Epistolarum libri decem 1.13.1
Solet facunda esse laetitia, et angustias clausi pectoris aspernata gestire. Tibi, amice, scribendi oblivionem peperit res secunda. Id mihi imitationi esse non potuit, quem domini nostri Gratiani coelestis oratio bonae spei et hilaritatis implevit.
PL 18, 152B豊かな言葉は喜びのつね、閉ざされた胸の狭さを嫌って跳ね出す。友よ、あなたには順調なことが、書くことの忘却を生んだ。私には、それをまねることはできなかった。我々の主グラティアヌスの、天与の演説が、私をよき希望と晴れやかさで満たしたからだ。
Epistolarum libri decem 1.13.2
Ultro igitur alloqui desidem non peperci, officii, vel gaudii mei gratia: quorum alterum familiaritas nostra, alterum felicitas publica suggerebat. Nunc si operae est, utendum mihi tantisper animum fac remittas. Primores calendae Januariis appetebant.
PL 18, 152Bそこで私は、怠けているあなたに、こちらから話しかけることをためらわなかった。務めと私の喜びのためだ。前者は我々の親しさが、後者は公の幸福が勧めた。今、暇があるなら、しばらく私に気持ちを向けてくれ。一月の朔日〔1月1日〕が近づいていた。
Epistolarum libri decem 1.13.3
Frequens senatus maturrime in curiam veneramus, priusquam manifestus dies creperum noctis absolveret: forte rumor allatus est sermonem desiderati principis multa nocte venisse, et erat verum. Nam tabellarius vigiliarum fessus adstabat.
PL 18, 152B元老院議員が大勢、我々はごく早く議場に来ていた。まだ明るい昼が夜のほの暗さを解き放つ前に。たまたま、待ち望まれた君主の言葉が夜更けに届いたという噂がもたらされ、それは本当だった。夜警に疲れた使者が立っていたのだ。
Epistolarum libri decem 1.13.4
Nondum coelo albente concurritur luminibus accensis, novi saeculi fata recipiantur. Quid multa? lucem, quam adhuc opperiebamur, accipimus. Dic mihi, inquies (nam id praestat audire), quid nostri patres super ea oratione senserunt?
PL 18, 152Cまだ空が白まぬうちに、灯をともして人々が集まる。新しい世の運命が受け取られるように。要するに、我々がなお待っていた光を、受け取る。あなたは言うだろう(そう尋ねられるほうがよいのだから)、我々の元老院議員たちは、その演説について何を思ったか、と。
Epistolarum libri decem 1.13.5
Rerum tibi natura respondeat, quibus suffragiis exoptata pietas audiatur. Novimus bona nostra complecti. Si credis, etiamnum illius gaudii mei quamdam patior cruditatem.
PL 18, 152C事の本性があなたに答えよう、どれほどの賛同で、待望された〔君主の〕敬虔が聞き入れられたかを。我々は自分たちの善きものを抱きしめることを知っている。信じてくれるなら、今なお私は、あの喜びの、ある種の消化不良に苦しんでいる。
Epistolarum libri decem 1.13.6
Bonus Nerva, Trajanus strenuus, Antonius pius, innocens Marcus plenis officii temporibus adjuti sunt, quae tunc mores alios nesciebant. Hic in laude est natura principis; ibi priscae munus aetatis.
PL 18, 152C善き人ネルウァ、精力的なトラヤヌス、敬虔なアントニウス、無垢なマルクスは、務めに満ちた時代に助けられた。その時代は、ほかの習いを知らなかった。ここでは、称賛は君主の本性にある。あちらでは、古い時代の贈り物であった。
Epistolarum libri decem 1.13.7
Cur verso ordine ista optimarum artium putemus exempla, et illa de saeculo priore vestigia? Vetus officium suum fortuna tueatur, et has saltim Romano nomini velit servare delicias. Nullo fascino felicitas publica mordeatur. Audisti omnia, sed summotenus ore libata.
PL 18, 152Cなぜ我々は、順序を逆にして、これらを最善の技芸の模範とし、あれを前の世の足跡と思うのか。運命の女神は、その古い務めを守り、せめてこれらの楽しみをローマの名のために保ってほしい。いかなる呪いにも公の幸福が噛まれませんように。あなたはすべてを聞いた、ただし口先で表面をなめただけだが。
Epistolarum libri decem 1.13.8
Monumenta curiae nostrae plenius tecum loquentur. Ubi cum plura rescripta repereris; aestima, quanto uberiora unius mens optaverit, quam plausus effuderit. Vale.
PL 18, 152D我々の議場の記録が、より詳しくあなたに語るであろう。そこで多くの勅答を見つけたら、一人の心が望んだものが、喝采の吐き出したものよりどれほど豊かであったかを、推し量れ。健やかであれ。