Disputationes adversus gentes 1.31.1
O maxime, o summe rerum invisibilium procreator! O ipse invisus, et nullis umquam comprehense naturis! dignus, dignus es vere, si modo te dignum mortali dicendum est ore, cui spirans omnis intelligensque natura, et habere et agere numquam desinat gratias: cui tota conveniat vita genu nixo procumbere, et continuatis precibus supplicare.
PL 5, 755Aおお至大なる方よ、おお見えざる事物の至高の生みの主よ。おお、御自らは見られることなく、いかなる本性によっても把握されたことのない方よ。まことに、まことにふさわしい方であられる——もし死すべき者の口をもって「ふさわしい」と言うことがそもそも許されるのならば——息し、また知性を備えたあらゆる本性が、感謝を抱くことも捧げることも決してやめてはならない方、生涯の全体をもって膝を折り伏し、絶え間ない祈りをもって嘆願することがふさわしい方であられる。
Disputationes adversus gentes 1.31.2
Prima enim tu causa es, locus rerum, ac spatium, fundamentorum cunctorum quaecumque sunt infinitus, ingenitus, immortalis, perpetuus, solus, quem nulla deliniat forma corporalis, nulla determinat circumscriptio, qualitatis expers, quantitatis, sine situ, motu, et habitu, de quo nihil dici et exprimi mortalium potis est significatione verborum: qui ut intelligaris, tacendum est, atque, ut per umbram te possit errans investigare suspicio, nihil est omnino mutiendum.
PL 5, 755Bなぜなら、あなたこそは第一の原因であり、事物の座であり、空間であり、存在するあらゆる根拠の基盤であられるからだ——無限であり、生まれなき者であり、不死であり、永続する者であり、ただ独りなる者であり、いかなる物体的な形もあなたを描き出すことなく、いかなる限定もあなたを画することがなく、性質を持たず、量を持たず、位置も動きも状態も持たない方であられる。あなたについては、死すべき者の言葉の意味によっては、何も語ることも表すこともできない。あなたが理解されるためには、沈黙しなければならない。そして、さまよう推測が影を通してでもあなたを探ることができるようにと、何一つとして声にすべきではないのだ。
Disputationes adversus gentes 1.31.3
Da veniam, rex summe, tuos persequentibus famulos: et quod tuae benignitatis est proprium, fugientibus ignosce tui nominis et religionis cultum. Non est mirum si ignoraris: majoris est admirationis, si sciaris.
PL 5, 756A赦したまえ、至高の王よ、あなたの僕らを迫害する者たちを。そしてあなたの慈愛にふさわしいこととして、あなたの名と宗教への礼拝から逃れる者たちを赦したまえ。あなたが知られずにいたとしても、それは驚くべきことではない。もし知られるならば、それはいっそう大きな驚嘆に値することなのだ。
Disputationes adversus gentes 1.31.4
Nisi forte audet quisquam, hoc enim furiosae restat insaniae, ambigere, dubitare an sit iste Deus, annon sit: explorata fidei veritate, an rumoris cassi opinatione sit creditus.
PL 5, 756Aもし誰かがあえてするのでなければ話は別だが——これはまさに狂気の錯乱にふさわしい振る舞いである——この神が存在するのか存在しないのか、確かめられた信の真実によって信じられているのか、それとも空しい風説の思い込みによって信じられているに過ぎないのかと、疑い迷うことは。
Disputationes adversus gentes 1.31.5
Audimus enim quosdam philosophandi studio deditos, partim ullam negare vim esse divinam, partim an sit, quotidie quaerere: alios casibus fortuitis, et concursionibus temerariis summam rerum construe re, atque diversitatis impetu fabricari: cum quibus hoc tempore nullum nobis omnino super tali erit obstinatione certamen. Aiunt enim sana sentientes, contradicere rebus stultis, stultitiae esse majoris.
PL 5, 756A我々は、哲学することへの情熱に身を捧げたある者たちが、ある者は何らかの神的な力があること自体を否定し、またある者は、それがあるのかどうかを日々問い続けている、と聞いている。また他の者たちは、偶然の出来事と無軌道な衝突とによって万物の総体が組み立てられ、多様性の勢いによって形作られると主張していると聞いている。彼らとは、今この時、そのような頑迷さをめぐって我々が争うことは全くないであろう。なぜなら、正気の分別を持つ者たちは、愚かなことに反論することは、いっそう大きな愚かさであると言うからである。