ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 15 › Expositio in Psalmum CXVIII

Sermo I. Aleph, Caput V 第1説教(アレフ) 第V章

Ambrose of Milan · Expositio in Psalmum CXVIII · PL 15, 1201B · 6 sectiones

Expositio in Psalmum CXVIII 1.5.1

1

Et ut moralius dicamus, intellige mihi carnem illam, quae madefacta fuerat in Adam serpentis veneno, quae criminum marcebat fetore, quae procedebat in filiabus Sion alta cervice et nutibus oculorum, et itinere pedum trahens tunicas, et pedibus suis ludens, crinium cincinnis et compositis vultibus, atque redimiculis et omni affectato decore plus dedecens: eamdem tamen plurimis edoctam oraculis quod venturus esset, qui serpentis illecebris exclusis, sancti Spiritus infunderet gratiam, ut omnis caro videret salutare Dei, omnis caro ad Deum veniret, inarsisse desiderio: sed metuentem ne ut impatiens, ut lasciva, ut luxuriosa, ut querula, sicut ante fuerat, displiceret; et longiore quam ferre jam poterat, morantis adventus dominici exspectatione quateretur: non immurmurantem tamen, nec transgredientem, sed levantem in omni loco puras manus sine ira et disceptatione in habitu ornato, cum verecundia et sobrietate ornantem se, non in tortis crinibus, aut auro, aut margaritis aut veste pretiosa; sed iis quae castitatis et bonae conversationis decerent gratiam, orare dicentem: Osculetur me ab osculo oris sui; quoniam optima ubera tua super vinum.

PL 15, 1201B

さらに道徳にかかわる読み方で言うなら、次のような肉を私に思い浮かべよ。それはアダムにおいて蛇の毒に浸され、罪の悪臭のうちに萎え、シオンの娘らのうちにあって高ぶった首と目くばせをし、足取りも裾を引きずり、足で戯れ、巻き毛と整えた顔つき、髪飾りとあらゆる気取った美しさによって、かえっていっそう見苦しくなっていた。それでも、蛇の誘惑を締め出して聖なる霊の恩寵を注ぐ者が来ること、すべての肉が神の救いを見、すべての肉が神のもとに来ることを、数多くの託宣によって教えられていたので、願いに燃え上がっていた。しかし、せっかちで、浮ついて、放縦で、不平がちだとして、以前そうであったように気に入られないのではないか、また、遅れている主の到来をもはや耐えられぬほど長く待つうちに揺さぶられはしないかと恐れていた。それでも、つぶやくことも、踏みはずすこともなく、どんな場所でも怒りと争いなしに清い手を上げ、飾られた装いで、恥じらいと節度をもって身を飾り、編んだ髪や金や真珠や高価な衣によってではなく、貞潔と善い生き方の美しさにふさわしいもので飾って、こう言って祈った。「彼が口の口づけで私に口づけするように。汝の乳房はぶどう酒にまさるからだ」。

Expositio in Psalmum CXVIII 1.5.2

2

Jam volebat adhaerere Christo caro, jam festinabat innubere; ut esset unus spiritus, et fieret caro Christi, quae erat ante meretricis.

PL 15, 1201C

肉はすでにキリストに結びつこうとし、すでに嫁ぐことを急いでいた。それは、一つの霊となり、かつては遊女のものであった肉がキリストの肉となるためである。

Expositio in Psalmum CXVIII 1.5.3

3

Osculetur, inquit, me (osculatur nos Dei Verbum, quando sensum nostrum spiritus cognitionis illuminat); et tamquam despiciens omnes jucunditates et delectationes suas, coelestibus cupiens inhaerere mandatis ait: Quoniam optima praecepta testamentorum tuorum super omnem appetentiam carnis, et saeculi voluptatem.

PL 15, 1201C

「私に口づけするように」と言う(神の言葉が我々に口づけするのは、認識の霊が我々の感覚を照らすときである)。そして自分のあらゆる楽しみと喜びを軽んじるかのように、天の戒めに結びつくことを願って言う。「汝の契約の掟は、肉のあらゆる欲求と世の快楽にまさる」。

Expositio in Psalmum CXVIII 1.5.4

4

Meminerat enim se in Eva ante sic lapsam, dum voluptatem corporis praefert mandatis coelestibus.

PL 15, 1201D

肉は、エバにおいて、体の快楽を天の戒めよりも優先したために、かつてそのように堕ちたことを思い出していたからである。

Expositio in Psalmum CXVIII 1.5.5

5

Ait: Unguentum exinanitum nomen tuum (Ibid., 2) ; hoc est, totus immundis impuritatibus diversorum facinorum fetebat hic mundus: nunc spirat ubique suavitas pudicitiae, unguentum fidei, flos integritatis.

PL 15, 1201D

こう言う。「汝の名は注ぎ出された香油」(雅歌1:2)。すなわち、この世は全体として、さまざまな凶行の汚れた不潔によって悪臭を放っていたが、今は至るところに貞潔の芳しさ、信仰の香油、純潔の花が香っている、ということである。

Expositio in Psalmum CXVIII 1.5.6

6

Et a mortalibus venit ad mystica dicens: Introduxit me Rex in cubiculum suum, exsultemus et laetemur in te, diligamus ubera tua super vinum (Ibid., 3) . Simplex est enim osculum, negotiosum autem cubiculi secretum.

PL 15, 1202A

こうして肉は道徳にかかわるもの〔底本は「mortalibus」(死すべきもの)。前後で「道徳にかかわる」と「神秘にかかわる」を対にしているので「moralibus」と読んだ〕から神秘へと移って言う。「王は私を自分の寝室に導き入れた。汝のうちにあって我々は躍り、喜ぼう。我々は汝の乳房をぶどう酒にまさって愛そう」(雅歌1:3)。口づけは素朴だが、寝室の秘密は大いなる営みだからである。