Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.1
(Vers. 30 et seqq.) Ubi moralibus justum instituit disciplinis, ut qualis deberet esse, te doceret, quaeve esset perfectae forma justitiae; ad sapientiam et theoremata mentem vult ejus assurgere; et excitat ejus intentionem, ut spectet intento corde coelestia, et divina intra se volvat oracula, atque ad ea quae complaceant Deo, suum informet affectum: sit meditatus in Lege, nec ulla eum Domini mandata praetereant; motus divini Sacramenti cognoscat.
PL 14, 999C(第30節以下)ここで〔預言者は〕、義人を道徳の訓練によって教え、どのような者であるべきか、完全な正義の型は何かを、あなたに教えたうえで、その精神が知恵と観想(テオレーマタ)〔ギリシア語〕へと高まることを望む。そして義人の注意を呼び覚まし、張りつめた心で天のものを見つめ、神の託宣を自らのうちで思い巡らし、神の意にかなうことへと自らの情を形づくるようにさせる。すなわち、律法を思い巡らす者となり、主の戒めが一つも彼を素通りせず、神の秘義の動きを知るように。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.2
Denique abhinc vidi in praeceptis sanctum Prophetam assurgere: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium. Lex Dei ejus in corde ipsius: nec damnabit, inquit, eum Dominus, cum judicabitur illi.
PL 14, 1000A実際、ここから先で、私は聖なる預言者が戒めのうちに高まるのを見た。「義人の口は知恵を思い巡らし、その舌は裁きを語る。その神の律法は彼の心の中にある」。「その者が裁かれるとき、主は彼を断罪しない」と言う。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.3
Exspecta Dominum, et custodi viam ejus; et exaltabit te, ut haereditate possideas terram: cum perierint peccatores videbis. Vidi impium superexaltatum et elevatum ultra cedros Libani; et transivi, et ecce non erat; et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus.
PL 14, 1000A「主を待ち望め、その道を守れ。そうすれば主は汝を高く上げ、汝は相続によって地を所有する。罪人たちが滅びるとき、汝は見るであろう。私は不敬虔な者が高く持ち上げられ、レバノンスギをも超えてそびえ立つのを見た。私は通り過ぎた。すると見よ、彼はいなかった。私は彼を探したが、その場所は見いだされなかった」。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.4
Superiora moralia, haec intelligibilia. Quod est justi os quod meditabitur sapientiam, nisi interioris hominis?
PL 14, 1000A前の部分は道徳に関するもの、これは知性で捉えるべきものである。「知恵を思い巡らす」義人の口とは、内なる人の口でなくて何であろう。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.5
Duo sunt enim homines in singulis: unus interior, alter exterior; interior cogitat quae mentis sunt, quae mentis sunt loquitur; exterior quae sunt corporis.
PL 14, 1000B一人ひとりのうちには二人の人がいる。一人は内なる人、もう一人は外なる人である。内なる人は精神に属することを思い、精神に属することを語る。外なる人は体に属することを〔思い、語る〕。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.6
Tamen adveniens Dominus utrumque conjunxit; et duos in uno homine condidit; ne diversis sese impugnent motibus, sed invicem sibi voluntatum suarum unitate socientur. Ideo os justi meditabitur sapientiam.
PL 14, 1000Bしかし主は来て、両方を結び合わせ、一人の人のうちに二つを据えた。それらが異なる動きで互いを攻めることなく、意志の一致によって互いに結ばれるように。それゆえ義人の口は知恵を思い巡らす。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.7
Jam enim et ipse exterior homo justi in interioris hominis transfusus est disciplinam: et in ejus conformatus naturam, ipsius exercet officia, ut caro meditetur quod mentis internae est.
PL 14, 1000B実際、義人の外なる人そのものも、すでに内なる人の訓練へと移し入れられている。その本性にかたどられ、その務めを果たし、肉が内なる精神に属することを思い巡らすのである。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.8
Sed ne hoc incredibile tibi videatur, audi Apostolum dicentem (Philip. III, 21) quia Dominus Jesus transfiguravit corpus humilitatis nostrae, ut conforme fieret corpori gloriae suae.
PL 14, 1000Bしかしこれがあなたに信じがたく思われないよう、使徒が、主イエスが我々の卑しさの体を、自らの栄光の体と同じ形に変えたと言うのを聞け(フィリピ3:21)。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.9
Quis audeat dicere carnem sine peccato, carnem assumptam ex Virgine, carnem Spiritu Dei in Mariam superveniente generatam, quae in nullo discrepavit a sapientiae disciplinis, interioris hominis exsortem fuisse virtutum, nec in usus ejus transire potuisse; cum supra hominem fuerit quod tactu ejus sanabantur aegroti, caecis refundebatur aspectus, mortui resurgebant?
PL 14, 1000B罪なき肉、おとめから取られた肉、神の霊がマリアに臨んで生まれた肉、知恵の訓練から何一つ外れなかった肉が、内なる人の徳を分けもたず、その働きに移ることもできなかったなどと、誰が言いえようか。その肉に触れて病人が癒やされ、盲人に視力が戻され、死者が起き上がったことは、人を超えていたのに。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.10
Competenter ergo scriptum est: os justi meditabitur sapientiam; eo quod totus homo sit spiritalis, non utique terrenus: qualis enim terrenus, tales et terreni; et qualis coelestis, tales et coelestes. Absit ergo terrenus, remansit coelestis.
PL 14, 1000Cそれゆえ「義人の口は知恵を思い巡らす」と書かれているのは相応である。人全体が霊的であって、決して地的ではないからである。「地的な者がそうであるように、地的な者たちもそうであり、天的な者がそうであるように、天的な者たちもそうである」。それゆえ地的な者は遠ざかり、天的な者が残ったのである。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.11
Ideoque in tempora Redemptoris referens Propheta, meditabitur, dixit: licet unus e pluribus, meditatur, scripserit. Nec abhorret a sensu; quia prophetarum spiritui futura pro praesentibus sunt. Alii putant os pro mente dictum.
PL 14, 1000Cだから預言者は、贖い主の時代に言及して「思い巡らすであろう」と言った。たとえ多くのもの〔訳・写本〕のうちの一つが「思い巡らす」〔現在形〕と書いているとしても〔licet unus e pluribus … の取り方は定かでない。読みの違いを言うと取った〕、意味に反しない。預言者たちの霊にとって、未来のことは現在のことだからである。「口」は「精神」の意で言われたと考える者たちもある。
Enarrationes in XII Psalmos Davidicos 36.64.12
Pulchre autem istud exposuit nobis Salomon dicens: Narratio justi semper sapientia: stultus autem sicut luna mutatur (Eccli. XXVII, 12) ; id est quod saepe varietur, nec in sua perseveret sententia, et tamquam in tenebris lumen videatur offundere, nec tenere.
PL 14, 1000Dソロモンもこれを見事に説明して我々に言う。「義人の語りはつねに知恵であり、愚か者は月のように変わる」(集会の書27:12)。すなわち、しばしば変わり、自分の考えにとどまらず、あたかも闇の中に光を注ぎかけるように見えながら、それを保てない、ということである。