Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.1
Fragrat unguentum gratiae, ex quo Virgo generavit, et Dominus Jesus sacramentum Incarnationis assumpsit. Colligatio, inquit, guttae consobrinus meus, botryo Cypri frater meus mihi, inter media ubera mea requiescit (Ibid., 12) .
PL 15, 1224C恩寵の香油は香る。そこから、おとめは産み、主イエスは受肉の秘義を引き受けた。「滴の束、私の従兄弟、キプロスの房、私の兄弟は私にとって、私の乳房の間に憩う」と教会は言う(雅歌1:12)。
Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.2
Corpus enim suscipiens dominus Jesus charitatis se vinculis illigavit: et non solum se membris nostris et passionibus naturalibos, sed etiam cruci vinxit; ideoque sicut botryo in Ecclesiae fide, et morali requiescit gratia.
PL 15, 1224D主イエスは体を受け取って、愛の絆で自らを結びつけた。我々の肢体と本性的な情念〔底本は naturalibos。naturalibus と読む〕に自らを結びつけただけでなく、十字架にも縛りつけた。それゆえ、房のように、教会の信仰と道徳的な恩寵の中に憩う。
Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.3
Nardus Cypri, consobrinus meus in vineis Engaddi (Cant. I, 13) . Engaddi, si locum quaerimus, regionis cujusdam quae in Judaea est, locus sic dicitur, in quo opobalsamum gignitur: si interpretationem, Engaddi tentatio latine significatur.
PL 15, 1224D「キプロスのナルド、エン・ゲディのブドウ畑にいる私の従兄弟」(雅歌1:13)。エン・ゲディとは、場所を尋ねるなら、ユダヤにある一地方の、オポバルサム〔バルサムの樹液〕が産する場所をこう呼ぶのであり、訳を尋ねるなら、エン・ゲディはラテン語で「試み」を意味する。
Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.4
In illis ergo vineis lignum est, quod si quis compungat, unguentum emittit: hic fructus est ligni.
PL 15, 1225Aそれゆえ、あのブドウ畑には木があり、誰かがそれを突き刺すと香油を出す。これがその木の実りである。
Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.5
Si non incidatur lignum, non ita fragrat et redolet; cum autem compunctum fuerit artificis manu, tunc lacrymam distillat: sicut et Christus in illo tentationis ligno crucifixus illacrymabat populum, ut peccata nostra dilueret, et de visceribus misericordiae suae fundebat unguentum, dicens: Pater, dimitte illis; quia nesciunt quid faciunt (Luc., XXIII, 34) .
PL 15, 1225A木は切り込まれなければ、それほどには香らず匂わない。だが職人の手で突き刺されると、そのとき涙を滴らせる。キリストもまた、あの試みの木に十字架につけられて、民のために涙を流し、我々の罪を洗い流し、自らの慈しみのはらわたから香油を注いだ。こう言ったのである。「父よ、彼らをゆるせ。彼らは自分が何をしているのか知らないのだから」(ルカ23:34)。
Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.6
Tunc ergo in ligno compunctus est lancea, et exivit de eo sanguis et aqua omni unguento suavior, accepta Deo hostia, per totum mundum odorem sanctificationis effundens: et quasi balsamum ex arbore, sic virtus exibat e corpore.
PL 15, 1225Aそのとき、木の上で槍に突き刺され、彼から血と水が出た。それはどんな香油よりも甘美であり、神に受け入れられたいけにえとして、全世界に聖別の香りを注いだ。木からバルサムが出るように、体から力が出ていたのである。
Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.7
Unde ait: Sentio virtutem exisse de me (Luc., VIII, 46) . Inde opobalsamum expressio dicitur; eo quod compunctione ligni balsamum per cavernam punctionis erumpit. Compunctus igitur Jesus odorem remissionis peccatorum, et redemptionis effudit (Luc., XXIII, 11) .
PL 15, 1225Bそれゆえ彼は言う。「私は自分から力が出たのを感じる」(ルカ8:46)。ここから、オポバルサムは「搾り出し」と呼ばれる。木が突き刺されると、バルサムが刺し傷の穴から噴き出すからである。こうして、突き刺されたイエスは、罪の赦しと贖いの香りを注いだ(ルカ23:11)〔底本の引照のまま写す。内容とは合わない〕。
Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.8
Nam et constrictus erat Verbum, cum esset homo factus: et pauper factus est, cum dives esset; ut nos illius inopia ditaremur. Potens erat, et despiciendum se praebuit; ita ut Herodes sperneret eum et illuderet ei.
PL 15, 1225B実際、言葉は人となったとき、縛られていた。また、富んでいたのに貧しくなった。我々が彼の貧しさによって富むためである。力ある者でありながら、軽んじられる者として自らを示した。ヘロデが彼を蔑み、嘲るほどにである。
Expositio in Psalmum CXVIII 3.8.9
Terram movebat, et haerebat in ligno: coelum obducebat tenebris, mundum crucifigebat: et crucifixus erat: inclinabat caput, et exibat verbum: exinanitus erat, et replebat omnia: descendit Deus, ascendit homo: Verbum caro factum est, ut caro sibi Verbi solium in Dei dextera vindicaret: vulnus inflictum erat, et fluebat unguentum: scarabaeus audiebatur, et Deus agnoscebatur.
PL 15, 1225B彼は地を揺り動かしていたのに、木に掛けられていた。天を闇で覆い、世界を十字架につけていたのに、十字架につけられていた。頭を垂れ、言葉が出ていた。空にされていたのに、すべてを満たしていた。神が降り、人が昇った。言葉は肉となった。それは、肉が言葉の座を神の右に自分のものとするためである。傷が加えられ、香油が流れた。甲虫が聞かれ〔木の上の甲虫を十字架のキリストに重ねる言い方。古ラテン訳のハバクク2:11「甲虫が木から語る」を踏まえるらしい〕、神が認められた。