Disputationes adversus gentes 2.45.1
Sed procul haec abeat sceleratae opinionis immanitas, ut Deus credatur omnipotens, magnarum et invisibilium rerum sator, et conditor, procreator, tam mobiles animas genuisse gravitatis ac ponderis constantiaeque nullius; in vitia labiles, in peccatorum genera universa declives; cumque eas tales, atque hujusmodi sciret, in corpora ire jussisse, quorum indutae carceribus sub procellis agerent tempestatibusque quotidie fortunae, et modo turpia facerent, modo paterentur obscoena: naufragiis, ruinis, incendiorum conflagrationibus ut perirent.
PL 5, 884Aしかし、これほど凶悪な思いなしの途方もなさは、遠く退けられねばならない。すなわち、全能の神、大いなる目に見えぬ事物の播種者にして創造者、生みの親であるお方が、これほど移ろいやすく、重々しさも重みも恒常さも何ら持たぬ魂を生み出し、悪徳へと滑り落ちやすく、あらゆる種類の罪へと傾きやすい魂を生み出したと信じることであり、しかも、それらがそのような、かくのごとき者であると知りながら、肉体のうちへ入るよう命じ、その牢獄をまとった魂が、日々運命の嵐と暴風のもとで生き、あるときは恥ずべき行いをなし、あるときは猥雑な仕打ちを被り、難船や崩壊や火災の炎によって滅び去るようにさせた、と信じることである。
Disputationes adversus gentes 2.45.2
Pauperies alias, alias ut mendicitas premeret, ut ferarum paterentur aliae laniatus, muscularum aliae ut interirent veneno, claudae ut incederent aliae, ut aliae lumen amitterent; ut articulis sederent aliae colligatis, morbis denique objectarentur ut cunctis, quos infelix et miseranda mortalitas diversarum sustinet dilaceratione poenarum; tum deinde oblitae unius esse se fontis, unius genitoris, et capitis, germanitatis convellerent atque abrumperent jura; urbes suas everterent, popularentur hostiliter terras, servos de liberis facerent, insultarent virginibus, et matrimoniis alienis, odissent invicem sese, aliorum gaudiis et felicitatibus inviderent; tum deinde se omnes maledicerent, carperent, et saevorum dentium mordacitate laniarent.
PL 5, 885Aまた、貧しさがある者たちを、乞食の身がまた別の者たちを圧し、ある者たちは猛獣に引き裂かれる苦しみを受け、また別の者たちは羽虫の毒によって命を落とし、ある者たちは足を引きずって歩き、また別の者たちは光を失い、ある者たちは関節をこわばらせて座り込み、ついにはすべての病にさらされる――不幸で憐れむべき死すべき身が、さまざまな責め苦の切り裂きによって耐え忍ぶすべての病に――ということ。そして、自分たちが一つの源、一人の生みの親、一つの頭より出た者であることを忘れて、兄弟の情の掟を引き裂き、断ち切り、自らの都市を覆し、敵として土地を荒らし、自由人を奴隷とし、処女たちや他人の婚姻を辱め、互いに憎み合い、他人の喜びと幸いを妬み、そして最後には互いを罵り合い、貶し合い、獰猛な歯の噛みつきをもって引き裂き合う、ということ。