Disputationes adversus gentes 4.35.1
Sed poetis tantummodo licere voluistis indignas de diis fabulas, et flagitiosa ludibria comminisci? Quid pantomimi vestri, quid histriones, quid illa mimorum, atque exoleti generis multitudo?
PL 5, 1071Aだが諸君は、神々についてのふさわしからぬ物語と恥ずべき戯れ言をこしらえることを、ただ詩人たちにのみ許そうとしたのか。諸君の無言劇役者たちは、俳優たちは、あの道化役者たちや老いた男娼の類の群れは、何であるのか。
Disputationes adversus gentes 4.35.2
Nonne ad usum quaestus sui abutuntur diis vestris, et lenocinia voluptatum ex injuriis attrahit contumeliisque divinis?
PL 5, 1072A彼らは、自分たちの稼ぎのために、諸君の神々を悪用しているのではないか。そして、快楽への誘いを、神々への不正と侮辱とから引き出しているのではないか。
Disputationes adversus gentes 4.35.3
Sedent et in spectaculis publicis sacerdotum omnium, magistratuumque collegia, pontifices maxim, et maximi curiones; sedent quindecim viri laureati, et diales cum apicibus flamines; sedent augures interpretes divinae mentis et voluntatis, necnon et castae virgines, perpetui nutrices et conservatrices ignis; sedet cunctus populus et senatus; consulatibus functi patres, diis proximi atque augustissimi reges; et quod nefarium esset auditu, gentis illa genitrix Martiae, regnatoris et populi procreatrix amans saltatur Venus, et per affectus omnes meretriciae vilitatis impudica exprimitur imitatione bacchari.
PL 5, 1072A公の見世物には、すべての祭司団と政務官団が着席し、大神官たちと大クリオ長たちが着席する。月桂冠を戴いた十五人官たちが、尖帽を戴いたユピテルのフラーメンたちが着席する。神の心と意志を解き明かす鳥占官たちが、そして絶えず火を養い守る清らかな処女たちも着席する。民衆と元老院がこぞって着席する。執政官職を務めた父祖たち、神々に近しくこの上なく尊い王たちも着席する。そして、聞くも忌まわしいことに、あのマルスの一族の母、支配者と民の産みの親であるウェヌスが、恋する者として舞われ、娼婦のごとき下劣さのあらゆる情態を通して、恥知らずな物真似によって狂乱するさまが写し出されるのである。
Disputationes adversus gentes 4.35.4
Saltatur et magna sacris compta cum infulis mater; et contra decus aetatis illa Pessinuntia Dindymene, in bubulci unius amplexu flagitiosa fingitur appetitione gestire, necnon et illa proles Jovis Sophoclis in Trachiniis Hercules pestiferi tegminis circumretitus indagine, miserabiles edere inducitur ejulatus, violentia doloris frangi, atque in ultimam tabem diffluentium viscerum maceratione consumi.
PL 5, 1072B祭儀の羊毛帯を巻いた大母神も舞われる。そして、年齢の品位に反して、あのペッシヌスのディンデュメネ(大母神)は、一人の牛飼いの抱擁のうちに、恥ずべき欲情によって身悶えするさまに仕立て上げられる。そして、ユピテルのあの息子、ソポクレスの『トラキニアイ』のヘラクレスもまた、災いをもたらす衣の網に絡め取られ、憐れな号泣をあげ、苦痛の激しさに打ち砕かれ、溶け崩れゆく臓腑の消耗のうちに、ついには消え果てると描き出される。
Disputationes adversus gentes 4.35.5
Quin et ille in fabulis maximus ipse regnator poli sine ulla nominis majestatisque formidine adulterorum agere introducitur partes, atque ut fallere castitatem alienarum possit familias matrum, ora immutare pellacia, et in species conjugum subdititii corporis simulatione succedere.
PL 5, 1073Aそれどころか、天のこの上なき支配者その人でさえ、物語の中では、自らの名と威厳への何の恐れもなく、姦夫の役を演じる者として登場させられ、他人の家の妻たちの貞潔を欺くために、欺きによって顔を変え、身代わりの体を装って、夫たちの姿に成りすますのである。