Disputationes adversus gentes 6.26.1
O species formidinum dirae, metuendique terrores, propter quos genus hominum torpedine in perpetua affigeretur, nihil moliretur, attonitum, ab omnique se actu sceleroso flagitiosoque fraenaret!
PL 5, 1214Aおお、恐るべき怖れの数々の姿よ、慄然たる戦慄よ――これゆえにこそ人類は絶えざる無気力に釘付けとなり、何ものをも企てず、呆然自失し、あらゆる邪悪で恥知らずな行いから自らを戒めるはずであった、というのか。
Disputationes adversus gentes 6.26.2
Falciculae, claves, caliendra, fomites, talaria, baculi, tympaniola, tibiae, psalteria, mammae, promptae, atque ingentes, cantharuli, forcipes, cornuaque pomifera, nuda corpora foeminarum, et veretrorum magnitudines publicatae.
PL 5, 1214A小さな鎌、鍵、鬘、燃え木、翼のサンダル、杖、小さな太鼓、笛、竪琴、あらわにされた乳房――それも豊かなものも途方もなく大きなものも――、小さな酒杯、鍛冶の火挟み、果実をつけた角、女たちの裸の体、そして見せつけられた男根の大きさ。
Disputationes adversus gentes 6.26.3
Nonne satius fuerat saltitare, cantare, quam sub titulo gravitatis, et severitatis, obtentu tam frigida, tamque inepta narrare simulacra, ab antiquis ad peccata cohibenda, et ad nocentium formata impiorumque formidines?
PL 5, 1214B重々しさと厳格さという名目のもとに、これほど白々しく、これほど愚かしいものを、罪を戒め、犯罪者や不敬な者どもに恐れを抱かせるために古人が形づくった神像であると語るくらいなら、むしろ小躍りし、歌をうたっているほうが、まだましだったのではないか。
Disputationes adversus gentes 6.26.4
Usque adeone mortales saeculi illius ac temporis corde fuerant vacui, rationis sensusque nullius, ut ab actionibus improbis tamquam parvuli pusiones, personarum monstruosissima torvitate sannis etiam constringerentur et maniis?
PL 5, 1214Bかの世、かの時代の死すべき者どもは、これほどまでに心が虚しく、理性も分別もいっさい持たなかったのだろうか――まるで幼い子供たちのように、仮面のこのうえなく怪異な険しさや、しかめ面や、脅しの人形によって、不埒な行いから引き止められていたとでもいうのか。
Disputationes adversus gentes 6.26.5
Et unde est in contrarium res versa, ut cum tam multa in civitatibus templa sint plena omnium simulacris deorum, tot legibus et generibus suppliciorum tantis, iri obviam nequeat multitudini noxiorum: neque ullis remediis audacia possit abscidi: tantoque se magis maleficia congeminata multiplicent, quanto legibus judiciisque contenditur imminuere facta crudelia, et poenarum coercitione sedare?
PL 5, 1215Aしからば、事態はどこから逆転して、諸都市にこれほど多くの神殿があらゆる神々の神像で満ちているというのに、これほど多くの法律と、これほど多種多様な刑罰とをもってしても、罪人の群れに立ち向かうことができず、いかなる手立てによっても厚かましさを断ち切ることができず、法と裁判によって残虐な所業を減じ、刑罰の抑制によって鎮めようとすればするほど、かえって悪事が二倍に膨れ上がって増え続ける、という事態になったのか。
Disputationes adversus gentes 6.26.6
Quod si metus aliquos infligerent simulacra mortalibus, legum latio cessaret, nec tam diversae cruces facinorosorum constituerentur audaciae.
PL 5, 1215Aもし神像が死すべき者どもに何らかの恐れを負わせるものであったならば、法律の制定はやんでいたであろうし、悪党どもの厚かましさに対して、これほど多様な十字架が定められることもなかったであろう。
Disputationes adversus gentes 6.26.7
Nunc vero quia constitit, comprobatumque est, reipsa inanem esse opinionem timoris, qui ab signis dicatur effluere, ad legum decursum est sanctiones: a quibus formido esset certissima etiam fixa, constitutaque damnatio: quibus debent et ipsa simulacra, quod incolumia adhuc perstant, et honoris alicujus concessione munita.
PL 5, 1215Aしかし実のところ、彫像から流れ出るとされる恐れという考えが、実際にはむなしいものであることが確かめられ、証明されたからこそ、人々は法律の制裁へと頼るようになったのである。その制裁によって、恐れは確実で揺るぎないものとなり、断罪も定められたものとなった。そして、神像そのものが今なお無事に立ち続け、いくばくかの敬意の許しによって守られているのも、まさにこの法律のおかげなのである。