ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 15 › Expositio in Psalmum CXVIII

Sermo III. Gimel, Caput VIII 第3説教(ギメル) 第VIII章

Ambrose of Milan · Expositio in Psalmum CXVIII · PL 15, 1224C · 9 sectiones

Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.1

1

Fragrat unguentum gratiae, ex quo Virgo generavit, et Dominus Jesus sacramentum Incarnationis assumpsit. Colligatio, inquit, guttae consobrinus meus, botryo Cypri frater meus mihi, inter media ubera mea requiescit (Ibid., 12) .

PL 15, 1224C

恩寵の香油は香る。そこから、おとめは産み、主イエスは受肉の秘義を引き受けた。「滴の束、私の従兄弟、キプロスの房、私の兄弟は私にとって、私の乳房の間に憩う」と教会は言う(雅歌1:12)。

Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.2

2

Corpus enim suscipiens dominus Jesus charitatis se vinculis illigavit: et non solum se membris nostris et passionibus naturalibos, sed etiam cruci vinxit; ideoque sicut botryo in Ecclesiae fide, et morali requiescit gratia.

PL 15, 1224D

主イエスは体を受け取って、愛の絆で自らを結びつけた。我々の肢体と本性的な情念〔底本は naturalibos。naturalibus と読む〕に自らを結びつけただけでなく、十字架にも縛りつけた。それゆえ、房のように、教会の信仰と道徳的な恩寵の中に憩う。

Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.3

3

Nardus Cypri, consobrinus meus in vineis Engaddi (Cant. I, 13) . Engaddi, si locum quaerimus, regionis cujusdam quae in Judaea est, locus sic dicitur, in quo opobalsamum gignitur: si interpretationem, Engaddi tentatio latine significatur.

PL 15, 1224D

「キプロスのナルド、エン・ゲディのブドウ畑にいる私の従兄弟」(雅歌1:13)。エン・ゲディとは、場所を尋ねるなら、ユダヤにある一地方の、オポバルサム〔バルサムの樹液〕が産する場所をこう呼ぶのであり、訳を尋ねるなら、エン・ゲディはラテン語で「試み」を意味する。

Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.4

4

In illis ergo vineis lignum est, quod si quis compungat, unguentum emittit: hic fructus est ligni.

PL 15, 1225A

それゆえ、あのブドウ畑には木があり、誰かがそれを突き刺すと香油を出す。これがその木の実りである。

Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.5

5

Si non incidatur lignum, non ita fragrat et redolet; cum autem compunctum fuerit artificis manu, tunc lacrymam distillat: sicut et Christus in illo tentationis ligno crucifixus illacrymabat populum, ut peccata nostra dilueret, et de visceribus misericordiae suae fundebat unguentum, dicens: Pater, dimitte illis; quia nesciunt quid faciunt (Luc., XXIII, 34) .

PL 15, 1225A

木は切り込まれなければ、それほどには香らず匂わない。だが職人の手で突き刺されると、そのとき涙を滴らせる。キリストもまた、あの試みの木に十字架につけられて、民のために涙を流し、我々の罪を洗い流し、自らの慈しみのはらわたから香油を注いだ。こう言ったのである。「父よ、彼らをゆるせ。彼らは自分が何をしているのか知らないのだから」(ルカ23:34)。

Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.6

6

Tunc ergo in ligno compunctus est lancea, et exivit de eo sanguis et aqua omni unguento suavior, accepta Deo hostia, per totum mundum odorem sanctificationis effundens: et quasi balsamum ex arbore, sic virtus exibat e corpore.

PL 15, 1225A

そのとき、木の上で槍に突き刺され、彼から血と水が出た。それはどんな香油よりも甘美であり、神に受け入れられたいけにえとして、全世界に聖別の香りを注いだ。木からバルサムが出るように、体から力が出ていたのである。

Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.7

7

Unde ait: Sentio virtutem exisse de me (Luc., VIII, 46) . Inde opobalsamum expressio dicitur; eo quod compunctione ligni balsamum per cavernam punctionis erumpit. Compunctus igitur Jesus odorem remissionis peccatorum, et redemptionis effudit (Luc., XXIII, 11) .

PL 15, 1225B

それゆえ彼は言う。「私は自分から力が出たのを感じる」(ルカ8:46)。ここから、オポバルサムは「搾り出し」と呼ばれる。木が突き刺されると、バルサムが刺し傷の穴から噴き出すからである。こうして、突き刺されたイエスは、罪の赦しと贖いの香りを注いだ(ルカ23:11)〔底本の引照のまま写す。内容とは合わない〕。

Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.8

8

Nam et constrictus erat Verbum, cum esset homo factus: et pauper factus est, cum dives esset; ut nos illius inopia ditaremur. Potens erat, et despiciendum se praebuit; ita ut Herodes sperneret eum et illuderet ei.

PL 15, 1225B

実際、言葉は人となったとき、縛られていた。また、富んでいたのに貧しくなった。我々が彼の貧しさによって富むためである。力ある者でありながら、軽んじられる者として自らを示した。ヘロデが彼を蔑み、嘲るほどにである。

Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.9

9

Terram movebat, et haerebat in ligno: coelum obducebat tenebris, mundum crucifigebat: et crucifixus erat: inclinabat caput, et exibat verbum: exinanitus erat, et replebat omnia: descendit Deus, ascendit homo: Verbum caro factum est, ut caro sibi Verbi solium in Dei dextera vindicaret: vulnus inflictum erat, et fluebat unguentum: scarabaeus audiebatur, et Deus agnoscebatur.

PL 15, 1225B

彼は地を揺り動かしていたのに、木に掛けられていた。天を闇で覆い、世界を十字架につけていたのに、十字架につけられていた。頭を垂れ、言葉が出ていた。空にされていたのに、すべてを満たしていた。神が降り、人が昇った。言葉は肉となった。それは、肉が言葉の座を神の右に自分のものとするためである。傷が加えられ、香油が流れた。甲虫が聞かれ〔木の上の甲虫を十字架のキリストに重ねる言い方。古ラテン訳のハバクク2:11「甲虫が木から語る」を踏まえるらしい〕、神が認められた。