Disputationes adversus gentes 7.14.1
Sed concessio haec omnis, et honoris, de qua loquimur, attributio, solis habet in hominibus sedem: quos naturalis infirmitas, et amor in altioribus standi docet gaudere de fastibus, et aliorum comparationibus anteponi.
PL 5, 1233Bしかし、我々が語っているこの譲歩のすべて、そして敬意の付与は、ただ人間のうちにのみその座を持つ。生来の弱さと、より高い地位に立ちたいという欲求とが、人間に、尊大な態度を喜び、他者との比較において優位に置かれることを喜ぶよう教えるのである。
Disputationes adversus gentes 7.14.2
At quaero, in superis ubi est honoris locus, vel quas eis eminentias accedere sacrorum ex confectionibus invenitur? Augustiores, potentiores mactatis pecudibus fiunt: additur illis ex hoc quidquam, aut esse dii magis divinitate incipiunt ampliata?
PL 5, 1233Bだが、私は問う——天上の神々のうちに、いったいどこに敬意の座があるというのか。祭儀の執行によって、彼らにいかなる優越がもたらされると分かるというのか。家畜を屠ることによって、神々はより荘厳に、より強大になるのか。それによって彼らに何かが加わるのか、あるいは、その神性がより増し加えられて、いっそう神となり始めるのか。
Disputationes adversus gentes 7.14.3
Atqui ego contumeliae proximum, quinimmo esse plenam contumeliam judico, cum honorari ab homine deus dicitur, et muneris alicujus oblatione mactari.
PL 5, 1234Aしかし私は、神が人間によって敬われる、また何らかの供物の捧げものによって高められると言われるとき、それは侮辱に近い、いや、むしろ完全な侮辱であると判断する。
Disputationes adversus gentes 7.14.4
Etenim si honos auget, ejusque accumulat dignitatem, cui fuerit attributus, sequitur, ut auctior deus fiat ab homine, a quo fuerit munere et honoris collatione donatus: atque ita perducitur res eo, ut inferior deus sit, qui honoribus mactatur humanis; homo vero sublimior, qui auget potentiam numinis.
PL 5, 1234Aというのも、もし敬意がそれを受けた者を増し加え、その威厳を積み増すのであれば、供物と敬意の贈与によって恵まれた神は、それを与えた人間によって増し加えられる、ということになる。そしてこの論理は、人間の敬意によって高められる神のほうが劣った者であり、神威の力を増し加える人間のほうがより崇高な者である、という結論にまで至ってしまうのである。