Disputationes adversus gentes 2.68.1
In Albano antiquitus monte nullos alios licebat, quam nivei tauros immolare candoris: nonne istum morem religionemque mutastis, atque ut rufulos liceret dari, Senatus constitutum sanctione?
PL 5, 921Aかつてアルバヌスの山では、雪のように白い牡牛のほかは生贄として捧げることが許されなかった。この慣わしと祭儀とを、諸君は変えたのではないか。赤みを帯びた牛を捧げることが許されるよう、元老院の決議によって定めたのではないか。
Disputationes adversus gentes 2.68.2
Cum Romulo, Pompilioque regnantibus, percocta plane, ac madida concremarentur diis exta: nonne rege sub Tullio semicruda coepistis, et leviter animata porricere, prisca observatione contempta?
PL 5, 921Aロムルスとポンピリウスが治めていたとき、内臓はすっかり煮込まれ、汁気を含んだままで神々のために焼き尽くされていた。トゥッリウス王のもとで、諸君は古の慣わしを退けて、半生で、わずかに火を通しただけのものを捧げ始めたのではないか。
Disputationes adversus gentes 2.68.3
Ante adventum in Italiam Herculis, cum ex Apollinis monitu patri Diti ac Saturno humanis capitibus supplicaretur: et hunc similiter morem, non fraude callidula, et nominum ambiguitate mutastis?
PL 5, 921Aヘラクレスがイタリアに到来する以前、アポロの警告によって、父なるディスとサトゥルヌスに人間の頭をもって嘆願がなされていた。この慣わしもまた、諸君は狡猾な欺きと名の紛らわしさによって、同じように変えたのではないか。
Disputationes adversus gentes 2.68.4
Cum igitur et vos ipsi modo illos mores, modo alias leges fueritis secuti, multaque vel erroribus cognitis, vel animadversione meliorum sint a vobis repudiata, contempta: quid est a nobis factum contra sensum, judiciumque commune, si majora, et certiora delegimus, nec sumus nos passi falsorum religionibus attineri?
PL 5, 921Aかくして、諸君自身もあるときはあの風習に、あるときは別の法に従い、誤りと知られたことによって、あるいはより優れたものを見て取ったことによって、多くのことを諸君みずから退け、軽んじてきたのであれば――我々がより偉大で、より確かなものを選び取り、偽りの宗教にとらわれ続けることを良しとしなかったとして、共通の感覚と判断に反することを、我々が何かしたであろうか。