Disputationes adversus gentes 7.40.1
(Oberth. XLIII.) Si sibi Jupiter ludos scrupulosius fieri, restituique quaerebat, si fideliter reddere suam populo sanitatem, nec malum, quod fecerat, prorogari ulterius et augeri: nonne rectius fuerat, consulem ut ad ipsum veniret, sacerdotum ad aliquem publicorum, pontificem maximum, aut ad Flaminem suum Dialem, eique per somnium, et praesulis vitium, et funesti causam temporis indicaret?
PL 5, 1277A(オベルトゥール版XLIII)もしユピテルが、競技会がより厳密に執り行われ、改めて行われることを望んでいたのであり、また、自分が引き起こした害悪をこれ以上長引かせ増し加えることなく、忠実に民衆へ健康を返そうとしていたのだとすれば——執政官のもとへ、あるいは公の祭司のうちの誰かのもとへ、大神官長のもとへ、あるいは自らのフラーメン・ディアーリス(ユピテル付きの神官)のもとへみずから赴き、夢によって、先導者の落ち度と、この不吉な時期の原因とを告げ知らせる方が、より正しいことではなかったか。
Disputationes adversus gentes 7.40.2
Quae fuerat ratio, ut ruri hominem suetum, obscuritate incognitum nominis, urbanarum inscium rerum, quid sit praesul fortasse nescientem, voluntatis suae deligeret nuntium, et expetitae satisfactionis auctorem?
PL 5, 1277Bいかなる理由があって、田舎に慣れ親しんだ人間、無名で世に知られぬ者、都会の事情に通じぬ者、おそらくは先導者とは何であるかさえ知らぬ者を、自分の意志の伝え手として、また求める償いの言い出し役として選んだのか。
Disputationes adversus gentes 7.40.3
Quem si utique sciebat, divinus modo si fuerat tergiversatorem in obsequio futurum: nonne fuerat pronius, et Deo conveniens, mentem hominis vertere, et parendi subigere voluntatem; quam vias aggredi saeviores, et latrocinii ritu sine ulla passim ratione saevire?
PL 5, 1277Bもし彼が——仮にも神であったのなら——その者が服従において怠け渋る者となるであろうことを知っていたのならば——人間の心を変え、従おうとする意志を屈服させることのほうが、より容易であり、神にふさわしいことではなかったか。あちこちで理由もなく、盗賊のやり口さながらに、より苛烈な道へと進み荒れ狂うよりも。
Disputationes adversus gentes 7.40.4
Si enim rusticus, senior, inexpeditus in rebus obeundis, cunctabatur in re jussa causis superioribus retardatus: quid infelices ejus commeruerant liberi, ut in eos ira et indignatio verteretur, offensasque alterius luminis sui spoliatione pensarent?
PL 5, 1277Bもし、その田舎の老人が、事を運ぶに不慣れであり、先に述べた理由によって妨げられて、命じられたことをためらっていたのだとしても——その不幸な子らはいったい何の報いを受けるべきことをしたというのか。彼らの上に怒りと憤りが向けられ、他者の落ち度を、自分たちの命の光を奪われることで〔luminis spoliatione は視力を奪われる意とも読める〕償わされるとは。
Disputationes adversus gentes 7.40.5
Et quisquam est hominum, qui fuisse illum Deum credat tam injustum, tam impium, nec mortalium saltem constituta servantem, apud quos nefas haberetur magnum, alterum pro altero plecti, et aliena delicta aliorum cervicibus vindicari?
PL 5, 1278A果たして、彼をかくも不正で、かくも不敬虔な神であったと信じる人間が、いったいいるだろうか——死すべき者たちの定めさえも守らぬ神を。死すべき者たちのもとでは、ある者が他の者の代わりに罰せられること、他人の過ちが別の者の首にかけて償われることは、大いなる不義とされているというのに。
Disputationes adversus gentes 7.40.6
Sed et ipsum fecit pestilitatis saevitia comprehendi. Nonne ergo praestantius. quinimmo aequius fuerat, si hoc esse videbatur faciendum, ut ab ipso patre terror coercitionis inciperet, apud quem causa tanti fuerat motus, et inoboeda cessatio, quam in ejus dolorem vim liberis facere, et innoxias urere atque abolere personas?
PL 5, 1278Aだが彼は、その者自身をも疫病の猛威に捕らえさせた。それゆえ、もしこのようなことをなすべきだと思われたのであれば——懲らしめの恐怖を、まさにその父自身から始めるほうが、より優れたこと、いや、より公正なことではなかったか。これほどの騒動の原因があり、命令に従わぬ怠りがあったのは、その父においてであったのだから。彼の苦しみのために、その子らに暴力をふるい、罪なき者たちを焼き滅ぼすよりも。
Disputationes adversus gentes 7.40.7
Quaenam illa saevitia, crudelitas fuit quae tanta, ut, extincta sobole intestinis periculis post territaret patrem? Quod jamdudum si facere, id est, loco priore voluisset; nec germanitas conficeretur innoxia, et voluntas numinis cognosceretur offensa.
PL 5, 1278Aそれはいったいいかなる猛威、いかなる残虐であったのか——子孫を絶やしてのちに、内なる危難によって父を脅かすとは、これほどまでに。もし彼が、はじめから、すなわち先の段階で、そうすることを望んでいたならば、罪なき兄弟たちが滅ぼされることもなく、また神威の意志が損なわれていたことも知られたであろうに。
Disputationes adversus gentes 7.40.8
At enim completo annuntiationis officio statim morbus evanuit, et sanitati homo est continuo restitutus. Et quid habet admirationis res ista, si malum, quod inspiraverit, repulit, seseque inani ostentatione jactavit?
PL 5, 1278Bだが、告知の務めが果たされるやいなや、病はただちに消え去り、その人間はすぐさま健康を取り戻した。だが、もし彼が、自ら吹き込んだ災いを退けたにすぎず、空しい見せびらかしによって誇示しただけなのだとすれば、そこにいったい何の驚くべきことがあろうか。
Disputationes adversus gentes 7.40.9
Quod si penitus res pendas, magis illa crudelitas, quam beneficium salutis fuit; siquidem hominem miserum, et interire post filios cupientem, non gaudia servavit ad vitae, sed ut suam solitudinem disceret, et orbitatis cruciamenta sentiret.
PL 5, 1278Bもし事を突き詰めて量るならば、それはむしろ、命を得たことの恩恵というより、残虐であった。というのも、子らを失ったのちに死ぬことを望んでいた哀れなその人間を、彼は生の喜びのために生き永らえさせたのではなく、みずからの孤独を思い知らせ、子を失った悲しみの責め苦を味わわせるために、生かしたのだから。