Disputationes adversus gentes 1.48.1
Sed frustra, inquit, nescio quis, tantum arrogas Christo, cum saepe alios sciamus, et scierimus deos, et laborantibus plurimis dedisse medicinas, et multorum hominum morbos valetudinesque curasse.
PL 5, 779Bだが、誰か知らぬ者が言う——お前はキリストに無駄にそれほどのことを帰しているのだ、我々は他の神々もまた、しばしば苦しむ多くの者に医薬を与え、多くの人々の病と不健康をいやしたことを知っているし、知っていたのだから、と。
Disputationes adversus gentes 1.48.2
Non inquiro, non exigo, quis Deus, aut quo tempore, cui fuerit auxiliatus, aut quem fractum restituerit sanitati: illud solum audire desidero, an sine ullius adjunctione materiae, id est, medicaminis alicujus, ad tactum morbos jusserit ab hominibus revolare: imperaverit, fecerit et emori valetudinum causam, et debilium corpora ad suas remeare naturas.
PL 5, 780A私はどの神が、いつ、誰を助けたか、誰の折れた身体を健康に戻したかを問わない、求めない。私がただ聞きたいのは、何らかの質料の助け——すなわち何らかの薬——を伴わずに、触れるだけで病を人間から飛び去らせよと命じたか、病の原因そのものを絶ち滅ぼせと命じ、そうし、萎えた身体をその本来の性に立ち返らせたか、ということだけである。
Disputationes adversus gentes 1.48.3
Christus enim scitur, aut admota partibus debilitatis manu, aut vocis simplicis jussione aures aperuisse surdorum, exturbasse ab oculis caecitates, orationem dedisse mutis, articulorum vincula relaxasse, ambulatum dedisse contractis, vitiligines, querqueras, atque intercutes morbos, omniaque alia valetudinum genera, quae humana corpora sustinere nescio quae voluit importuna crudelitas, verbo solitus imperioque sanare.
PL 5, 780Aキリストは、患部に手を当てるか、あるいはただ一言の命令によって、耳しいた者の耳を開き、目から盲を追い払い、口のきけぬ者に語る力を与え、関節の縛めを解き、手足の萎えた者に歩む力を与え、皮膚病、間欠熱、そして皮下の病、その他あらゆる種類の不調——いかなる執拗な残酷さが望んだものか知らぬが、人間の肉体が耐え忍んできたそれらすべてを——ただ言葉と命令だけでいやすのが常であったと知られている。
Disputationes adversus gentes 1.48.4
Quid simile dii omnes, a quibus opem dicitis aegris et periclitantibus latam? Qui si quando, ut fama est, nonnullis aut tribuere medicinam, aut cibum aliquem jusserunt capi, aut qualitatis alicujus ebibi potionem, aut herbarum, et graminum succos superimponi inquietantibus causis, ambulare, cessare, aut re aliqua, quae officiat, abstinere, quod esse non magnum, nec admirationis alicujus stupore condignum, promptum est, si volueritis attendere: et medici etiam sic curant animal humi natum, nec confisum scientiae veritate, sed in arte suspicabili positum, et conjecturarum aestimationibus nutans.
PL 5, 780B諸君が病人や危難にある者に助けをもたらしたと言う神々のすべてが、これと似たことをしただろうか。もし伝えられるように、いつか幾人かに医薬を授けたか、何らかの食物を取れと命じたか、ある種の薬湯を飲めと、あるいは草や薬草の汁を悩ましい患部に塗れと命じ、歩けとか、休めとか、害になる何かを慎めと命じたのだとしても、それは大したことではなく、驚嘆に値するものでもないことは、諸君が注意しようとするなら容易に分かるはずである。医者たちもまた、地に生まれたこの動物〔人間〕を、確かな知識の真理によってではなく、疑わしい技術のうちに立ち、当て推量の判断に揺らぎながら、同じようにいやしているのだから。
Disputationes adversus gentes 1.48.5
Nulla autem virtus est medicaminibus amovere quae noceant: beneficia ista rerum, non sunt curantium potestates: et, ut sit laudabile scire, qua quos conveniat medicina, aut arte curari, locus hujus laudis non in Deo, sed in homine constitutus est.
PL 5, 781Aしかし、薬によって害するものを取り除くことに力があるわけではない。それらの恩恵は事物の恩恵であって、いやす者たちの権能ではない。そして、いかなる薬あるいは技術によっていやすのがふさわしいかを知ることが称賛に値するとしても、その称賛の場は神にではなく人間にこそ置かれている。
Disputationes adversus gentes 1.48.6
Hunc enim non est turpe, rebus extrinsecus sumptis, valetudinem hominis fecisse meliorem: indecorum Deo est non ipsum per se posse, sed externarum adminiculis rerum sanitatem incolumitatemque praestare.
PL 5, 781Aというのも、人間にとっては、外から取り入れた事物によって人の健康を良くしたとしても恥ずべきことではないが、神にとっては、自ら単独ではなしえず、外的な事物の助けによって健康と無事とをもたらすというのは、ふさわしくないことだからである。