Epistolarum libri decem 10.43.1
Unum levamen injuriis meis tribuit eventus, D. imperator, ut Romam publicae utilitatis gratia V. C. et illustris, clementiaeque vestrae semper dicatus, comes Hesperius mitteretur.
PL 18, 374Bひとつの慰めを、事の巡り合わせは私の被った不正に与えた、主なる皇帝よ。公の利益のためにローマへ、いとも高名で顕貴の人であり、あなたの寛容〔vos。一人の相手への敬意の複数〕に常に献身する伯ヘスペリウスが遣わされたのである。
Epistolarum libri decem 10.43.2
Nam si eum testem contumeliarum, quas pertuli, non haberem, quis dubitaret eam praefecturam, quae Romae superior est caeteris, turbidum aliquid pro potestate fecisse?
PL 18, 374B実際、もし彼が、私の被った侮辱の証人でなかったなら、ローマでほかのどの職にも勝る長官職が、権限に任せて何か騒ぎを起こしたのではないか、と誰が疑わないだろうか。
Epistolarum libri decem 10.43.3
Is, quoniam semper amicus est veritati, et famam bonorum temporum colit, si dederit aeternitas vestra copiam, contemptum legum et saeculi non silebit.
PL 18, 374B彼は、常に真実の友であり、善き時代の名声を敬うので、あなたの永遠性が機会を与えるなら、法と世に対する侮りを黙っていないだろう。
Epistolarum libri decem 10.43.4
Ego, ut potero, de multis pauca narrabo, repetitis paululum causis quae mihi, ut arbitror, has insidias excitarunt.
PL 18, 374C私は、できるかぎり、多くのことから少しを語ろう。この陰謀を私に引き起こしたと思われる原因を、少しさかのぼって。
Epistolarum libri decem 10.43.5
Cum pro diligentia, quae debet omnibus inesse judicibus, argenti publici ratio quaereretur, quod censualibus editores munerum contulerunt; inter caeteras fraudes repertum est, quosdam functionibus absolutos, sumptum debitum reip. non dedisse.
PL 18, 374Cあらゆる裁判官に備わるべき入念さから、催しの主催者たちが査定官たち〔censuales〕に拠出した公の銀の会計が調べられたとき、他の不正の中で、役務を免除された何人かが、国家に負う費用を支払っていなかったことが分かった。
Epistolarum libri decem 10.43.6
Et ut fallacia ita tegeretur, ex alieno argento tantumdem censualibus, falsis titulis imputatis, quantum duo conferre debuerant, contulerunt.
PL 18, 374Cそして、その不正が覆われるように、偽りの名義を付けて、二人が拠出すべき額と同じだけを、他人の銀から査定官たちに拠出した。
Epistolarum libri decem 10.43.7
Hoc cum clarissimi viri sponte sine adjectione dispendii reddidissent, senatum prisco more consului, quid in communi causa patrum innueret auctoritas. Dictis aliquot sententiis, factum meum reverendi ordinis probavit assensio.
PL 18, 374Cいとも高名な人々がこれを、損失の上乗せなしに自ら返済したので、私は古来の習いにしたがって元老院に諮り、共通の案件について議員たちの権威が何を示すかを尋ねた。いくつかの意見が述べられたのち、尊い身分の同意が私の措置を認めた。
Epistolarum libri decem 10.43.8
Interjectis diebus cum Romam V. C. et spectabilis vicarius commeasset, V. C. causidicus fori mei Cessus, socius ejus, qui debitum refudit impendium, tuitionem contra me, et annonae praefectum clarissimum virum de sede vicaria postulavit, cum ego aditus in causa publica, civilem conventionem matri ejus super nepotis sui munere detulissem, responsione servata, qua retinere asseritur patrimonium Candidati; praefectus vero annonae V. C. pistorem publicae annonae verbo tantum reposcere diceretur, quem manibus officialium Celsus eruerat.
PL 18, 374C数日が過ぎたころ、いとも高名で貴顕の代官がローマに来たとき、私の法廷の弁護士であるいとも高名な人ケッスス——負債の費用を返済した者の仲間——は、私と、穀物供給長官であるいとも高名な人とに対する保護を、代官の席から求めた〔底本は Cessus。のちに Celsus ともあり、同一人物か定かでない〕。それは、公の案件で訴えを受けた私が、彼の母に、その孫の催しについて民事の召喚を申し入れ、〔母が〕カンディダトゥスの財産を保持していると言われるその答弁が保留されていた折であり、また穀物供給長官は、公の穀物供給のパン職人を、ただ口頭で取り戻そうとしているだけだと言われていた折で、そのパン職人を、ケルススが属僚たちの手から奪い取っていたのである〔この文の係り(socius ejus、matri ejus、nepotis sui の指す者)は定かでない〕。
Epistolarum libri decem 10.43.9
Hic jam vestrae perennitatis est aestimare contumeliam praefecturae: cujus causidicus nihil passus, auxilium secundi judicii impetravit. Per haec quoniam patientiam meam minime perculerunt, adjectum est, quod dissimulare non possum.
PL 18, 374Dここから先は、長官職への侮辱を、あなたの永続性が評価すべきことである。その弁護士は何も被らず、第二の裁判の助けを得た。これらによって私の忍耐がまったく揺るがされなかったので、さらに、私が黙っていられないことが加わった。
Epistolarum libri decem 10.43.10
Nam cum ad examinandos actus Bassi praefecti Urbis potestas vicaria ad secretarium commune prodiisset; nescio quis, vicario libello dato, de officii mei colludio, vel iniquitate conquestus est; quod Memorius litigator, jussus a Basso solvendi debiti gratia ad judicia Africana deduci, cum et a viro illustri decessore meo Aventio, et a me per libellos, ne eo pergeret postuasset, navi esset abductus.
PL 18, 375Aというのは、首都長官バッススの記録を検分するために代官の権限が共同の会議室に出てきたとき、誰とも知れぬ者が、代官に請願書を出して、私の属僚の共謀あるいは不正を訴えたのである。すなわち、訴訟人メモリウスは、バッススによって負債を支払うためアフリカの法廷に連行するよう命じられていたのに、顕貴の人である私の前任者アウェンティウスにも、私にも、そこへ行かないよう請願書で願い出ていたにもかかわらず、船で連れ去られた、というのである〔底本は postuasset。postulasset と読む〕。
Epistolarum libri decem 10.43.11
Hunc illico V. C. et spectabilis vicarius, ut subscriptio libelli indicat, adesse praecepit. Ubi pariter ambo consedimus, et seriem querelarum recitatione cognovi, admonui ut is qui aderat vicariam sedem probaturus intraret.
PL 18, 375Aその者を直ちに、いとも高名で貴顕の代官は、請願書の署名が示すとおり、出頭せよと命じた。我々が二人並んで着座し、私が不平の一連を朗読によって知ったとき、私は、代官の法廷で〔訴えを〕立証しようとする者に、出頭して入るよう促した〔is qui aderat の読みは定かでない。次の節ではその者は出頭していない〕。
Epistolarum libri decem 10.43.12
Tunc officium ejus hominem deesse respondit, qui praecepto judicis sui in examen acciri debuerat. Quid hic aestimandum sit, relinquo sapientibus. Semel atque iterum praeconis vocibus advocatur, nec tamen inclamatus accurrit.
PL 18, 375Aそのとき彼の属僚は、裁判官の命令により審理に呼び出されるはずであった者がいない、と答えた。これをどう評価すべきかは、賢い人々に任せる。一度ならず二度、触れ役の声で呼び出されたが、呼ばれても駆けつけなかった。
Epistolarum libri decem 10.43.13
Tunc nullo assistente, apparitio urbana coepit urgere, quod ad Africam transvectus esset, quo Bassum clarissimum virum criminis posset arguere. Suggestum est paritum esse sententiae: quam cum Bassus post luctamen partium protulisset, provocatio non removit.
PL 18, 375Bそのとき誰も立ち会わぬまま、都の下役たちが、彼はいとも高名な人バッススを罪で告発できるようにアフリカへ渡ったのだ、と迫り始めた。判決には従った、と具申された。その判決は、バッススが当事者たちの争いののちに下したもので、上訴もそれを取り除かなかった。
Epistolarum libri decem 10.43.14
Ad haec Fulgentius V. C. tribunus et notarius, conventos adjutores urbanae sedis asseruit ne Memorius navigaret, a quo cum requireretur an ad eum aliquid super hisce criminibus Memorius detulisset, ait querelas ejus libellorum paginis contineri: credo simulare non ausus quod accusator esse voluisset.
PL 18, 375Bこれに対し、いとも高名な人である護民官にして書記フルゲンティウスは、都の官署の補佐官たちが、メモリウスが航海に出ないように召喚された、と述べた。彼に、メモリウスがこれらの罪状について何かを持ち込んだかと尋ねると、彼の不平は請願書の頁に含まれている、と言った。告発者になろうとしていたと装う勇気はなかったのだと私は思う。
Epistolarum libri decem 10.43.15
Ad haec urbani adjutor officii per Felicem sibi a clarissimo viro Fulgentio mandatum esse respondit, ut secundum sententiam Memorius ad Africam duceretur. Mox Felicem censuimus attinendum, quo posset liquere an hujus mandati internuntius extitisset.
PL 18, 375Bこれに対し、都の属僚の補佐官は、いとも高名な人フルゲンティウスからフェリクスを介して、判決にしたがってメモリウスをアフリカへ連れて行くよう命じられた、と答えた。直ちに我々は、フェリクスを留置すべきと決定した。この命令の伝達者であったかどうかを明らかにできるようにである。
Epistolarum libri decem 10.43.16
Interea vir spectabilis vicarius, cum adessent alii, quos in Bassi causis possemus audire, ob ejus absentiam, quam facile est ex Africanis revocare provinciis, judicium omne deseruit: nescio an ex jussu eorum qui, ut audirentur, affluxerant.
PL 18, 375Cその間に、貴顕の代官は、バッススの案件で我々が聴取できる者たちがほかにいたにもかかわらず、メモリウスの不在——アフリカの属州から呼び戻すのはたやすいのだが——を理由に、審理をすべて放棄した。それは、聴取されるために集まっていた者たちの命令によるのか、私は知らない。
Epistolarum libri decem 10.43.17
Promissa relatione discedo. Felix, qui in communi jussus est attineri, officii exsecutione corripitur.
PL 18, 375C上申を約して、私は〔会議室を〕退いた。共同の決定で〔in communi〕留置を命じられていたフェリクスは、属僚の執行によって取り押さえられる〔in communi と officii exsecutione の意は定かでない〕。
Epistolarum libri decem 10.43.18
Is, cum a me insequenti tuitionis auxilium poposcisset, et unius nomenclatoris, ut in urbe pacata adminiculo fretus incederet, post vehiculum praefecturae, jussu Fulgentii, per Gaudentium et Victorem agentes in rebus, et Bonifacium palatinum, qui hactenus in officio urbano militavit, violenter arreptus deducitur in ejus aedes, de cujus mandatis fuerat audiendus.
PL 18, 375C彼は、私に保護の助けと、ひとりの名告げ奴隷〔nomenclator〕〔の付き添い〕とを求め〔insequenti の係りは定かでない。「翌日に」とも読める〕、平穏な都でその支えを頼りに長官職の馬車の後ろを歩いていたところ、フルゲンティウスの命令により、皇帝の使者ガウデンティウスとウィクトル、およびこれまで都の属僚として勤めていた宮廷官ボニファティウスによって、暴力的につかまえられ、その命令について聴取されるはずだった人の家に連れて行かれた。
Epistolarum libri decem 10.43.19
Quod cum sibi Fulgentius V. C. auctor contumeliae meae invidiosum putaret, ad circi secretarium convolavit, facti illiciti volens praestare rationem, quod sibi metum fuisse dicebat, ne officii subornaretur impulsu.
PL 18, 375Dいとも高名な人フルゲンティウス、私への侮辱の張本人は、これを自分にとって風当たりの強いことと考えたので、競技場の会議室へ駆けつけ、不法な行為の理由を説明しようとした。彼は、〔フェリクスが〕属僚の働きかけで買収されることを恐れていたのだと述べた。
Epistolarum libri decem 10.43.20
Exspectatis, credo, augustissimi principes, ut praefectus et judicii vestri securus, et innocentiae suae aliquid severum censuisse dicatur. Fateor, neque poenitet, animum temperavi, dum certam de vobis spero vindictam.
PL 18, 375D諸君〔ここは複数の君主たちへの呼びかけ〕は思っていたのだろう、いとも尊い君主たちよ、諸君の裁きにも自らの潔白にも安んじている長官が、何か厳しいことを決した、と言われることを。私は認める、悔いてはいない。心を抑えたのである、諸君からの確かな報復を期待して。
Epistolarum libri decem 10.43.21
Statui ut Felix vadibus, qui Fulgentio non essent cogniti, traderetur. Quid mitius decerni, quid remissius potuit? Tunc ille, tanquam cossurus egreditur.
PL 18, 375D私は、フェリクスをフルゲンティウスに知られていない保証人たちに引き渡すと決めた。これ以上穏やかな、これ以上ゆるやかな決定がありえただろうか。するとあの男は、譲歩するつもりのように出て行った〔底本は cossurus。cessurus と読む〕。
Epistolarum libri decem 10.43.22
Sed cum ad ejus aedes semel atque iterum princeps officii commeasset, et obstinatam hominis contumaciam non posset inflectere, inanem syngrapham reportavit, qua redhibitionem Felicis in alterum diem sponsione distulerat.
PL 18, 375Dしかし、属僚の長〔princeps officii〕が彼の家に一度ならず二度赴いても、その男の頑なな強情を曲げられず、彼がフェリクスの返還を翌日まで延ばす約束を記した、空しい証書〔syngrapha〕を持ち帰った。
Epistolarum libri decem 10.43.23
Tenet domi testem, quem de se noverat audiendum. Etiam hujus injuriae assumo patientiam. Culpate uti vultis, ut dignum est. Scivi meliorem esse judicum causam quae rerum dominis reservatur. Exspectamus ut altero die instructus officio redderetur.
PL 18, 376A彼は家に証人を留めている。自分について聴取されるべきと知っていた者を。この不正をも、私は耐え忍ぶ。望むとおりに、ふさわしく〔彼を〕咎めよ〔Culpate uti vultis, ut dignum est の係りは定かでない。皇帝への言葉と取った〕。裁判官たちの案件では、物の主〔皇帝〕に留保されるものの方がより良いと私は知った。我々は、翌日、属僚の手で整えられてフェリクスが返されるのを待った。
Epistolarum libri decem 10.43.24
At ille crastina luce, ut gesta monstrabunt, adversum cautionis fidem vicariae potestati tradendus abducitur. Hoc ubi princeps officii comperit, paucis comitatus excurrit: retinet Felicem celebri Urbis loco, nec tamen eripit.
PL 18, 376Aだが彼は翌朝、記録が示すとおり、保証の約束に反して代官の権限に引き渡すべく連れ去られた。属僚の長はこれを知ると、少数の供を連れて駆け出し、フェリクスを都の人通りの多い場所で押さえたが、奪い返すことはできなかった。
Epistolarum libri decem 10.43.25
Itaque Fulgentius, qui se simulat verberatum, manu validiore legibus repugnavit. Interea Felix a militibus vicariae potestatis abducitur. Et cum princeps officii mei sub conspectu Romanae plebis auditur, video quid de hoc facto perennitas vestra debuit judicare.
PL 18, 376Aこうしてフルゲンティウス——彼は殴られたと装う——は、より強い手で法に逆らった。その間にフェリクスは、代官の権限の兵士たちによって連れ去られた。そして私の属僚の長が、ローマの平民の見守る中で審問されているとき、この件についてあなたの永続性が何を判断すべきであったか、私には見える。
Epistolarum libri decem 10.43.26
Ego ordinem tenebo gestorum. Fatetur sub alterius cognitoris examine litigator, nihil sibi ab apparitoribus meis adversum Fulgentium esse mandatum.
PL 18, 376B私は事の経過の順序を保とう。訴訟人は、別の審理者の審査のもとで、私の下役たちからはフルゲンティウスに対して何も命じられていない、と認めている。
Epistolarum libri decem 10.43.27
Hic jussu ejus ad communem secretarium, quo faciendae oblationis gratia summates quosque conduxeram, a principibus officii utriusque perducitur. Nihil enim repertum fuerat quod praefecturam posset involvere.
PL 18, 376Bこの者は、彼〔jussu ejus の ejus が誰を指すかは定かでない〕の命令で、共同の会議室——そこへ私は、献納〔oblatio〕を行うため有力者たちを集めていた——へ、双方の属僚の長によって連れて行かれた。実際、長官職を巻き込みうるものは何も見つかっていなかったのである。
Epistolarum libri decem 10.43.28
Tunc Fulgentius facti sui conscientia percitus caesum se esse conqueritur. Sed mox ejusdem Felicis ac devotissimi viri principis responsione pars ista purgata est.
PL 18, 376Bそのとき、フルゲンティウスは自分の行いの意識に駆り立てられて、殴られたと訴えた。だが間もなく、同じフェリクスと、忠実な人である属僚の長の答えによって、この点は払拭された。
Epistolarum libri decem 10.43.29
Et tamen querelae ejus audientiam non negavi, clarissimo et spectabili viro vicario in societatem cognitionis ascito, si vellet struere nomina testium plebeiorum danda.
PL 18, 376Bそれでも私は、彼の訴えの聴取を拒まなかった。いとも高名で貴顕の代官を審理に加えて、もし平民の証人たちの名を挙げて提出する気があるなら、と。
Epistolarum libri decem 10.43.30
Promisit: credo, ut per moram meus dolor, vel per satisfactionem mitesceret, vel ipse rursus alias moliretur insidias.
PL 18, 376C彼は約束した。思うに、その遅延のうちに私の苦痛が和らぐか、あるいは満足を得て和らぐか、あるいは彼自身がまた別の陰謀を企てるためであった。
Epistolarum libri decem 10.43.31
Qui ut res indicat, conscientia hominis subornati, a quo vicariae potestati libellus oblatus est, domestice confessus apud eundem factum ausus est postulare, ne apparitores ejus, quos ob discessum litigatoris custodia carceris jusserat attineri, injuriae subjacerent.
PL 18, 376C事の次第が示すとおり、彼は、買収された人間——その者から代官の権限に請願書が差し出された——の意識を共有しつつ、内輪で同じ代官のもとで事を白状したうえで、あえてこう求めた。訴訟人の出奔を理由に牢獄での留置を命じられた彼の下役たちが、不当な扱いを受けないように、と〔この文の係り(domestice confessus apud eundem factum、ejus、jusserat の主語)は定かでない〕。
Epistolarum libri decem 10.43.32
Post haec usurpato rursum publico neglectoque judicio, audacis facti conscius evolavit ut praefecturae justas querimonias praeveniret, ignarus, ut res est, parentes generis humani magis justitia quam invidia commoveri.
PL 18, 376Cその後、再び公の裁きを横取りして無視し、大胆な行為を自覚する彼は、長官職の正当な訴えに先んじようと飛び出した。人類の親たち〔皇帝〕が妬みよりも正義に動かされることを、彼は知らなかったのである。
Epistolarum libri decem 10.43.33
Haec ita esse gesta, nec ulla arte fingi, instructio subjecta testabitur. In qua reperiet aeternitas vestra praefecturam, quam in me puro judicio contulistis, nihil saltim ad vindictam publicae disciplinae esse molitam: cum omnibus injuriis cederetur, quas boni quique praesumunt pro vigore saeculi vindicandas.
PL 18, 376Cこれが実際にこのように行われ、いかなる技巧でも作り話でないことは、添付の調査記録が証するだろう。その記録に、あなたの永遠性は、あなたが私に清らかな判断で授けた長官職が、公の規律の報復のためには何ひとつ企てなかったことを見いだす。善良な者たちがみな、世の活力のゆえに報復されるべきと予期するあらゆる不正に、〔私は〕譲歩していたのだから。
Epistolarum libri decem 10.43.34
Haec enim spes et fiducia jus creditae mihi potestatis infregit, ut auctores honoris mei, et publicae dignitatis, et judicii sui contumeliam justa severitate defendant.
PL 18, 376D実際、この望みと信頼が、私に託された権限の権利を挫いたのである。すなわち、私の栄誉の授与者たちが、私の栄誉と公の品位と自らの判断への侮辱を、正当な厳しさで守ってくれる、という。