Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 40.24.1
Quid est etiam, ampliavit? Graecus ἐμεγάλυνεν dixit, hoc est, magnificavit. Utrumque nobis exposuit Dominus quod movere nos posset, dicens in Evangelio: Qui manducat mecum panem, levavit super me calcaneum (Joan. XIII, 18) .
PL 14, 1078C「大きくした」(ampliavit)とは、また何か。ギリシア語の本は「大いなるものとした(エメガリュネン)」〔ギリシア語〕と言った。ラテン語で言えば「大いなるものとした」(magnificavit)である。我々を動揺させかねないこの両方を、主は福音書で次のように言って説明した。「私とともにパンを食べる者は、私に対して踵を上げた」(ヨハネ13:18)。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 40.24.2
Unde assumptus hic sermo sit, consideremus. Fuimus, inquit, increduli errantes, servientes desideriis et voluptatibus (Tit. III, 3) . Fateamur errorem, ut diluamur.
PL 14, 1078Cこの言葉がどこから取られたのか、考えてみよう。「我々はかつて不信仰で、迷い、欲望と快楽に仕えていた」(テトス3:3)と言う。迷いを告白しよう、洗い流されるために。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 40.24.3
Et ego vidi aliquem puer athletam, cum elisisset adversarium, frontem ei percussisse calcaneo: quod signum fuit, eo quod insultaverit victo. Hoc est quod ait: Magnificavit super me supplantationem; quo verbo insultantis jactantiam declaravit.
PL 14, 1078C私もまだ少年のとき、ある競技者が、相手を打ち倒すと、その額を踵で打つのを見たことがある。それは、敗れた者を嘲ったことの印であった。これが、「私に対する足払いを大いなるものとした」と言うことである。この語によって、嘲る者の高慢を示したのである。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 40.24.4
Levavit ergo et Judas super Christum calcaneum suum, cum proderet eum; sed non levavit impune. Adhuc Adam calcaneum levat, quod a serpente est vulneratum. Et utique ei pedes laverat Christus.
PL 14, 1078Cこうしてユダもまた、キリストを裏切るとき、キリストに対して自分の踵を上げた。しかし罰を受けずには上げなかった。今もなおアダムは、蛇に傷つけられた踵を上げている。そして確かにキリストは、彼〔ユダ〕の足を洗っていたのである。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 40.24.5
Audierat dicentem: Qui lotus est, non indiget, nisi ut pedes lavet; sed est mundus totus (Joan. XIII, 10) . Sed quod lavit gratia, inquinaverat perfidia. Judas ergo calcaneum levavit ad vulnus. Vere non tenuit caput, qui calcaneum super Christum levavit.
PL 14, 1078D彼は「すでに体を洗った者は、足を洗う以外には要らない。全身が清いからである」(ヨハネ13:10)と言うのを聞いていた。しかし恩寵が洗ったものを、不実が汚したのである。こうしてユダは、傷つけるために踵を上げた。まことに、キリストに対して踵を上げた者は、頭を保たなかった。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 40.24.6
Adam super se levavit, hic super Christum; et ideo eum serpens gravius quam caeteros vulueravit. Levavit calcaneum suum, qui fraudulentum osculum porrigebat, quo supplantaret auctorem; ideoque scriptum est in Propheta: Ampliavit super me supplantationem.
PL 14, 1079Aアダムは自分に対して〔踵を〕上げ、この者はキリストに対して上げた。それゆえ蛇は、彼を他の者よりも重く傷つけた〔刷りの文字が欠けているが vulneravit と読む〕。裏切りの接吻を差し出した者は、自分の踵を上げた。その接吻で、創始者の足をすくおうとしたのである。それゆえ預言者のうちに「私に対する足払いをいよいよ大きくした」と書かれている。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 40.24.7
Esau quoque ait de fratre suo: Bis me jam supplantavit (Gen. XXVII, 36) . Qui supplantat, dolum facit, quo adversarium elidit, aut vulnerat.
PL 14, 1079Aエサウも自分の兄弟について言う。「すでに二度、彼は私の足をすくった」(創世記27:36)。足をすくう者は、策略を用いて相手を打ち倒し、あるいは傷つける。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 40.24.8
Ideo et Judas supplantasse dicitur; quia osculo suo vulnus infixit, quo invadendi Salvatoris signum persecutoribus demonstravit.
PL 14, 1079Aだからユダも足をすくったと言われる。その接吻で傷を刻みつけ、それによって救い主を捕らえる合図を迫害者たちに示したからである。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 40.24.9
Supplantavit ergo quasi serpens; quia serpens suo ore venenum infundit, et vulnerat dente calcaneum: et hic enim non divinitatem Christi, sed corporis extremum calcaneum vulneravit.
PL 14, 1079Aこうして彼は、蛇のように足をすくった。蛇は自分の口で毒を注ぎ、牙で踵を傷つける。そしてこの者もまた、キリストの神性ではなく、体の最も末端の踵を傷つけたのである。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 40.24.10
Levavit etiam Judas calcaneum quasi luctator insolens et superbus, in quo caput percuteret Salvatoris: sed caput Christi ferire non potuit; quia caput Christi Deus. Suum sane caput informis laquei nodo ligavit, ut remedium sibi salutis auferret.
PL 14, 1079Bユダはまた、傲慢で尊大な格闘士のように踵を上げた。それによって救い主の頭を打とうとしたのである。しかしキリストの頭を打つことはできなかった。キリストの頭は神だからである。彼は確かに、自分の頭を醜悪な輪縄の結び目で縛り、救いの薬を自分から取り去った。