Expositio in Psalmum CXVIII 4.13.1
Graecus ἀδολεσχησῷ posuit: quod dicit Latinus, hallucinabor. In quo videtur esse aliqua sermonis offensio secundum vulgarem consuetudinem; quia ἀδολεσχῆσαι vulgo aestimatur, vel hallucinari, vel plus quam oportet aliquid loqui, et superfluum videri, quod audienti fastidio est: et videtur esse praeter ordinem, cum ordo rerum videatur afferre fastidium; ut si causam velis enarrare aliquam, et ordinem serves, auditor autem ad rerum festinet exitum, superiora fastidit.
PL 15, 1245Aギリシア語の本は「私は思いめぐらそう」(アドレスケソー)〔ギリシア語〕と置いた。ラテン語の訳ではこれを「私はとりとめなく思いめぐらそう」と言う。この語には、世間の慣用に従えば、ある種の言葉の躓きがあると見える。「思いめぐらす」(アドレスケサイ)〔ギリシア語〕は世間では、とりとめなく思いめぐらすこと、あるいは必要以上に何かを語ることと解され、聞く者にとってうるさい余計なことと見えるからである。そして、事の順序が倦怠をもたらすように見える場合には、順序を外れたものとも見える。たとえば、ある訴訟を物語ろうとして順序を守っても、聞き手は事の結末を急ぎ、前のことをうるさがる、というふうにである。
Expositio in Psalmum CXVIII 4.13.2
Sed non potest plene instrui, nisi qui ordine sui cuncta cognoverit. Inde non solum factum deprehenditur, sed etiam facti pondus, et facientis affectus.
PL 15, 1245Bしかし、すべてを順序に従って知った者でなければ、十分に教えられることはできない。そこからは、行為だけでなく、行為の重み、行う者の心情も見て取られる。
Expositio in Psalmum CXVIII 4.13.3
Ideoque David quasi bonus sui judex atque arbiter, prope usque ad fastidium vult doceri, et vel superfluo immorari tempore, quam necessarium ordinem praeterire; ἀδολεσχία enim vel hallucinatio videtur longa quaedam esse meditatio, et morosa quaedam mentis intentio: a quo non longe abest exercitium, vel animi, vel corporis.
PL 15, 1245Bそれゆえダビデは、自分自身のよき裁き手、裁定者として、うるさいと思われるほどまでに教えられることを望み、必要な順序を飛ばすよりも、余計な時間をかけてとどまることを望む。「思いめぐらし」(アドレスキア)〔ギリシア語〕、すなわち「とりとめなく思いめぐらすこと」とは、長い黙想、心のうるさいほどの集中と見えるからである。心の、あるいは体の鍛錬は、そこから遠くない。
Expositio in Psalmum CXVIII 4.13.4
Nam ut ille qui exercet membra sua palaestra, diutius exercet, ut roboret: ita qui exercet mentem in Scripturis divinis, vel in consiliis, diutius exercere debet.
PL 15, 1245C体を闘技場で鍛える者が、強くなるために長く鍛えるように、心を聖書や計らいの中で鍛える者も、長く鍛えねばならない。