理性の促しを欠くものは、思慮の熟考をも欠く。それでは、預言者によって、舌が不正を思い巡らすと語られたことは、どのように正しく理解されるのか。思い巡らすことは、生ける魂の理性的な感覚から始められるが、舌は、理性を始める本性のためにではなく、理性的な本性に仕えるために設けられたのに。

Tractatus super Psalmos 9.7.5

5

Sed dicti hujus perfecti et prophetici auctoritatem et alius propheta demonstrat dicens: In ore stultorum cor eorum est (Eccl. XXI, 29) ; quia nihil ex rationis consilio tractantes et cordis meditatione pendentes, temerario tantum motu linguae inconsultae res fortuitas et inconditas eloquantur.

PL 9, 313B

しかし、この言葉の完全で預言的な権威を、別の預言者も示している。「愚か者たちの口の中に、彼らの心がある」(コヘレトの言葉21:29)。彼らは、理性の思慮によって何も扱わず、心の熟考にもよらず、無思慮な舌の軽率な動きだけで、偶然の、整っていない事柄を語るからである。

Tractatus super Psalmos 9.7.6

6

Atque ideo in ore stultorum cor eorum est, quia non quod cogitaverint, loquentur, sed quod locuti fuerint, cogitabunt. Et hoc quidem de lingua stulti.

PL 9, 313B

したがって、「愚か者たちの口の中に彼らの心がある」のは、彼らが思い巡らしたことを語るのでなく、語ったことを後から思い巡らすからである。そしてこれは、愚か者の舌についてである。

Tractatus super Psalmos 9.7.7

7

At vero de lingua sapientis ita legimus: Lingua intelligentis meditabitur sapientiam; et rursum: Lingua mea calamus scribae velociter scribentis (Psal. XLIV, 2) : quia intelligentis lingua ex meditatione sapientiae sit; et eadem rursum tamquam calamus scribentis, nihil incompositum, nihil incertum agat: sed his quae aut cogitata aut lecta fuerint, obtemperans celeriter ex ratione consilii obsecundet.

PL 9, 313B

しかし、賢い者の舌については、こう読む。「悟りある者の舌は知恵を思い巡らす」。またさらに、「私の舌は、速やかに書く書記の葦ペンである」(詩篇44:2)。悟りある者の舌は知恵の熟考から出、同じ舌は、書く者の葦ペンのように、何ひとつ乱れたこと、何ひとつ不確かなことをせず、思われたこと、あるいは読まれたことに従い、思慮の理性に基づいて速やかに従うからである。