Epistolarum libri decem 10.73.1
Ubi primum sacer sermo pietatis vestrae exspectationem populi celeritate praevenit, omne quod sibi diversitas voluntatum usurpaverat de episcoporum electione, submovit, ac divina provisione inter initia resecavit, quod tarditate imperitae multitudinis, crescentibus studiis, difficilius potuisset auferri, D. imperator.
PL 18, 399Aあなたの敬虔〔vos。一人の相手への敬意の複数〕の聖なる言葉が、民の期待を速やかに先んじるや、意志の相違が司教の選出について自ら奪っていたものをことごとく退け、神の配慮によって、初めのうちに断ち切った。それは、未熟な群衆の鈍さのなかで、熱意が募るにつれて、はるかに取り除きがたくなっていたであろうものである、主なる皇帝よ。
Epistolarum libri decem 10.73.2
Ob quam rem statim debito famulatu implere quae fuerant imperata properavi; et quod felicitati clementiae vestrae ascribendum est, res novi exempli, et maximae contentionis magnique certaminis, ut sine commonitione populi coepta fuerat, ita salva clementia vestra cum totius multitudinis quiete finita est.
PL 18, 399Bそのため私はただちに、奉仕の務めとして、命じられたことを果たすべく急いだ。そして、あなたの寛容の幸運に帰すべきことだが、新しい先例にあたる、きわめて大きな争いと闘いの件は、民への勧告なしに始められていたのと同じく、あなたの寛容を損なうことなく、全群衆の静穏のうちに終結した。
Epistolarum libri decem 10.73.3
Nam cum eo tempore ad me sacra perlata esset auctoritas quo sancti die erat celebranda solemnitas, statim (ut oportebat), misso primiscrinio, Bonifacium ad me venire admonui, quod praeceptum fuerat, agniturum, ut a processione, quam sibi inhibitam didicerat abstineret.
PL 18, 399Bというのも、聖人の日の祭典が行われるはずであったその時に、聖なる勅書が私のもとに届けられたので、ただちに(当然のこととして)書記長〔primiscrinius〕を遣わし、ボニファティウスに、命じられたことを承知するため私のもとへ来るよう促し、禁じられたと知っていた行列から身を控えさせようとしたのである。
Epistolarum libri decem 10.73.4
Qui, conventione contempta, processit, atque eum quem dixeram dedit populo verberandum. Quod ubi nuntiatum est, habito cum V. C. tribuno Sereniano tractatu, ad sanctum Paulum, quo convenerat, et sacra exemplaria pro cautela direxi, ne quid in injuriam publicam de praeceptis immissa multitudo temeraret, et partem officii pariter destinavi.
PL 18, 399B彼は召喚を無視して行列に出て、先に述べた者〔書記長〕を、民に打たせるべく引き渡した。それが知らされるや、私は、いとも高名な人、護民官セレニアヌスと協議したのち、彼が集まっていた聖パウロの聖堂へ、用心のために聖なる文書の写しも送った。放たれた群衆が、命令に反して公への侮辱になるようなことを犯さぬようにである。同時に属僚の一部も派遣した。
Epistolarum libri decem 10.73.5
Sed neutrum fieri passus, cum ad Urbem vellet pariter cum populo remeare, statim ad portas tam contubernales quam apparitores occurrerunt, qui eum (ut statutum fuerat) Urbem vestram ingredi prohiberent.
PL 18, 399Cしかし彼は、そのどちらも行われるのを許さず〔neutrum(どちらも)が何を指すかは定かでない〕、民とともに都へ戻ろうとした。するとただちに門で、同僚たちも下役たちも駆けつけ、(定められていたとおり)彼があなたの都に入るのを禁じた。
Epistolarum libri decem 10.73.6
Verum ipsos quoque contemnendos credidit, atque violenter ingressus, a certa Urbis parte pluribus occurrentibus est repulsus, nec permissus quod cogitabat implere. Quod ubi turba quae comitabatur aspexit, sine aliquo tumultu dispersa est.
PL 18, 399Cだが彼は、彼ら自身をも軽んじてよいと考え、強引に入り込んだ。しかし都のある場所で、多くの者が立ち向かって撃退され、考えていたことを遂げることを許されなかった。付き従っていた群衆はそれを見ると、何の騒ぎもなく散った。
Epistolarum libri decem 10.73.7
Ipse vero extra murum deductus non longe ab Urbe remoratur: qui ne, occulte per noctem ingressus Urbem, ad ecclesiam convolaret, et rursus populi studia commoveret, communi tractatu pro competenti sollicitudine contubernales et apparitores quatuor illic sine injuria ejus observare disposui, exspectans quid pietas vestra decernat, ut quies possit quae hactenus servata est perdurare.
PL 18, 399C彼自身は城壁の外へ連れ出され、都から遠くないところにとどまっている。彼が夜に密かに都に入って教会へ駆け込み、再び民の熱を動かすことのないように、私は、共同の協議により、しかるべき配慮から、同僚たちと下役四人に、そこで彼を傷つけることなく見張らせるよう命じた。あなたの敬虔が何を決するかを待っている。これまで保たれてきた静穏が続きうるようにである。
Epistolarum libri decem 10.73.8
Circa partem vero Eulalii episcopi venerabilis viri, qui eo die pene cum omni multitudine ad sancti apostoli Petri basilicam solemnia celebrabat, ubi primum pietatis vestrae praecepta sunt publicata, fuit totius laetitia civitatis.
PL 18, 399D一方、尊き人である司教エウラリウスの側では、彼がその日ほぼ全群衆とともに聖使徒ペトロの聖堂で祭典を行っていたが、あなたの敬虔の命令が公にされるや、全都市の喜びが起こった。
Epistolarum libri decem 10.73.9
Unde ea quae populus Romanus publico gaudio diversis acclamationibus agens gratias majestati vestrae (testatus est) credidi publicanda, et relationi mea universa subjeci, ut agnosceret pietas vestra quanta quiete Urbis totius correcta sint quae male fuerant admissa temeritate paucorum; et quanta gratia suscepta sint quae clementia vestra divino indicio et perseverandae religionis reverentia decernenda credidit, et pro quiete populi Romani in perpetuum servandi constituit. Dat. sexto idus Januarii.
PL 18, 399Dそれゆえ、ローマの民が公の喜びのうちに、さまざまな喝采をもってあなたの威光に感謝して(証した)ことを、公にすべきだと考え、私の上申書〔底本は relationi mea。meae と読む〕にそのすべてを添えた。あなたの敬虔が、都全体のどれほどの静穏のうちに、少数の者の軽率によって悪しく許されていたことが正されたか、また、あなたの寛容が、神の示しと、守り続けるべき宗教への畏敬とから決定すべきものと信じ、ローマの民の静穏のために永遠に守るべきものとして定めたことが、どれほどの好意をもって受け入れられたかを、知るようにである。1月のイドゥスの6日前〔1月8日〕に発す。