ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › Enarrationes in XII Psalmos Davidicos

In Psalmum XXXVI, Caput LVIII 詩篇36篇講解 第LVIII章

Ambrose of Milan · Enarrationes in XII Psalmos Davidicos · PL 14, 995A · 18 sectiones

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.1

1

(Vers. 25.) Et ideo addidit Propheta: Juvenis fui, et senui: sic Latini; aliqui autem juxta Graecos habent: Juvenis fui, etenim senui, et non vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem.

PL 14, 995A

(第25節)だから預言者は付け加えた。「私は若者であったが、老いた」。ラテン語の本ではこうである。しかし、ギリシア語に従ってこう読む者たちもある。「私は若者であった。実に私は老いた。そして義人が見捨てられるのも、その子孫がパンを乞うのも見なかった」。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.2

2

Simpliciter qui vult intelligere, patet sensus, quod vitae suae tempore David non viderit justum derelictum.

PL 14, 995A

素直に理解しようとする者には、意味は明らかである。ダビデは、自分の生涯のあいだ、義人が見捨てられるのを見なかった、ということである。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.3

3

Sed hoc et brevis temporis est, et incredibile; siquidem multos videmus in saeculo justos ab hominibus derelinqui, quando eos aliqui potentium persequuntur; et nullus ad eos audet accedere, cum in timore aut in injuria viderit constitutos.

PL 14, 995A

しかしこれは短い期間にしか当てはまらず、信じがたい。この世では、多くの義人が人々に見捨てられるのを我々は見るからである。有力者のある者が彼らを迫害するとき、彼らが恐れや不当な扱いのうちに置かれているのを見て、誰も彼らに近づこうとしない。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.4

4

Unde Job dicit: Fratres mei discesserunt, agnoverunt extraneos magis quam me: amici mei immisericordes facti sunt; et qui me noverant, obliti sunt nomen meum (Job. XIX, 13) .

PL 14, 995B

だからヨブは言う。「私の兄弟たちは去り、私よりも他人を知る者となった。私の友は無慈悲になり、私を知っていた者たちは私の名を忘れた」(ヨブ記19:13)。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.5

5

David quoque non solum destitutum; sed etiam impugnatum se ab amicis et proximis clamat: Amici, inquit, mei et proximi mei adversum me appropinquaverunt (Psal. XXXVII, 12) .

PL 14, 995B

ダビデもまた、見捨てられただけでなく、友や近しい者たちに攻められたと叫ぶ。「私の友、私の近しい者たちは、私に逆らって近づいた」(詩篇37:12)と言う。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.6

6

Ergo si in hoc saeculo reperiuntur justi derelicti, quomodo sibi contraria dixit David; nisi intelligas quod justus etsi in saeculo derelinquitur, a Domino tamen non derelinquitur?

PL 14, 995B

それでは、この世で見捨てられた義人が見いだされるのなら、ダビデはどうして自分に矛盾することを言ったことになるのか。義人がこの世では見捨てられても、主には見捨てられないと、あなたが解するのでなければ。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.7

7

Neque enim Job cum esset in stercore (Job. II, 3) , a Domino derelictus est, quem in angelorum concilio Dominus ipse sua voce laudabat, quem tentari passus est, ut coronaret; tentationem autem in corpus dedit, in animam denegavit.

PL 14, 995B

実際、ヨブが肥やしの上にいたときにも(ヨブ記2:3)、主に見捨てられたのではない。天使たちの会議の中で主自身が自らの声でヨブをほめ、冠を授けるために試されるのを許した。しかし試練は体に与え、魂には拒んだ。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.8

8

Nec derelictus David cui regnum dedit, ut populo imperaret electo: quem parricidalibus praeliis appetitum, regni sui depulsum finibus, victoriae jure restituit.

PL 14, 995C

ダビデもまた見捨てられなかった。主は彼に、選ばれた民を治めるよう王国を与えた。近親殺しの戦いで襲われ、自らの王国の境から追われた彼を、勝利の権利をもって元に戻した。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.9

9

Ipsi quoque Jacob, Elias et Elisaeus, et Joannes Baptista, et caeteri qui in caprinis pellibus circumeuntes errabant in solitudinibus, et montibus, et speluncis, et foveis terrae, licet ludibria multa et acerba supplicia tolerasse videantur; tamen non derelicti sunt.

PL 14, 995C

ヤコブ自身、エリヤ、エリシャ、洗礼者ヨハネ、また山羊の皮をまとって荒れ野、山、洞穴、地の穴をさまよい歩いたその他の人々も、多くの嘲りと苛烈な責め苦を耐えたように見えるが、見捨てられはしなかった。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.10

10

Siquidem cum fratrem fugeret Jacob, et per deserta incomitatus erraret, obdormivit, et surgens vidit ibi multitudinem coelestis militiae, et ait: Hic locus vocatur castra Angelorum (Gen. XXXII, 2) .

PL 14, 995C

実際、ヤコブは兄弟から逃れて、供もなく荒れ野をさまよい、眠り込み、起き上がって、そこに天の軍勢の大群を見て言った。「この場所は天使たちの陣営と呼ばれる」(創世記32:2)。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.11

11

Non satis fuit castrum vocare; sed castra, quae tantae multitudini convenirent. Vides ergo quia solum se putabat, et castra eum coelestis exercitus sequebantur; sicut (I Cor. X, 4) et patres nostros Moysis tempore, ne in deserto sitirent, petra (ut scriptum est) sequebatur.

PL 14, 995D

彼は「砦」〔castrum〕と呼ぶだけでは足りず、これほどの大群にふさわしい「陣営」〔castra、複数形〕と呼んだ。それゆえ、あなたは見る。彼は自分を一人と思っていたが、天の軍勢の陣営が彼に従っていたのである。これはちょうど(一コリント10:4)、我々の父祖たちにも、モーセの時代、荒れ野で渇かないように、岩が(書かれているとおり)従っていたのと同じである。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.12

12

Nam cum in Exodo legerimus (Exod. XVII, 6) quod sitiente populo, percussit Moyses virga petram, et aqua fluxit, et bibit populus Dei; iterum in Levitico legerimus, vel in Numeris quod rursus Moyses tetigerit petram virga (Num. XX, 11) , et scaturiverit aqua patribus ad bibendum; praeclare Apostolus hoc interpretatus est dicens: Bibebant autem de consequenti eos petra; petra autem erat Christus (I Cor. X, 4) .

PL 14, 995D

出エジプト記で、民が渇いていたとき、モーセが杖で岩を打ち、水が流れ出て、神の民が飲んだと読み(出エジプト記17:6)、またレビ記あるいは民数記〔岩をふたたび打つ記事は民数記20章にあり、レビ記には無い〕で、モーセがふたたび杖で岩に触れ(民数記20:11)、父祖たちが飲むために水がほとばしったと読んだけれども、使徒はこれを見事に解釈して言う。「彼らは、自分たちに付き従う岩から飲んでいた。その岩はキリストであった」(一コリント10:4)。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.13

13

Illos igitur querulos, illos murmurantes, illos praevaricantes, tamen non deserebat Dominus, sed sequebatur. Quid de Elia et Elisaeo dicam, quibus per deserta gradientibus equi de coelo, et igneus currus occurrit?

PL 14, 996A

こうして、あの不平を言い、つぶやき、背反した者たちをも、主は見捨てず、付き従った。エリヤとエリシャについては何と言おうか。荒れ野を歩む彼らに、天から馬と火の戦車が出会ったのである。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.14

14

Quomodo derelictus Elias, qui est invitatus a Christo (Matth. XVII, 3) ? quomodo derelictus in terris, qui raptus ad coelum? quomodo egenus et nudus et inanis, qui geminati spiritus haereditatem discipulo dereliquit; ut una melotide haeres donatus fluvios sisteret, Jordanem revocaret in fontem, regum exercitus pasceret in deserto, et potum sitientibus ministraret?

PL 14, 996A

キリストに招かれたエリヤ(マタイ17:3)が、どうして見捨てられたことになろうか。天に取り上げられた者が、どうして地上で見捨てられたことになろうか。弟子に二倍の霊の相続を残した者が、どうして貧しく、裸で、空虚だというのか。弟子は一枚の毛皮の外套〔melotis〕を相続して与えられ、川をとどめ、ヨルダンを源へ呼び戻し、王たちの軍勢を荒れ野で養い、渇く者に飲み物を与えたのである。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.15

15

Ad ejus arbitrium de coelo profluebant pocula, in terris mortui resurgebant. Quomodo derelictus est Elisaeus, qui cum Syrorum vallatus esset exercitu, ut captivus raperetur ad regem, dicente Giezi servo: Domine, quid faciemus, ait: Noli timere, quoniam plures nobiscum sunt, quam cum illis.

PL 14, 996B

彼の意のままに、天から飲み物が流れ出て、地上では死者たちが起き上がった。エリシャは、どうして見捨てられたことになろうか。シリア人の軍勢に包囲され、捕虜として王のもとへ引かれていこうとしていたとき、従者ゲハジが「ご主人様、どうしましょう」と言うと、彼は言った。「恐れるな。我々と共にいる者は、彼らと共にいる者より多い」。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.16

16

Et dixit: Domine, aperi oculos ejus, ut videat. Et aperti sunt oculi ejus, et vidit montem et omnia in circuitu equis innumeris et coelestibus repleta legionibus (IV Reg. VI, 16 et 17) .

PL 14, 996B

そして彼は言った。「主よ、彼の目を開け。彼が見るように」。すると彼の目は開かれ、山とその周り一面が、数えきれない馬と天の軍団で満ちているのを見た(列王記四6:16、17)。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.17

17

Paulus quoque qui dixit, periculis in mari, periculis in deserto se esse jactatum (II Cor. XI, 26) , tamen ipse testificatus est dicens: Si Deus pro nobis, quis contra nos (Rom. VIII, 31) ?

PL 14, 996B

パウロも、海の危難、荒れ野の危難にさらされたと言ったが(二コリント11:26)、それでも自ら「神が我々の味方であるなら、誰が我々に敵対するか」(ローマ8:31)と証言した。

Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.58.18

18

Ergo si ille derelictus, et destitutus ab hominibus, apud Deum abundat et profluit. Nam et Elias destitutus erat, ita ut diceret: Domine, accipe animam meam (III Reg. XIX, 4) ; et tamen vigebat apud Deum, ut ipsis esset regibus virtute terribilis.

PL 14, 996B

それゆえ、あの者は、見捨てられ、人々に見放されていても、神のもとで豊かにあふれている。エリヤもまた見放されており、「主よ、私の魂を取れ」(列王記三19:4)と言うほどであった。それでも神のもとで栄え、王たちにすら力において恐るべき者であった。