Disputationes adversus gentes 1.30.1
Nonne cogitatio vos subit considerare, disquirere, in cuja possessione versamini? cuja in re sitis? cujus ista sit, quam fatigatis, terra? cujus aer iste, quem vitali reciprocatis a spiritu? cujus abutamini fontibus? cujus liquore? quis ventorum disposuerit flamina? quis undosas excogitaverit nubes? quis seminum frugiferas potestates rationum proprietate distinxerit?
PL 5, 754A諸君の心に、思案し、問い尋ねようという思いが浮かばないのか——諸君は誰の所有のうちにいるのか。誰のものの中にいるのか。諸君が疲れさせているこの大地は誰のものか。諸君が命の息によって行き来させているこの大気は誰のものか。諸君が用いている泉は誰のものか。その水は誰のものか。誰が風の吹きを配置したのか。誰が波打つ雲を考案したのか。誰が種子の実り豊かな力を、それぞれの理の固有性によって分かち定めたのか。
Disputationes adversus gentes 1.30.2
Apollo vobis pluit? Mercurius vobis pluit? Aesculapius, Hercules, aut Diana rationem imbrium, tempestatumque finxerunt? Et hoc fieri qui potest, cum in mundo profiteamini eos natos certoque tempore sensum arripuisse vitalem?
PL 5, 754Bアポロが諸君に雨を降らせるのか。メルクリウスが諸君に雨を降らせるのか。アエスクラピウス、ヘラクレス、あるいはディアナが、雨と嵐の仕組みを作り上げたのか。そして、諸君が彼らを世界の中で生まれた者であり、定められた時に生の感覚を得たのだと公言しているのに、そのようなことがどうして起こりえようか。
Disputationes adversus gentes 1.30.3
Si enim temporis antiquitate mundus eos antevenit, et priusquam nati sunt, jam noverat pluvias tempestatesque natura: nullum serius nati pluendi jus habent, neque eis inserere rationibus se possunt, quas invenerunt hic agi, et majore ab auctore tractari.
PL 5, 755Aもし世界が時の古さにおいて彼らに先立っているなら、そして彼らが生まれる前に、すでに自然が雨と嵐を知っていたのなら、後から生まれた者たちには、雨を降らせる権利など何もない。そして彼らは、ここですでに行われており、より偉大な創始者によって取り扱われているのを見出した仕組みの中に、自らを差し挟むこともできないのである。