Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.1
Cum igitur tanta ad aedificationem Ecclesiae suae divino Deus favore concesserit; ut post patriarchas, prophetas, angelos, unigenitus descenderet Dei Filius, et ad lavacrum veniret; nonne vere atque divine de Ecclesia cognovimus dictum: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam (Psal. CXXVI, 1) ?
PL 15, 1583A神は、自らの教会の建設のために、神的な好意をもってこれほどのものを許し、族長たち、預言者たち、天使たちののちに、神の独り子が降り、洗いの場に来た。それなのに、我々は教会について、「主が家を建てるのでなければ、それを建てる者は空しく労する」(詩篇126:1)と言われたことを、まことに神的に語られたと知らないだろうか。
Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.2
Nec mirum si homo aedificare non potest, qui non potest custodire: Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilaverunt qui custodiunt eam (Ibid.) . Haec de quodam psalmo.
PL 15, 1583B人が建てることができないのは、守ることができないのだから、不思議ではない。「主が町を守るのでなければ、それを守る者は空しく見張る」(詩篇126:1)。以上はある詩篇からのものである。
Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.3
Audeo tamen etiam ego dicere, quod homo viam non possit adoriri, nisi Dominum habeat praeviantem. Unde criptum est: Post Dominum Deum tuum ambulabis (Deut. XIII, 4) ; et, A Domino diriguntur viae viri (Prov. XX, 24) .
PL 15, 1583Bしかし私もまた、人は、主が先に道を行くのでなければ、道に乗り出すことができないと、あえて言う。それゆえ書かれている〔底本は criptum。scriptum と読む〕。「汝は、汝の主なる神のあとに歩むであろう」(申命記13:4)、また「人の道は主によって導かれる」(箴言20:24)。
Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.4
Denique ille perfectior, qui intelligeret se sine Domino ambulare non posse: Vias, inquit, tuas edoce me (Psal. XXIV, 4) .
PL 15, 1583B実に、主なしでは歩むことができないと悟っていたあの人は、より完全であった。「汝の道を私に教えよ」と彼は言う(詩篇24:4)。
Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.5
Et ut ad historiam veniamus (non enim simplicem tantum rei gestae seriem debemus haurire, sed etiam actus nostros ad aemulationem scriptorum referre) ex Aegypto populus exivit, nesciebat viam quae ad terram duceret sanctam.
PL 15, 1583Bそして歴史に進むために(事の経緯の単なる筋を汲み取るだけでなく、我々の行いをも、書き記されたことに倣うことへと関係づけるべきだからである)、民はエジプトから出たが、聖なる地へ導く道を知らなかった。
Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.6
Misit Deus per noctem columnam ignis, ut per columnam populus viam disceret. Misit etiam per diem columnam nubis, ut neque ad sinistram, neque ad dexteram declinaret (Exod. XIII, 21) .
PL 15, 1583C神は夜に火の柱を遣わし、民が柱によって道を学ぶようにした。昼にも雲の柱を遣わし、左にも右にも逸れないようにした(出エジプト記13:21)。
Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.7
Sed non es talis, homo, ut merearis et tu ignis columnam: non habes Moysen, non accipis signum; nunc enim post adventum Domini fides exigitur, signa conduntur.
PL 15, 1583Cしかし、人よ、あなたは火の柱に値するようなものではない。あなたはモーセを持たず、しるしを受けない。主の到来ののちの今は、信仰が求められ、しるしは蔵されるからである。
Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.8
Time Deum, et praesume de Domino: Immittit enim angelos Dominus in circuitu timentium eum, et cripiet eos (Psal. XXXIII, 8) .
PL 15, 1583C神を畏れ、主に信頼せよ。「主は、主を畏れる者たちのまわりに天使たちを遣わし、彼らを救い出す〔底本の刷りは活字が欠けて cripiet と見えるが、eripiet と読む〕」(詩篇33:8)。
Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.9
Vides itaque quia ubique Domini virtus studiis cooperatur humanis; ut nemo possit aedificare sine Domino, nemo custodire sine Domino, nemo quidquam incipere sine Domino (Conf. S. August. lib. de Gratia Christi, cap. 44) .
PL 15, 1583Cこうしてあなたは、主の力があらゆるところで人間の努めと協力することを見る。主なしに誰も建てることはできず、主なしに誰も守ることはできず、主なしに誰も何事も始めることはできない(アウグスティヌス『キリストの恩寵について』第44章を比較せよ)。
Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.10
Et ideo juxta Apostolum: Sive manducatis, sive bibitis, sive aliud quid facitis, omnia in gloriam Dei facite, in nomine Domini nostri Jesu Christi (I Cor. X, 31) .
PL 15, 1583Dそれゆえ、使徒に従えば、こうである。「食べるにせよ、飲むにせよ、何かほかのことをするにせよ、すべてを神の栄光のために、我々の主イエス・キリストの名において行え」(一コリント10:31)。
Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.11
In duabus enim epistolis: alibi in nomine Domini nostri Jesu Christi (Coloss. III, 17) ; alibi in gloriam Dei facere te praecepit; ut scias eamdem esse Patris et Filii gloriam, eamdemque virtutem: nec in aliquo circa sui divinitatem Patrem et Filium discrepare, qui circa praesidia nostra non discrepant.
PL 15, 1583D実に、二つの書簡において、一方では「我々の主イエス・キリストの名において」(コロサイ3:17)、他方では「神の栄光のために」行えと、使徒はあなたに命じた。それは、あなたが、父と子の栄光は同じであり、力も同じであると知るためである。我々の守りについて食い違わない父と子は、その神性についても、いかなる点でも食い違わない。
Expositio Evangelii secundum Lucam 2.84.12
Docuit igitur me David quod nemo sine Domino aedificet domum, custodiat civitatem (Ps. CXXVI, 1) .
PL 15, 1584Aこうしてダビデは私に教えた。主なしには誰も家を建てることも、町を守ることもできないと(詩篇126:1)。