Disputationes adversus gentes 7.9.1
Ecce si bos aliquis, aut quodlibet ex his animal, quod ad placandas caeditur mitigandasque numinum furias, vocem hominis sumat, eloquaturque his verbis: Ergone, o Jupiter, aut quis alius deus es, humanum est istud et rectum, aut aequitatis alicujus in aestimatione ponendum, ut cum alius peccaverit, ego occidar, et de meo sanguine fieri tibi patiaris satis, qui numquam te laeserim, numquam sciens aut nesciens tuum numen majestatemque violarim, animal, ut scis, mutum, naturae meae simplicitatem sequens, nec multiformium morum varietatibus lubricum?
PL 5, 1227A見よ、もし牛か、あるいは神威の激怒を宥め鎮めるために屠られるこうした生き物のどれかが、人間の声を得て、次のような言葉で語ったとしたら——「それでは、ユピテルよ、あるいは他のいかなる神であれあなたよ、これは人間らしく正しいことなのか、いかなる公正さの判断のうちにでも置かれるべきことなのか。他の者が罪を犯したのに、私が殺され、私の血によってあなたへの償いがなされるのをあなたが許すというのは。私はいちどもあなたを傷つけたことはなく、知ってか知らずかあなたの神威と威厳を侵したこともなく、あなたも知るとおり、物言わぬ生き物であり、自らの本性の単純さに従うのみで、幾変わりする習俗の変転に流されることもないのに。」
Disputationes adversus gentes 7.9.2
Numquid aliquando tuos ludos minus sancte diligenterque perfeci? numquid aliquem praesulem, tuum numen qui offenderet, ante te traduxi? numquid juravi per te falso? numquid sacrilegis furtis tua rapui, spoliavique donaria? numquid erui sacratissimos lucos, aut religiosa quaedam loca substructionibus pollui profanavique privatis?
PL 5, 1228A「私がいつか、あなたの競技を不十分な敬意や不注意のうちに執り行ったことがあっただろうか。あなたの神威を侵すような先導者(プラエスル)を、あなたの前に引き出したことがあっただろうか。あなたにかけて偽りの誓いを立てたことがあっただろうか。瀆聖の盗みによってあなたのものを奪い、奉納品を掠め取ったことがあっただろうか。この上なく神聖な森を根こそぎにし、あるいは、私的な建造物によって聖なる場所を汚し、涜聖したことがあっただろうか。」
Disputationes adversus gentes 7.9.3
Qaenam est ergo causa, ut alienum crimen meo luatur e sanguine, et in nefas extraneum mea vita et innocentia perducatur?
PL 5, 1228A「それでは、他人の犯罪が私の血によって贖われ、私の命と無垢とが、自分に無縁の罪業のうちへ引き込まれる理由は、いったい何なのか。」
Disputationes adversus gentes 7.9.4
An quod animal vile sum, nec rationis, nec concilii particeps? quemadmodum pronunciant isti, qui se homines nominant, et ferocitate transiliunt belluas. Nonne primordiis iisdem eadem et me genuit informavitque natura?
PL 5, 1228A「それとも、私が卑しい生き物であり、理性にも思慮にも与らないからだというのか——自らを人間と呼びながら、獰猛さにおいては野獣をも凌ぐ者たちが、そのように言い立てるとおりに。同じ根源から、同じ自然が私をも生み出し、形づくったのではないか。」
Disputationes adversus gentes 7.9.5
Nonne spiritus unus est, qui et illos et me regit? Non consimili ratione respiro, et video, et caeteris afficior sensibus? Habent jecora, pulmones, corda, intestina, ventriculos: et mihi membrorum non idem est numerus attributus?
PL 5, 1228A「彼らと私とを支配する霊は一つではないか。私も同じような仕組みで息をし、物を見、その他の感覚に触れているのではないか。彼らは肝臓、肺、心臓、腸、胃を持っているが、私に割り当てられた体の部分の数は、それと異なるだろうか。」
Disputationes adversus gentes 7.9.6
Amant suos foetus, et gignendis conveniunt liberis: non et mihi prolis, et subrogandae est cura, et dulcedo, cum fuerit procreata?
PL 5, 1228B「彼らは自分の子を愛おしみ、子をもうけるために結ばれる。私にもまた、子孫を得ようとする配慮と、子が生まれたときの喜びとがあるのではないか。」
Disputationes adversus gentes 7.9.7
Sed rationales illi sunt, et articulatas expromunt voces: et unde illis notum est, an et ego, quod facio, meis rationibus faciam, et vox ista, quam promo, mei generis verba sint, et solis intelligantur a nobis?
PL 5, 1228B「だが、彼らは理性を持ち、分節した声を発する、と言うのか。しかし、私が行うことを自分なりの理によって行っているのかどうか、また、私が発するこの声が私の種族の言葉であって、我々自身にだけ理解されるものであるかどうかを、彼らはどうして知り得るのか。」
Disputationes adversus gentes 7.9.8
Interroga pietatem, utrumne sit aequius me occidi, me confici, an hominem venia, et commissorum impunitate donari? Quis in gladium formavit ferrum? non homo? Quis cladem gentibus, quis nationibus imposuit servitutem? non homo?
PL 5, 1229A「敬虔の心に問うがよい——私が殺され、滅ぼされるのと、人間が赦されて、その犯した罪の免責を与えられるのとでは、どちらがより公正であるかを。鉄を剣に鍛えたのは誰か。人間ではないか。諸国民に破滅をもたらし、諸民族に隷属を課したのは誰か。人間ではないか。」
Disputationes adversus gentes 7.9.9
Quis parentibus, fratribus, quis uxoribus, quis amicis mortiferas subdidit, commiscuitque potiones? non homo? Quis maleficia reperit, aut commentatus est tanta, quanta vix explicari decem millibus queant vel annalium, vel dierum? non homo?
PL 5, 1229A「親、兄弟、妻、友に対して死をもたらす毒薬を仕込み、調合したのは誰か。人間ではないか。一万年、あるいは一万日をもってしてもほとんど語り尽くせぬほど多くの悪事を考え出し、企んだのは誰か。人間ではないか。」
Disputationes adversus gentes 7.9.10
Ita istud non ferum, non immane, non saevum est? non tibi, o Jupiter, injustum videtur et barbarum, me occidi, me caedi, ut fias tu placidus, et ut scelerosis contingat impunitas?
PL 5, 1229A「それでも、これは獣じみたことでも、非道でも、残酷でもないというのか。ユピテルよ、あなたには、私が殺され、屠られて、あなたが穏やかになり、悪しき者どもが免責を得ることが、不正で野蛮なことだとは思われないのか。」
Disputationes adversus gentes 7.9.11
Ergo ob hanc causam, id est, numina ut placentur irata, inaniter fieri sacrificia constitit, cum docuerit nos ratio neque deos irasci aliquando, neque alterum velle pro altero confici, caedi, nec innoxii sanguine abolitionem dissignationibus comparari.
PL 5, 1229Aしたがって、この理由のため、すなわち怒れる神威を宥めるためという理由で、犠牲が空しく行われていることが明らかになった。というのも、道理が我々に教えているのは、神々は決して怒ることがなく、また一方の者の代わりに他方の者が滅ぼされ屠られることを望みもせず、罪なき者の血によって悪事の赦免が得られることもない、ということだからである。