Disputationes adversus gentes 3.24.1
Tutelaribus, inquit, supplicat diis nemo, et idcirco singuli familiaribus officiis atque auxiliis desunt.
PL 5, 970A「誰も守護神たちに嘆願しないから、それゆえに彼らはめいめい親身な務めと助けを怠るのだ」と彼は言う。
Disputationes adversus gentes 3.24.2
Nisi enim thura et salsas accipiant fruges, benefacere dii nequeunt? et nisi pecorum sanguine delibutas suas conspexerint arulas, suos deserunt atque abjiciunt praesidatus?
PL 5, 970A神々は、乳香と塩を混ぜた穀物を受け取らなければ、恩恵を施すことができないというのか。彼らの祭壇が家畜の血にまみれているのを目にしなければ、自らの守護の座を見捨て、投げ出してしまうというのか。
Disputationes adversus gentes 3.24.3
At quin ego rebar paulo ante, spontaneas esse numinum benignitates, ultroque ab his fluere inexpectata benevolentiae munera. Numquid enim rex poli libamine aliquo exambitur aut hostia, ut omnia ista, quibus vivitur, commoda mortalium gentibus largiatur?
PL 5, 970Aだが、少し前まで私はむしろこう考えていた——神威の慈しみは自ずから生じるものであり、思いがけない好意の賜物は、彼らのほうから進んで流れ出るものなのだ、と。天の王は、何らかの献酒やいけにえによって取り入られて初めて、我々が生きるために必要なこれらすべての恵みを、死すべき諸国民に与えるというのであろうか。
Disputationes adversus gentes 3.24.4
Non fervorem genitalem solis Deus, noctis et tempora, ventos, pluvias, fruges, cunctis subministrat aequaliter bonis, malis, justis, ingenuis, servis, pauperibus, divitibus?
PL 5, 971A神は、太陽の生み育てる熱も、夜の時も、風も、雨も、穀物も、善人にも悪人にも、義しき者にも、自由に生まれた者にも、奴隷にも、貧しい者にも、富める者にも、等しくすべての者に与えているではないか。
Disputationes adversus gentes 3.24.5
Hoc est enim proprium Dei potentis ac veri, inexorata beneficia praebere fessis atque invalidis rebus, et multiformi semper asperitate vallatis.
PL 5, 971Aというのも、これこそが力ある真の神に固有のことだからである——求められもせぬのに、疲れ果て力なきもの、そしてつねに様々な苦難に取り囲まれたものに、恩恵を差し伸べることが。
Disputationes adversus gentes 3.24.6
Nam sacrificiis editis id quod poscaris annuere, non est istud postulantibus subvenire, sed benignitatis propriae munificentiam venditare.
PL 5, 971A犠牲が捧げられたその後で求められたことを聞き入れるとは、嘆願する者を助けることではなく、自らの慈しみという気前のよさを売り渡すことにほかならない。
Disputationes adversus gentes 3.24.7
Ludimus et lascivimus tanta in re homines, et quid sit Deus obliti, quid istius magnificentia nominis, quidquid vile vel sordidum suspiciosa potuimus credulitate confingere, divis tutelaribus arrogamus.
PL 5, 971Aこれほどの重大事にあって、我々人間は戯れ、ふざけている。神とは何か、その名の壮大さがいかなるものかを忘れ、疑わしい軽信によって思い描くことのできた卑しく汚れたものを、ことごとく守護神たちに押しつけているのである。