キプリアヌスc. 200–258

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 4 › Epistolae

Epistola LXIII 第LXIII書簡

Cyprian of Carthage · Epistolae · PL 4, 434A · 54 sectiones

Epistolae 63.0.1

1

Cyprianus benedicto et dilectissimo parenti Turasio in Domino aeternam salutem. Charitatis tuae scripta percepi, quibus animum tuum dolore commotum de filiae dormitione cognovi.

PL 4, 434A

キプリアヌスより、祝福された、最愛の父トゥラシウスへ、主にあって永遠の救いを願い、挨拶を送る。あなたの愛の書簡を私は受け取った。それによって、娘が眠りについたことであなたの心が悲しみに動かされていることを私は知った。

Epistolae 63.0.2

2

Non aliud principaliter admiratus sum quam christiani pectoris in te jactatam fuisse virtutem, ut animum flecteres ad dolorem. Stupeo murum fidei penetratum vulneribus orbitatis, quem sepire debuerat spes resurrectionis et regni coelestis.

PL 4, 434B

私が何よりもまず驚いたのは、あなたのうちにあるキリスト教徒としての胸の力が揺り動かされ、心が悲しみへと傾いてしまったということ、ただそれだけである。復活の希望と天の王国とが取り囲んでいるはずであった信仰の城壁が、子を失った傷によって突き破られたことに、私は驚愕する。

Epistolae 63.0.3

3

Numquam spes cum dolore concordat, nec fides aliquando sentit quacumque jacturam. Resurgere credimus mortuos, et plangimus: quid faceremus, si mori tantummodo sine resurrectione praeciperet Deus?

PL 4, 434B

希望が悲しみと調和することは決してなく、信仰もまたいかなる場合であれ喪失を感じることはない。我々は死者がよみがえることを信じていながら、嘆き悲しんでいる。もし神が、復活を伴わずにただ死ぬことだけを命じられたとしたら、我々はどうしていただろうか。

Epistolae 63.0.4

4

Voluntas utique ejus sola sufficeret ad solatium, cui nullum praeponendum scimus affectum. Quod dederat abstulit qui creaverat. Quid certas plangere quod ad tempus acceperas? Commodaverat ut haberes quantocumque tempore voluisset, et cum vellet rursus auferret.

PL 4, 434B

神の御旨だけで慰めには十分なはずである。我々はいかなる情愛もそれに先立たせてはならないと知っているのだから。創造なさった方が、お与えになったものを取り去られたのである。あなたは、しばらくの間だけ受け取っていたものを、なぜそう躍起になって嘆くのか。神はお望みになるだけの時のあいだあなたがそれを持てるようにと貸し与えられたのであり、お望みになったときに再びお取り上げになったのである。

Epistolae 63.0.5

5

Nihil abstulit tuum qui recipere dignatus est proprium. Creditum suum recipere decuerat creditorem, et nihil aliud decet quam creditori suo gratias agere mutuantem. Sic Job legimus quam sequamur devotissimam vocem: Dominus, inquit, dedit, Dominus abstulit.

PL 4, 434C

ご自分のものをお受け取りになるにふさわしいとされた方は、あなたのものを何一つお取りにはならなかった。貸主が自分の貸したものを受け取るのは当然のことであり、借りていた者が貸主に感謝を捧げること以外にふさわしいことはない。かくして我々はヨブの書を読む。その最も敬虔な言葉に、我々は倣うべきである。「主は与え、主は取られた」と彼は言った。

Epistolae 63.0.6

6

Sicut Domino placuit, ita factum est. Sit nomen Domini benedictum (Job I, 21) . Parum ergo non erat haec sola consolatio contra luctum quod nemo lugere debeat cum aliquid reddiderit alienum, quia fas non erat apud alium detineri quod domino suo fuerat necessarium.

PL 4, 434C

「主の御心にかなうままに、そのようになった。主の名は祝福されよ」(ヨブ記1:21)。それゆえ、この一事だけでも嘆きに対する慰めとしては決して小さくはなかったはずである。すなわち、他人のものを返したときには誰も嘆くべきではないということ、なぜなら、その持ち主にとって必要であったものを、他人のもとに留め置くことは正しくなかったからである。

Epistolae 63.0.7

7

Additur consolationis alia providentia, quae jaculis occurrat orbitatis. Gaudere debuimus de saeculo recedentibus, si saeculi contra nos inimicitias sentiremus, et plangimus beneficia Domini, qui nobis quod praestat infirmitati nostrae praestat.

PL 4, 434C

子を失う悲嘆の矢に立ち向かうべき、慰めのもう一つの摂理が加えられる。もし我々がこの世の我々に対する敵意を感じているのであれば、この世から去っていく者たちについて我々は喜ぶべきであったはずである。それなのに我々は、主の恩恵を嘆いている。主が我々に施されるものは、我々の弱さに応じて施されているのである。

Epistolae 63.0.8

8

Periclitari volebat adhuc qui dolet aliquem dormientem, et inter fluctus vitae praesentis videre cupiebat miserum laborare. Ad quid christianum et fidelem animam putas intra carcerem mundi remorari debuisse, cui totus mundus naufragium est?

PL 4, 434D

眠りについた者を嘆く者は、なおも危険にさらされ続けることを望んでいるのであり、現世の生の波間で、その哀れな者が苦しみもがくのを見たいと願っているのである。全世界がその者にとって難破でしかないというのに、キリスト教徒であり信仰ある魂が、世界という牢獄のうちに、何のために留まり続けるべきであったと、あなたは思うのか。

Epistolae 63.0.9

9

Tantis et talibus tempestatibus vitae tot impugnationes diaboli, tot corporis bella, tot clades saeculi, tot calamitates evasit. Et lacrymas fundis, quasi nescias quid in te ipse quotidie patiaris.

PL 4, 434D

これほど多く、これほどの人生の嵐、これほど多くの悪魔の攻撃、これほど多くの肉体の戦い、これほど多くのこの世の災難、これほど多くの苦難から、彼女は逃れ出たのである。それなのにあなたは涙を流している。まるで、あなた自身が日々何を被っているのかを知らないかのように。

Epistolae 63.0.10

10

Propter quod Dominus sic admonet Apostolos suos dicens: Si me diligeretis, gauderetis, quoniam vado ad patrem (Joan. XIV, 28) . Plane mortuum Lazarum flevit, sed non tuis lacrymis.

PL 4, 434D

それゆえ主は、御自分の使徒たちにこう戒めて言われた。「汝らが私を愛しているならば、汝らは喜ぶはずである。私は父のもとへ行くのだから」(ヨハネ14:28)。確かに主は死んだラザロのために涙を流された。だが、それはあなたの涙とは異なる。

Epistolae 63.0.11

11

Resurrectionis promissor dolere non poterat, ne fidem perfidiam faceret quam docebat. Doluit Lazarum non dormientem, sed potius resurgentem, et flebat quem cogebatur, propter salvandos alios et confundendos incredulos, ad saeculum revocare.

PL 4, 435A

復活を約束する方が、悲しむことなどできようはずはなかった。さもなくば、御自分が教えておられた信仰を不誠実なものとしてしまうことになるからである。主が悲しまれたのは、眠りについたラザロのためではなく、むしろよみがえろうとしているラザロのためであり、他の人々を救い、信じない者たちを恥じ入らせるために、この世へと呼び戻すことを強いられた者のために、泣かれたのである。

Epistolae 63.0.12

12

Hanc vitam dans Dominus ingemiscebat, quam tu doles esse sublatam. Contra lacrymas ejus pugnant lacrymae tuae, et amor tuus amori ejus non convenit. Fletus ejus non habet parem.

PL 4, 435A

この命を与えるにあたって主は嘆かれた——あなたが奪われたことを嘆いているその命を。あなたの涙は、主の涙と相争うものであり、あなたの愛は、主の愛と一致しない。主の嘆きに並ぶものはない。

Epistolae 63.0.13

13

Ille nolebat reddere laboribus quem dilexerat, et tu amare te credis cui laborum volebas adhuc restare tormenta?

PL 4, 435A

主は、御自分が愛しておられた者を、再び労苦へと返すことを望まれなかった。それなのにあなたは、なおも労苦の責め苦のうちに留まってほしいと望んでいたその者を、自分が愛していると思っているのか。

Epistolae 63.0.14

14

Caeterum, si putas eum mortuum Lazarum doluisse, ante non permisisset exire qui repellere poterat mortem, aut certe non fleret qui mortuum resuscitandi postmodum habuerat potestatem.

PL 4, 435A

そもそも、もし主が死んだラザロのことで悲しまれたのだとあなたが思うのならば、死を退けることができた方が、初めに彼を死なせることを許されなかったはずであり、あるいは少なくとも、死者を後によみがえらせる力を持っておられた方が、涙を流すことはなかったはずである。

Epistolae 63.0.15

15

Unde apparet eum sola ea causa fuisse commotum, quod ad hostilem vitam charissimum suum revocare denuo propter credituros aliquos vel confundendos incredulos urgebatur.

PL 4, 435B

そこから明らかなように、主が心動かされたのはただ一つの理由による。すなわち、信じるようになるであろう人々のため、あるいは信じない者たちを恥じ入らせるために、御自分の最愛の者を再び敵意ある命へと呼び戻すことを強いられていた、ということである。

Epistolae 63.0.16

16

Denique sic subsecutus est Dominus dicens: Ergo, Pater, ut credant quia tu me misisti, ait clara voce: Lazare, prodi foras (Joan. XI, 43) . Et factum est. Gaudere ergo debes unde ille coactus est flere, ne videaris dormientis felicitatibus invidere.

PL 4, 435B

そこで主は、続けてこう言われた。「それゆえ、父よ、彼らが、あなたが私を遣わされたのだと信じるために」。そして声高らかに言われた。「ラザロよ、出て来なさい」(ヨハネ11:43)。そしてそのとおりになった。それゆえ、主が涙を流すことを強いられたその同じ事柄について、あなたは喜ぶべきである。眠りについた者の幸いを妬んでいるように見えないためにも。

Epistolae 63.0.17

17

Ab alieno mundo ad proprium transivit, transivit ad Dominum, et de hostili patria ad paternam patriam migravit ad coelum, dicente Apostolo: Scimus, inquit, quoniam, si terrena domus nostra hujus corporis resolvatur, quod habitationem habemus non manu factam aeternam in coelis (II Cor. V, 1) .

PL 4, 435B

彼女は、よそよそしい世界から自分自身のものである世界へと移り、主のもとへと移った。そして敵意ある祖国から、父としての祖国へと、天へと移り住んだ。使徒はこう言っている。「我々は知っている、この肉体という地上の住まいが崩れ去るとしても、我々には天に、手によらずして造られた永遠の住まいがあることを」(二コリント5:1)。

Epistolae 63.0.18

18

Caruit ergo domo, quam nec nosse debuerat; caruit malis civibus, quorum odia sustinebat, ne adhuc peregrinaretur in terra contraria, sicut Apostolus memorat dicens: Quamdiu sumus in hoc saeculo, peregrinamur a Domino (Ibid., 6) .

PL 4, 435C

こうして彼女は、もともと知るべきではなかった住まいを免れ、悪しき同胞たちを免れた。彼女はその憎しみに耐え忍んでいたのであり、もはやこれ以上、敵意ある地にあって異郷に留まることのないようにされたのである。使徒が思い起こしてこう述べているとおりである。「我々がこの世にある限り、我々は主から離れて異郷に住んでいる」(二コリント5:6)。

Epistolae 63.0.19

19

Non nobis ergo debet luctus incumbere, quisquis a peregrinatione redire meruerit ad propriam regionem, maxime cum non inanis et vacuus redire noscatur qui christianitatis mercatus est lucrum, propter quod venit ad mundi commercium.

PL 4, 435C

それゆえ、異郷からの旅を終えて自分自身の郷里へと帰る値打ちを得た者について、我々が嘆きに沈むべきではない。ましてや、キリスト教徒としての利得を商い得た者が、空手のまま虚しく帰るのではないと知られているのであれば、なおさらである。そのために彼は、世界という商いの場へとやって来たのである。

Epistolae 63.0.20

20

Negotium explicavit, rediit, et Deo debitum solvit. Comparavit propter quam descenderat emptionem, et ad Dominum regredi properavit, cui offerat mercem, ut comparatae mercis tam securitatem accipiat quam honorem.

PL 4, 435C

彼女は商いを果たし、帰り、神への負債を払った。彼女が下って来た目的であった買い物を成し遂げ、急いで主のもとへと立ち帰った。そこで彼女は商品を差し出し、買い求めた商品についての保証と誉れとをともに受け取るのである。

Epistolae 63.0.21

21

Et ego, inquies, nulla promissorum coelestium dubitatione conturbor, sed sola separatione morientis aestuans desolatus solatio pii pignoris jactor. Excusatio haec est sine dubio fragilitatis humanae, quae patrocinari non potest diffidentiae.

PL 4, 435C

「しかし私は」とあなたは言うだろう、「天の約束について何ら疑いに心乱されてはいない。ただ死にゆく者との別れだけに思い悩み、敬虔な子という慰めを奪われて、心が揺さぶられているのだ」と。これは疑いなく人間の弱さの言い訳であって、不信を弁護することはできない。

Epistolae 63.0.22

22

Si enim desolationem homines ferre non valerent, numquam prorsus a se sua pignora dimisissent.

PL 4, 435D

なぜなら、もし人間が孤独に耐えることができなかったのであれば、彼らは決して自分の子らを手元から手放すことなどなかったはずだからである。

Epistolae 63.0.23

23

Destitutos se a morientibus conqueruntur, et vivos filios aut propter litteras aut propter honores aut propter negotia peregrinis regionibus credunt, et, gaudent tota vita sine affectibus commorari, dummodo capiant quod de suis cupiunt pignoribus adipisci; et ut ad palatia pergant, peregrinantur.

PL 4, 435D

人々は、死にゆく者たちによって見捨てられたと嘆きながらも、生きている子らを、学問のため、あるいは栄誉のため、あるいは商用のためにと、異郷の地へと託している。そして、自分の子らから得たいと望むものさえ手に入れられるならば、生涯にわたって情愛を交わすことなく離れて暮らすことを喜んでいるのであり、宮廷へと赴くために旅をするのである。

Epistolae 63.0.24

24

Ad studia dignitatis navigant acquirenda, vel causas patrimonii explicandas per labores et pericula proficiscentes impellunt, nec secum vacare quos diligunt patiuntur.

PL 4, 435D

地位を得るための学問のために船出させ、あるいは家産にまつわる訴訟を処理させるために、労苦と危険をおかしてまで旅立たせるのであり、自分が愛している者たちが自分のもとで暇を過ごすことを許そうとしない。

Epistolae 63.0.25

25

Et ut ad palatium coeli, ad studia Christi, ad honorem vitae perpetuae, ad patrimonium possessionis aeternae cum securitate valeant pervenire, nemo filios suos libenter a se gratulatur abscedere.

PL 4, 436A

だが、天の宮廷へ、キリストの学びへ、永遠の命の誉れへ、永遠の所有という家産へと、安んじて到達することができるようにと、自分の子らが自分のもとから去っていくことを、進んで喜ぶ者は誰もいない。

Epistolae 63.0.26

26

Propter incerta per incerta filium vel fratrem vel parentem peregrinari unusquisque compellit, et propter certa per certa suorum aliquem proficisci nullus admittit.

PL 4, 436A

不確かなもののために、不確かな道を通って、人はみな自分の子や兄弟や親を旅立たせるのに、確かなもののために、確かな道を通って、自分の身内の誰かが旅立つことは誰も認めようとしない。

Epistolae 63.0.27

27

Ad comparanda peccata gaudent tam parentes a filiis quam filii a parentibus separari provocante diabolo, ad indulgentiam percipiendam nolunt ab invicem Deo vocante discerni, ut appareat non pro nostra ratione nos dolere quemcumque videmur amittere, sed indicium magis ostendere diffidentiae, qui non sustinemus nostrorum profectiones ad Dominum, quorum peregrinationes in saeculo gratulamur.

PL 4, 436A

罪を得るためであれば、悪魔にそそのかされて、親が子から、子が親から離れることを人々は喜ぶ。それなのに、神に招かれて赦しを受け取るためとなると、互いに離れることを人々は望まない。それによって明らかになるのは、我々が誰かを失ったように見えるとき、正しい理由によって嘆いているのではなく、むしろ不信の証拠を示しているにすぎないということである。すなわち、我々は、この世における旅立ちは喜びながら、主のもとへの旅立ちには耐えられないのである。

Epistolae 63.0.28

28

Quia credimus mundi lucris, toleramus divisa nostri corporis membra. Si crederemus Dei promissis, post abscessionem nostrorum nihil aliud quam gratias debuerant resonare nostri pectoris gaudia.

PL 4, 436B

我々は世界の利得を信じているからこそ、自分の肉体の分かたれた肢体に耐えているのである。もし我々が神の約束を信じているのであれば、身内の者たちが世を去った後には、我々の胸の喜びは感謝以外の何ものをも響かせるはずがなかったであろう。

Epistolae 63.0.29

29

Mihi crede, semper in omnibus incredulitas moeret, et sicut non potest nosse fides quod doleat, sic diffidentia sola doloribus tenetur ancilla.

PL 4, 436B

私を信じてほしい。あらゆることにおいて、常に嘆き悲しむのは不信仰である。信仰が何を嘆くべきかを知り得ないのと同じく、不信だけが悲しみに仕える侍女となっているのである。

Epistolae 63.0.30

30

Nam si dormientes dicimus, dormientes utique credere debemus, non mortuos, sed requiescentes interim secundum vocem Domini fideliter loquentis: Omnis, inquit, qui credit in me, licet moriatur, vivet (Joan., XI, 25) .

PL 4, 436B

なぜなら、もし我々が「眠りについた者たち」と言うのであれば、我々はまさしく、眠りについた者たちであると信じるべきであって、死んだ者たちだと信じるべきではない。すなわち、主が誠実に語られた御言葉のとおり、しばらくのあいだ休らっている者たちなのである。「私を信じる者は皆、たとえ死んでも生きる」と主は言われた(ヨハネ11:25)。

Epistolae 63.0.31

31

Si cui medicus homo promitteret quicquam, sine dubio promissioni ejus negare non poterit omnino laetitiam.

PL 4, 436B

もし人間の医者が誰かに何かを約束したとしたら、その約束に対して、喜びをまったく拒むことなどできないはずである。

Epistolae 63.0.32

32

Nunc quia Dominus Christus fabricator et resuscitator promittit, non times plangere, ut fideliorem Christo pariter et potentiorem medicum videaris in promissionibus judicare.

PL 4, 436B

ところが今、造り主であり、よみがえらせる方でもある主キリストが約束しておられるというのに、あなたは嘆くことを恐れない。それではまるで、あなたが、キリストよりも誠実で、しかもより力ある医者がいると、その約束において判じているように見えてしまう。

Epistolae 63.0.33

33

Sed destitutam, dicis, doleo senectutem, quia debueram meos liberos potius antecedere, ne in laboribus remanerem. Quando de spiritualibus bonis quodcumque tractatur, nihil est omnino de carnalibus ante oculos reponendum.

PL 4, 436C

しかしあなたは言う、「私は見捨てられた老年を嘆いている。なぜなら、私はむしろ自分の子らより先に世を去るべきであって、労苦のうちに取り残されるべきではなかったからだ」と。だが、霊的な善きことについて何であれ論じられるときには、肉的なことを目の前に据えるべきでは決してない。

Epistolae 63.0.34

34

Ego tibi melius profiteor evenisse, quoniam non carnalem sed spiritualem circa te considero fidelitatem. Tu te dicis de alicujus pignoris obitu in senectute confectum. Ego contra comprobo sublevatam senectutem tuam.

PL 4, 436C

私は、あなたにとってより良いことが起こったのだと明言する。なぜなら、私はあなたについて、肉的なものではなく霊的な忠実さを考慮しているからである。あなたは、一人の子の死によって老年のうちに打ちのめされていると言う。それに対して私は、あなたの老年がむしろ軽くされたのだと証明しよう。

Epistolae 63.0.35

35

Amputavit Dominus sollicitudinem quae te torquebat de viva filia ne periret. Melius utique nunc mortuam saeculo redisse ad Dominum vivam quam vivam saeculo doleres forsitan apud Dominum mortuam.

PL 4, 436C

主は、娘が生きているあいだ、彼女が滅びるのではないかとあなたを苦しめていた気遣いを断ち切ってくださった。この世に対しては死んで、主のもとにあっては生きているものとして今戻ったことのほうが、この世に対しては生きていながら、主のもとではあるいは死んでいたかもしれない娘のことをあなたが嘆くよりも、確かに良いことである。

Epistolae 63.0.36

36

Gaude tibi quod christianam mereberis sequi, quam secutus in coelo gaudeas rursus amplecti. Non te deseruit, sed praecessit; et ne doleret excedentem patrem suscipere festinavit. Non amisisti tua nutrimenta.

PL 4, 436C

喜ぶがよい。あなたは、キリスト教徒であった彼女に続くにふさわしい者となり、彼女に続いて天において再び彼女を抱く喜びを得るであろうから。彼女はあなたを見捨てたのではなく、先に行ったのである。そして、嘆かずに済むようにと、世を去る父を迎え入れることを急いだのである。あなたは、自分が育て上げたものを失ってはいない。

Epistolae 63.0.37

37

Si luctum horrueris et senex tuum obtulisse pignus Domino deputare poteris, potes secundum votum habere post Abraham, si non potes primum, ut quod ille non trepidavit offerre, tu saltem videaris de sublato gaudere. Ab illo Dominus postulavit, a te tulit.

PL 4, 436D

もしあなたが嘆くことを厭い、老いた身でありながらも、自分の子を主に捧げたのだと見なすことができるならば、たとえ第一の座は得られずとも、アブラハムに次ぐ誓願の座を持つことができる。彼が恐れることなく捧げたものについて、あなたはせめて、それが取り去られたことを喜んでいるように見えればよいのである。主はあの方には求められたが、あなたからは取り上げられたのである。

Epistolae 63.0.38

38

Ille jussioni paruit, tu voluntati consensisti. Ille per illicitam legem naturae quem Dominus sibi probavit devotum, te saltem per licitam conditionem religionis annotet religiosum, advocet religiosum.

PL 4, 436D

彼は命令に従い、あなたは御旨に同意したのである。彼は、自然の法に反する行いを通してすら、主に対する献身のゆえに主に認められた者であった。それゆえ、信仰の許された定めが、せめてあなたを信心深い者として記し、信心深い者として招き入れるように〔後半は主格と対格の対応が崩れており、conditio religionis を主語に立てて解した〕。

Epistolae 63.0.39

39

Nam sive voluntate nec necessitate compelleris devotionis Domino aliquid exhibere, in qua parte te christianum poteris approbare. Erubescat incredulitas nostra cum gentilibus, si Domino vult esse subjecta.

PL 4, 436D

というのも、必要にではなく自らの意志によって、主に対して献身の何かを示すよう促されるのであれば、まさにその点において、あなたは自分がキリスト教徒であることを証明できるであろうから。我々の不信仰は、もし主に服することを望むのであれば、異教徒たちと比べて恥じ入るべきである。

Epistolae 63.0.40

40

Communis est nobis cum illis exitus mortis, et dolores illorum superamus doloribus nostris. Quid ageremus si peculiariter aliquid exigeretur a nobis quod ad dedecus nostrum pertineret?

PL 4, 437A

死という結末は、我々にも彼らにも共通している。それなのに我々は、自分たちの悲しみによって彼らの悲しみを凌駕している。もし我々に対して、我々の恥辱に関わる何か特別なことが求められたとしたら、我々はいったい何をしていただろうか。

Epistolae 63.0.41

41

Gentiles dolores saepe contemnunt, cum non ad promissa coelestia sed ad poenas tartari rapiantur. Et nos plangimus euntes ad coelum. Consideret christianus talis quid deinceps mereatur qui nec imitari contendit exempla sanctorum, nec contemptum habere gentilium.

PL 4, 437A

異教徒たちは、天の約束にではなくタルタルスの刑罰へと連れ去られるというのに、しばしば悲しみを蔑む。それなのに我々は、天へと向かう者たちのことを嘆いている。このようなキリスト教徒は、聖徒たちの実例に倣おうとも、異教徒たちの示す蔑視を身につけようともしない自分が、この先いかなる報いに値するかを、よく考えてみるがよい。

Epistolae 63.0.42

42

Illi luctus desperando despiciunt, et nos sperando despicere conamur. Denique vendere liberos saepe non dubitant, ut vivos, quod pejus est, spernant. Et nos nec defunctorum obitus sublevant. Et nos sublatos captivitati et libertate donatos volumus servire.

PL 4, 437A

彼らは絶望することによって嘆きを蔑み、我々は希望することによって嘆きを蔑もうと努めている。それどころか彼らはしばしば、さらに悪いことに、生きているわが子を、ためらいもなく売り渡してしまう。それなのに我々は、亡くなった者たちの死によってさえ、心が軽くなることがない。そして我々は、捕われの身から救い出され、自由を与えられた者たちに、なお仕え続けてほしいと望んでいるのである。

Epistolae 63.0.43

43

Filios suos intrepide mortalibus tradunt, et nos de nostro simul et suos liberos et nostros liberandos dimittere sacrilega mente cunctamur, quasi tutius apud homines judicemus magis quam penes Dominum commendari aliquem filiorum.

PL 4, 437B

彼らは、恐れることなく自分の子らを死すべき者たちの手に引き渡す。それなのに我々は、我々のものの中から〔圧縮された文で、de nostro の取り方は定かでない。中性の実詞と取った〕、彼らの子らも我々の子らも同じく、解き放たれるべき者として手放すことを、瀆聖の心でためらっている。まるで、子らの誰かは、主のみもとよりも人間のもとに委ねるほうが安全だと判断しているかのようである。

Epistolae 63.0.44

44

Pudendum nescio quid christianus est apud gentiles opprobrii; quibus pejores sine dubio judicantur quos pares habere non dicam meliores fuerat putare criminosum. Christiani nolunt vel gratulatione suos deducere ad bona, gentiles tradere non cunctantur ad mala.

PL 4, 437B

キリスト教徒は異教徒たちのあいだで、何か恥ずべき非難の種のようなものになっている。異教徒たちを、キリスト教徒に等しいと見なすことさえ、まして優ると見なすことなど、かつては罪深いことと思われたはずであるのに、今やキリスト教徒は疑いなく彼らより劣ると判断されているのである。キリスト教徒は、喜びをもってすら自分の身内を善きものへと導こうとしないのに、異教徒たちは、悪しきものへと引き渡すことをためらわない。

Epistolae 63.0.45

45

Postremo vel cum ipsa felicitate nostrorum morientium cogamur animum flectere, et desideriis eorum desideria nostra incipiant repugnare. Laetantur illi qui exeunt venientes ad requiem. Laetemur et nos cum ipsis, saltem computantes nostrorum exeuntium beatitudinem.

PL 4, 437B

最後に、たとえ我々自身が、亡くなっていく身内の者たちの幸福そのものによって心を動かされることを強いられ、彼らの望みと我々の望みとが互いに相争い始めるとしても——世を去っていく者たちは、安らぎへと来ることを喜んでいる。ならば我々も、彼らとともに喜ぼうではないか。せめて、世を去っていく我々の身内の者たちの至福を数え上げることによってでも。

Epistolae 63.0.46

46

Si religiosus vel novitius qui evasit, si non potes vel exulta quia placuisse cognoscis participium tui sanguinis Christo, maxime quod vel de occasione debeas tolerare Domini voluntatem, cui non potes contradicere.

PL 4, 437C

もし彼女が信心深い者、あるいは入信したばかりの者としてこの世を逃れたのであれば——たとえ他に術がなくとも〔この節は構文が崩れているらしく、si non potes vel exulta の繋がりが取れない。趣旨を汲んで訳した〕、あなたはせめて喜ぶがよい。あなたの血を分けた者が、キリストの御心にかなったのだとあなたは知っているのだから。とりわけ、この機会にこそ、あなたは主の御旨に耐え忍ぶべきである。それに逆らうことはあなたにはできないのだから。

Epistolae 63.0.47

47

Et cum sit omnibus communis hic casus, vanus dolor est, qui nec primus videtur esse nec solus. Sed dicis: Nullus me de mea desolatione mentis angor exulcerat, sed pro delictis parvuli morientis humanitatis affectus impulsat.

PL 4, 438A

そして、この出来事が万人に共通のものである以上、それは空しい悲しみである。最初のものでもなければ、唯一のものでもないように思われるのだから。しかしあなたはこう言う、「私は自分自身の孤独についての苦悩によって苛まれているのではなく、幼い子が死にゆくにあたっての、その罪ゆえに、人間としての情愛に突き動かされているのだ」と。

Epistolae 63.0.48

48

Nec hoc licet commovere animum christianum, ne contra Christi imperia luctetur. Quid est inter quoscumque et qualescumque filios dimisisse, quos jubeamur a Domino pro causa devotionis odisse, Melius nunc salvat animam suam moriens.

PL 4, 438A

だが、それによってキリスト教徒の心が動かされることは許されない。キリストの命令に逆らって争うことにならないためである。献身のゆえに主から憎むようにと命じられているような子らを、誰であれ、どのようなものであれ、手放すことに、いったい何の違いがあろうか。今、死にゆく者は、むしろ自分の魂を救っているのである。

Epistolae 63.0.49

49

Relinquit in pace, ne persecutionem dimittere cum suo interitu non valeret, ipse illi auxiliatur in mundo quorum mater habitat in coelo, et qui matri subvenit, et filiis pro certo succurrit.

PL 4, 438A

彼女は平穏のうちに世を去った。自分の死とともに、迫害から逃れることができないままとならないようにとである。母が天に住んでいる者たちを、主御自身がこの世にあって助けてくださる。母を助ける方は、その子らをも確かに助けてくださるのである。

Epistolae 63.0.50

50

Postremo vide si habeat aliquis dolore concidi, ubi sine aliquo remedio potest aliquis fatigari. Sapienter debet dolere qui dolet, ne perdat sine causa quod dolet. Nunc autem contra luctum sumenda sunt arma, ut spes nostra possit habere victoriam.

PL 4, 438A

最後に、悲しみによって打ちのめされるだけの理由が誰かにあるのかどうか、何の解決策もなしに誰かが疲れ果てることなどありうるのかどうか、よく見るがよい。嘆く者は賢明に嘆くべきである。理由なく、自分の嘆いているものを失うことのないようにである。しかし今こそ、我々の希望が勝利を収めることができるように、嘆きに対して武器を取るべきときである。

Epistolae 63.0.51

51

Principaliter quod Dominus voluit suscipere gratulemur. Denique quia hoc omnibus in mundo commune additur, privatum particulare nostrum quod ad requiem revocamur.

PL 4, 438B

何よりもまず、主が引き受けようと望まれたことを、我々は喜ぶべきである。そして、この死ということが、この世にあっては万人に共通して課せられているとはいえ、我々が安らぎへと呼び戻されるということは、我々だけの特別な取り分なのである。

Epistolae 63.0.52

52

Sequitur consummatio omnium gaudiorum, quae in resurrectione invicem nobis Domino reformante reddetur, sicut Apostolus pollicetur: Nolumus igitur ignorare vos, fratres, de dormientibus, ut non contristemini sicut et caeteri qui spem non habent.

PL 4, 438B

続いて、あらゆる喜びの完成が訪れる。それは、主が我々を造り直してくださる復活において、互いに我々に返されるものである。使徒が約束しているとおりである。「それゆえ、兄弟たちよ、我々は、汝らが眠りについた者たちについて知らずにいることを望まない。希望を持たない他の者たちのように、汝らが嘆き悲しむことのないようにである。」

Epistolae 63.0.53

53

Si enim credimus quod Jesus mortuus est et resurrexit, sic et eos qui dormierunt in Jesu adducet cum eo (I Thess. IV, 12) . Haec tibi, benedicte, pro charitate mutua transmisi. Caeterum scio te bene valere, alios consolari.

PL 4, 438B

「なぜなら、もし我々が、イエスは死んでよみがえられたと信じるならば、同様に、イエスにあって眠りについた者たちを、神はイエスとともに導き出してくださるであろうから」(一テサロニケ4:12)。祝福された者よ、互いの愛のゆえに、私はこれらのことをあなたに書き送った。ところで私は、あなたが息災であり、他の人々を慰めていることを知っている。

  • ミーニュは一テサロニケ4章12節と刷るが、引用文は一テサロニケ4章14節にあたる。

Epistolae 63.0.54

54

Tunc te orbitas non inveniet penetrabilem, si alios contra illam non cessabis armare. Opto te, frater charissime, semper bene valere et nostri meminisse.

PL 4, 438C

もしあなたが、他の人々を、子を失う悲しみに対して武装させることをやめないでいるならば、そのとき子を失う悲しみは、あなたを突き破る隙を見いだせなくなるであろう。最愛の兄弟よ、あなたがいつも息災であり、我々のことを思い出してくれるようにと、私は願っている。