Commentarius in Cantica canticorum e scriptis S. Ambrosii collectus 2.50.1
Exsurge, inquit, veni, proxima mea, formosa mea, columba mea, perfecta mea; proxima utique fidei desiderio, formosa decore virtutis, columba gratia spirituali; pennae enim columbae deargentatae aeternam illam significant potestatem, et columbae volatus Spiritus sancti praesentiam declaravit.
PL 15, 1884D「起きよ、来い、私の近しい者、私の美しい者、私のハト、私の完全な者よ」と彼は言う。「近しい者」とは、むろん信仰への望みにおいてであり、「美しい者」とは、徳の麗しさにおいてであり、「ハト」とは、霊的な恩寵においてである。銀を被せたハトの翼は、あの永遠の権能を意味し、ハトの飛翔は聖なる霊の臨在を示したからである。
Commentarius in Cantica canticorum e scriptis S. Ambrosii collectus 2.50.2
Vocat igitur ad se eam Christus ut veniat, quoniam spiritualibus jam pretiis dotata veniebat. Quia ecce, inquit, hiems proeteriit, imber abiit, discesit sibi, flores visi in terra. Videte quemadmodum sancta invitetur Ecclesia.
PL 15, 1884Dそれゆえキリストは、彼女が来るよう自分のもとへ呼ぶ。彼女は、霊的な価値あるものを持参金として授けられて、来ていたからである。それは、「見よ、冬は過ぎ去り、雨は去り、おのずと退いた。花々が地に現れた」と彼が言うからである。諸君、聖なる教会がどのように招かれているか、見よ。
Commentarius in Cantica canticorum e scriptis S. Ambrosii collectus 2.50.3
Hiems, inquit, discessit sibi, ne hiemem nuda formidet, hiemem non temporis, sed infirmitatis, quae agrum animae fecundum omni flore dispoliat.
PL 15, 1885A「冬はおのずと退いた」と彼は言う。それは、彼女が裸で冬を恐れることのないようにである。それは時節の冬ではなく、弱さの冬、あらゆる花で実り豊かな魂の畑から、花を奪い去る冬である。
Commentarius in Cantica canticorum e scriptis S. Ambrosii collectus 2.50.4
Est enim hiems non terreni solis, est hiems mentis, quando animo frigus illabitur, quando vapor animi vanescit, quando solvitur vigor sensus, quando nimius humor exundat, et mentem gravat, quando interior caligat aspectus.
PL 15, 1885A地上の太陽の冬があるのではなく、精神の冬がある。それは、心に冷えが忍び込み、心の熱が消え、感覚の活力が解け、過剰な湿りがあふれて精神を重くし、内なる眺めが暗くなるときである。
Commentarius in Cantica canticorum e scriptis S. Ambrosii collectus 2.50.5
Et ideo ait Dominus: Videte ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato (Matth. XXIV, 20) ; bonum enim ut tunc dies judicii vel mortis adveniat, cum viget animi blanda temperies, cum coeleste mysterium serena luce resplendet, cum cor nostrum ardet in nobis.
PL 15, 1885Aだから主は言う。「汝らの逃亡が冬や安息日に起こらないように、気をつけよ」(マタイ24:20)。裁きの日あるいは死の日が来るのは、心の穏やかな調和が盛んであり、天の奥義が澄んだ光に輝き、我々の心が我々のうちに燃えているときであるのがよいからである。
Commentarius in Cantica canticorum e scriptis S. Ambrosii collectus 2.50.6
Tunc enim Christus est praesens, sicut testatur in Evangelio Ammaon et Cleophas dicentes: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis in via, cum aperuisset in nobis Scripturas (Luc. XXIV, 32) . Viget autem animus, quando etiam flos videtur in terris.
PL 15, 1885Aそのとき、まさにキリストは現れているからである。福音書において、アンマオン〔底本は Ammaon。エマオ(Emmaus)への道の弟子の名が崩れたものか〕とクレオパが、こう言って証言している。「道で、彼が我々に聖書を開いたとき、我々の心は我々のうちに燃えていたではないか」(ルカ24:32)。心が盛んなのは、花が地に見えるときでもある。
Commentarius in Cantica canticorum e scriptis S. Ambrosii collectus 2.50.7
Quis est iste flos boni odoris, nisi ille qui dixit: Ego flos campi et lilium convallium (Supra, vers. 1) : de quo et in Esaia scriptum est: Exiet virga de radice Jesse, et virga ex radice ascendet, et flos ex virga exiet (Esai. XI, 1) .
PL 15, 1885Bこの良い香りの花とは誰か。「私は野の花、谷間のユリ」(上の第1節)と言った者にほかならない。この者については、イザヤにも書かれている。「エッサイの根から若枝が出る。そして若枝は根から立ち上り、花は若枝から出る」(イザヤ11:1)。
Commentarius in Cantica canticorum e scriptis S. Ambrosii collectus 2.50.8
Radix utique familia Judaeorum est, virga Maria, flos Mariae Christus: qui quando nostra resplendet in terra, et in agro animae redolet, vel in Ecclesia sua vernat, nec frigus possumus timere, nec pluviam vereri, sed exspectare judicii diem.
PL 15, 1885B根とはむろんユダヤ人の家系であり、若枝はマリア、マリアの花はキリストである。彼が我々の地に輝き、魂の畑に香り、あるいは自らの教会に芽吹くとき、我々は寒さを恐れる必要も、雨をはばかる必要もなく、ただ裁きの日を待つことができる。
Commentarius in Cantica canticorum e scriptis S. Ambrosii collectus 2.50.9
Et ideo Ecclesia ut hunc florem videret, omni studio festinabat, sicut ipsa in posterioribus testatur dicens: In cubili noctibus quaesivi quem diligit anima mea (Cant. III, 1) . 50. Ficus protulit grossos suos.
PL 15, 1885Bそして、それゆえ教会は、この花を見るために、あらゆる熱意をもって急いでいた。後の箇所で自ら証言して言うとおりである。「寝床で、夜々に、私の魂が愛する者を私は求めた」(雅歌3:1)。〔底本はここに段落番号 50 をもう一度刷る〕「イチジクは早なりの実を結んだ」。
Commentarius in Cantica canticorum e scriptis S. Ambrosii collectus 2.50.10
Apta Synagogae arboris istius comparatio est, quia sicut arbor ista foliis redundans fluentibus, spem possessoris sui cassa speratorum proventuum exspectatione destituit: ita etiam in Synagoga, dum doctores ejus operibus infecundi, verbis tantum velut foliis redundantibus gloriantur, inanis umbra Legis exsuperat; spes autem falsi exspectata proventus, populi vota credentis illudit.
PL 15, 1885Cこの木と会堂との比較は適切である。この木が、流れ落ちる葉に満ちながら、期待した収穫を欠く空しい待望によって、持ち主の望みを裏切るように、会堂においても、その教師たちが、業に実りがなく、言葉という葉にあふれて、ただそれを誇っているあいだ、律法の空しい影がまさり、偽りの収穫への期待は、信じる民の願いを欺くのである。