偽ヘゲシップス4世紀後半

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 15 › De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque

Liber V, Caput XLVI 第5巻 第XLVI章

Pseudo-Hegesippus · De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque · PL 15, 2192B · 40 sectiones

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.1

1

Joanni autem et Simoni et caeteris principibus seditionum rogantibus, ut paulisper cessare jacula telorum et strepitum juberet; dicendique sibi potestatem daret, ab indulgentia non ahhorreret: facto silentio ita respondit: Serum, nequissimi, tempus ad misericordiam, cum jam quid reservetur, nihil relictum sit.

PL 15, 2192B

ヨハネとシモンとその他の内乱の首領たちが、しばし槍や矢の飛来と喧噪を止めるよう命じ、自分たちに語る機会を与え、赦しを嫌わないように〔底本は ahhorreret。abhorreret と読む〕と求めたので、静まった後、〔ティトゥスは〕こう答えた。「遅すぎる、最も邪悪な者どもよ、慈しみの時は。もはや取っておくべきものが何も残っていないのだから。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.2

2

Offerebam vobis, et despexistis, et diffidentiam putastis, non indulgentiam. At ego innoxia aedificia vestro scelere perire ingemiscebam, vulgus ignobile cogi ad mortem dolebam: parcere volebam, vos non sinebatis: suspendebam praelia, vos irruebatis: pacem offerebam, vos non recepistis: alloquebar frequenter, crebro conveniebam.

PL 15, 2192C

「私は諸君に〔赦しを〕差し出したが、諸君は蔑んだ。寛大さではなく、気後れだと考えた。だが私は、罪のない建物が諸君の悪行のゆえに滅びるのを嘆き、無名の群衆が死へ追い込まれるのを悼んでいた。容赦したかったが、諸君は許さなかった。戦闘を止めたが、諸君は襲いかかった。平和を差し出したが、諸君は受け入れなかった。しばしば語りかけ、たびたび会いにも行った。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.3

3

Non pudet dicere, insolentiores vos feci rogando. Quid putabatis? quod Romanae acies vobis cederent, et multitudine circumveniretis victorem omnium terrarum exercitum?

PL 15, 2192C

「言うのを恥じはしない。私が願ったことで、諸君をいっそう傲慢にしたのだ。何を思っていたのか。ローマの軍隊が諸君に屈し、あらゆる土地の勝者である軍を、数で取り囲めるとでも?」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.4

4

Quota portio orbis pugnavit, quia universum nec regio vestra sustinere poterat, nec sinebat necessitas? Melior enim cura nobis tuendi orbis, quam propagandi. Quocumque eamus nihil est novum, nihil est alienum, quibus omnis terra possessio est.

PL 15, 2192D

「世界のどれほどの部分が戦ったというのか。全体が戦うことは、諸君の地方が受け入れられるはずもなく、必要も求めなかったのだから。我々には、世界を広げることより、守ることへの配慮のほうがまさっている。どこへ行こうとも、新しいものも、異郷のものもない。我々にとってはあらゆる土地が所有地なのだから。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.5

5

Latrocinium hoc quasi naevum in corpore diu dissimulandum putavimus, aliquando crudelitati auferendum credidimus, ne fulgorem imperii Romani vestra inobedientia et quaedam interpolaret caligo. Sensistis Romanam virtutem non bellando, sed moriendo.

PL 15, 2192D

「この盗賊行為を、体の上の染みのようなものとして、長らく大目に見るべきだと考え、ときには厳しさをもって取り除くべきだと考えた。諸君の不服従と、ある種の暗い影が、ローマ帝国の輝きに割り込むことのないように。諸君がローマの武勇を知ったのは、戦ってではなく、死にゆくことによってである。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.6

6

Neque enim in campo vestra vidimus agmina, sed in muro, cum vobis nec claustra prodessent ad tutamentum salutis. Quis enim murus resisteret, quibus oceanus non restitit?

PL 15, 2193A

「実際我々は、諸君の隊列を野で見たのではなく、城壁の上で見た。そこでは囲いも安全を守る助けにならなかった。いかなる城壁が、大洋さえ抗い得なかった者たちに抗えようか。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.7

7

Aut quae civitas nostrae obsidioni inexpugnabilis foret septa praesidio murorum, cum Britannias quoque Romana arma penetraverint, muro frementis circumvallatas elementi? Substratus est nobis ille praeruptus aquae mons.

PL 15, 2193A

「あるいは、城壁の守りに囲まれたどんな都市が、我々の攻囲に落とされずにいられようか。ローマの武器はブリタンニアにさえ、荒れ狂う元素〔海〕の城壁に取り囲まれたその地にさえ入り込んだというのに。あの切り立った水の山は、我々の足もとに敷き伏せられた。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.8

8

Patres vestros, ut Judaicae fabulae ferunt, Rubri maris unda, muri specie transeuntes, circumvallavit: Romana fortitudo murum Oceani perfregit. Non invideo vobis aliena beneficia.

PL 15, 2193A

「諸君の父祖を、ユダヤの物語が伝えるところでは、紅海の波が、城壁のかたちで通り過ぎる彼らを囲んだという。ローマの勇気は大洋の城壁を打ち破った。私は、他者から与えられた恩典を諸君に妬みはしない。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.9

9

Viderit vos mare et fugerit, ut clausi ab hoste fugeritis, quia perrumpere hostem non poteratis, nec sustinere. Nobis fuga Oceani damno fuisset, si fugisset. Gessimus ante bellum cum fluctibus; insanum mare ante superavimus, quam ad hostem perveniremus.

PL 15, 2193A

「海が諸君を見て退いたとしておこう。そうして諸君は、敵に囲まれて逃れたのだ。敵を突破することも持ちこたえることもできなかったからである。我々にとっては、大洋が逃げていたなら、その逃走は損失であっただろう。我々は戦の前に波と戦った。荒れ狂う海を、敵に達する前に打ち負かした。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.10

10

Excepit nos Britannia, victores elementorum. Quibus illi fidebant, nos subegimus, ut ad triumphi cumulum ipse Oceanus accederet. Sed forte virtute corporis praesumebatis.

PL 15, 2193B

「元素〔海〕に勝った我々を、ブリタンニアが迎えた。彼らが頼みとしたものを我々は屈服させ、凱旋の頂点に大洋そのものが加わるようにした。だが諸君は、ことによると体の武勇を頼んだのか。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.11

11

Numquid vos Germanis fortiores, quos septos Alpium muro, fortitudo Romana in servitutem deduxit? Nec illa similia Tauri montis acclivis collibus, aut Canopeis agminibus Aegyptiorum, cum quibus vobis bellandi usus est.

PL 15, 2193B

「諸君はゲルマン人より強いというのか。アルプスの城壁に囲まれていた彼らを、ローマの勇気は隷属へ導いた。それらは、タウルス山の険しい丘や、諸君が戦い慣れたエジプト人のカノポスの軍勢に似たものではない〔「それら」の指すものは定かでない。ゲルマン人の守りと取った〕。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.12

12

Supra nubes ascendimus, et de nube descendentes populos vicimus: aerium cunctis aperuimus iter. Iter aequoreum vobis non invidemus, dummodo illud triumphantium fuerit, hoc fugientium.

PL 15, 2193B

「我々は雲の上にまで登り、雲から降って諸民族を征した。あらゆる者に空の道を開いた。海の道は、諸君に惜しみはしない。ただし、前者が凱旋する者の道、後者が逃げる者の道であるかぎりは。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.13

13

Romanae itaque virtuti consederunt montes, amnes exaruerunt, amisso cursu quem natura direxerat, et inflexo quo victores jubebant.

PL 15, 2193B

「こうしてローマの武勇のために山々は沈み、川は涸れた。自然が定めた流れを失い、勝者が命ずる方へ曲げられて。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.14

14

Conversus sit Jordanis vester, ut dicitis, atque in fontem reverterit, ut vobis iter panderet: non eo Cloelia Romana virgo eguit, quae ruptis vinculis hostem evasit, et fluvio decurrens Romanis se intulit castris.

PL 15, 2193C

「諸君のヨルダン川が、諸君の言うように向きを変え、源へ戻って、諸君に道を開いたとしよう。ローマの乙女クロエリアには、それは要らなかった。彼女は縛めを断ち切って敵から逃れ、川を渡ってローマの陣営に身を投じた。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.15

15

Nec incendia vestra miramur, de quibus Hebraeos pueros evasisse, maximos edere cantus soletis. Mucius noster nullo cogente manum admovit ignibus, nec removit, donec victor incendii, miraculum hostibus suis infunderet fortitudinis, quae flammas non senserit.

PL 15, 2193C

「また我々は、諸君の火に驚きはしない。諸君は、そこからヘブライの少年たちが逃れ出たと、大いなる歌をうたうのが常だ。我々のムキウスは、誰に強いられもせず手を火に差し出し、火に勝つまでそれを退けず、敵に、炎を感じなかった勇気の驚異を注ぎ込んだ。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.16

16

Denique pacem rogarunt, qui triumphum sperabant. An vero coelestia illa vos extulere pabula, et esca pluviarum adversus virtutem Romanam? Sed considerare decuit altricem ipsam orbis terrarum Africam esse subjectam Romanae fortitudini.

PL 15, 2193C

「実に、凱旋を望んでいた者たちが平和を乞うた。それとも、あの天からの食物、雨のごとき糧が、ローマの武勇に逆らって諸君を高めたのか。だが、世界の乳母たるアフリカそのものがローマの勇気に服していることを、考えるべきであった。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.17

17

Nobis servit, quae omnes alit: in nostra potestate est fames omnium, et victus universorum. Quod natura omnibus dedit, virtus Romana jus suum fecit. Ipsum Annibalem perculit, in exsiliumque coegit, quem non capiebat orbis terrarum. Angustior civibus Africa fuit.

PL 15, 2193D

「万人を養うアフリカは我々に仕えている。万人の飢えも、万人の糧も、我々の手中にある。自然がすべての人に与えたものを、ローマの武勇は自らの権利とした。世界が収めきれなかったハンニバルをも打ち倒し、亡命に追いやった。アフリカは市民には狭すぎた。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.18

18

Non idoneae ad demorandum visae Hispaniae; arcta vianti Gallia, indigna Italia amicitiae foedere et societatis consortio.

PL 15, 2193D

「ヒスパニアは留まるにふさわしくないと見え、ガリアは旅人には狭く、イタリアは友好の盟約と同盟の交わりにふさわしくないと見えた〔ハンニバルにとって〕。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.19

19

Jactetis liceat, quod flumina militaverint vobis, et coelestes potestates pugnaverint: nos Annibalem inequitantem fluminibus vicimus atque intonantem undis. Ipsius tempestatibus quatiebatur mundus. Et ille muros nostros armis pulsabat.

PL 15, 2193D

「諸君は、川が諸君のために戦い、天の力が戦ったと誇りたければ誇るがよい。我々は、川に馬を乗り入れ、波に雷のごとく轟くハンニバルを打ち破った。その嵐に世界は揺れていた。そして彼は我々の城壁を武器で打っていた。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.20

20

Neque vero necessarium fuit, ut hostes nostri, sicut Assyrii vestri dormientes exstinguerentur, sed praeliantes. Non enim in somnis victoria quaeritur, sed in praelio: non virtutis adorea est, ubi fortuita gratia.

PL 15, 2194A

「また、我々の敵が、諸君のアッシリア人のように眠ったまま滅ぼされる必要はなかった。戦いながらで足りた。勝利は眠りの中で求められるものではなく、戦いの中で求められるのだから。偶然の好意があるところに、武勇の栄誉はない。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.21

21

Hostes nostri non aquarum rutilo decepti renitentium ad solis exortum, in manus nostras inconsultius inciderunt, dum fusi sanguinis specie nos exstinctos putaverunt: sed scientes et ad bellum parati, campos terrarum corporibus suis texere, ac proprio sanguine repleverunt.

PL 15, 2194A

「我々の敵は、日の出に向かって照り返す水の赤さに欺かれ、軽率にも我々の手に落ちたのではない。流された血の見かけによって我々が死んだと思い込んだのでもない。彼らは知りつつ、戦いに備えて、大地の野を自らの死体で覆い、自らの血で満たしたのである。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.22

22

Quae vos fortitudo in tanta posuit insolentia? Non videbatis eos servire nobis, qui vobis imperitarunt?

PL 15, 2194A

「どんな勇気が、諸君をこれほどの傲慢に置いたのか。諸君を支配した者たちが、我々に仕えているのを見なかったのか。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.23

23

Aegyptus quae vos affligere solebat, nobis annuum pendit tributum, et viam praebet usque ad Indicos tractus, extra orbem terrarum egredi atque alterum orbem quaerere, maris secreta, solis oceanique ultima, et alterius orbis incolas nostro imperio adjungere.

PL 15, 2194A

「諸君を苦しめるのを常としたエジプトは、我々に年ごとの貢ぎを納め、インドの地まで道を開き、世界の外へ出て別の世界を探し求めること、海の秘境、太陽と大洋の果て、また別の世界の住民を我々の支配に加えることを許している。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.24

24

Quid Antiochi regnum, qui vos gravibus suppliciis affecit? Jus quoque ipsum ereptum religionis: nos ipsi vobis refudimus, gloriosius arbitrantes imperare regibus, quam regnum tollere.

PL 15, 2194B

「アンティオコスの王国はどうか。彼は諸君を重い責め苦で苦しめた。宗教の権利そのものも奪われていた。それを我々が諸君に返したのだ。王位を奪うより、王たちに命ずるほうが栄えあると考えて。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.25

25

Ipsa sedes dominorum vestrorum Antiochia, nonne studiose suos repudiavit, et nos dominos elegit? Vos ipsi nonne ad nos confugistis, ut illos dominos fugeritis? Non ipsi vos suscepimus, et adversum illos defendimus?

PL 15, 2194B

「諸君の主人たちの座であるアンティオキアそのものが、熱心に自分の主人たちを拒み、我々を主人に選んだのではないか。諸君自身が、彼らから逃れるために我々のもとへ逃げ込んだのではないか。我々が諸君を受け入れ、彼らに対して守ったのではないか。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.26

26

Servimus vobis, ut vestris legibus viveretis: dedimus potestatem vestris inservire cultibus. Sacra vestra scire noluimus, sed honoravimus. Postea rebellandum putastis. Pompeius templum coepit, sed non diruit: urbem occupavit, sed integra omnia reservavit donaria.

PL 15, 2194B

「我々は諸君のために尽くし、諸君が自分たちの律法に従って生きられるようにした。諸君の祭儀に従う権限を与えた。諸君の聖なるものを知ろうとは思わなかったが、敬った。その後、諸君は反乱すべきだと考えた。ポンペイウスは神殿を占拠したが、破壊しなかった。町を占領したが、奉納物をすべて無傷のまま取っておいた。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.27

27

Pro quibus, o gratia socii! hanc vicem nobis rependistis, ut tertio rebellaretis? Fuerit Nero despiciendus, sed non in uno Romana virtus expendebatur: sed habebat militem Vespasianum, qui jam ad pacem revocaverat Gallias: tam fortis in praelio, ut per illum et Nero vinceret, per illum Nero esset hostibus formidabilis: tam fidelis domino principi, ut solus imperium non quaereret, quod solus merebatur.

PL 15, 2194C

「これらの代償に、ああ、同盟者の感謝よ、諸君は我々にこのような返礼をして、三度目の反乱を起こしたのか。ネロは軽んじられるべき者だったとしよう。しかしローマの武勇は一人に懸かっていたのではない。ウェスパシアヌスという兵があり、彼はすでにガリアを平和に呼び戻していた。戦いにおいてはあまりに強く、彼によってネロも勝利し、彼によってネロは敵に恐れられた。主君たる元首にあまりに忠実で、ただ一人、帝位を求めなかった。ただ一人、それにふさわしかったのに。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.28

28

Sed Cestius laeserat: querelam deferri decuit, non arma irrogari. Missus pater Vespasianus, qui improvisus potuit in imparatos se effundere: Galilaeam circumibat, longinqua exurebat, ut vos deponeretis insolentiam, veniam postularetis.

PL 15, 2194C

「しかしケスティウスが害を加えていた。苦情を申し立てるべきで、武器を向けるべきではなかった。父ウェスパシアヌスが遣わされ、不意に備えのない者たちへ襲いかかることもできたのに、ガリラヤを巡り、遠方を焼き払って、諸君が傲慢を捨て、赦しを請うようにした。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.29

29

Ostendit virtutem, et cum universos clausos teneret, Aegyptum petiit, ut inducias resipiscendi daret. Insolentiores vos nostra absentia fecit, quia nos occupatos putastis. Sed numquam ita occupati sumus, ut absentes simus orbi terrarum.

PL 15, 2194D

「彼は武勇を示し、全員を閉じ込めていながら、反省の猶予を与えるためにエジプトへ向かった。我々の不在が諸君をいっそう傲慢にした。我々が忙しいと思ったからである。だが我々は、世界から不在になるほど忙しかったことは一度もない。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.30

30

Nam et absentes adsumus, et longe positis propius assistimus. Namque ut anima in corpore omnia membra vivificat sua, sic Romana providentia omnibus imperii sui partibus adest, et totum orbem Romanum, tamquam praesens gubernat.

PL 15, 2194D

「実に、我々は不在でも居合わせ、遠く隔たった者のもとにはいっそう近く寄り添う。魂が体の中で自らの四肢すべてを生かすように、ローマの摂理は自らの帝国のあらゆる部分に居合わせ、ローマ世界全体を、あたかも臨在するかのように治める。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.31

31

Nam si singulis animis illa vis divina regendi corporis virtutem dedit; quanto magis Romano vigori, quo quasi unum totius imperii nostri corpus animatur, tuendi ejus vitalem quamdam substantiam subministravit! Suspensum itaque bellum vos reparastis.

PL 15, 2194D

「もしあの神的な力が、個々の魂に体を治める力を与えたのなら、ましてローマの活力、すなわち我々の全帝国というただ一つの体がそれによって生かされている活力には、その体の生命にかかわるある種の実体を守る力を、どれほど多く授けたことか。こうして諸君は、中断されていた戦争を再び起こした。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.32

32

Profecturus itaque pater ad urbem Romam, a tyrannis recipiendam, me a sua divisit societate, ne vobis suae pietatis exsecutor deesset. Veni ad bellum specie terrentis, affectu rogantis. Quoties a moenibus vestris vocavi exercitum!

PL 15, 2195A

「ところで父は、僭主たちからローマの町を取り戻すために出発しようとして、私を自分の同伴から分け、諸君に父の敬虔の遂行者が欠けることのないようにした。私は戦に来たが、外見は脅す者、心は懇願する者であった。何度、諸君の城壁から軍を呼び戻したことか。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.33

33

Quoties postea a penetralibus templi retraxi! Quoties restinxi incendia! Quoties monui! Sed numquam audistis. Nunc me demum rogatis, quasi jam quidquam supersit, quale jam consumptum est, et tamen a caede, incendio, direptione exemi militem.

PL 15, 2195A

「何度、その後、神殿の奥から引き戻したことか。何度、火を消したことか。何度、警告したことか。だが諸君は一度も聞かなかった。いま、ついに私に頼むのか。もはや何かが残っているかのように。残ったものは、すでに焼き尽くされたようなものだというのに。それでも私は、殺戮と放火と略奪から兵を引き離した。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.34

34

Quid desideratis? quid adhuc statis armati quasi daturi leges, non accepturi? Si deditionem petitis, deponite arma, jam non metuenda victoribus, sed superba victis, et plena insolentiae: ut armati rogetis; quasi de fide nostra dubitandum vobis sit, aut adhuc virtutem lacessitis, bellum minantes?

PL 15, 2195A

「何を望むのか。なぜまだ武装して立っているのか。法を与える側であって、受ける側ではないかのように。降伏を求めるなら武器を捨てよ。それはもはや勝者に恐れられるものではなく、敗者には驕りであり、傲慢に満ちている。武装したまま乞うというのか。まるで、我々の信義を諸君が疑わねばならないかのように。それとも、なお我々の武勇を挑発し、戦いで脅しているのか。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.35

35

Populus exstinctus est, templum ardet, urbem tenemus. Quid reliqui speratis, nisi ut vita vobis donetur? Proinde ponite arma quasi victi; vivere vobis donabo, etsi non mereamini, quia noluistis quae vestra sunt vobis conservare.

PL 15, 2195B

「民は滅ぼされ、神殿は燃え、町は我々の手にある。命を贈られること以外に、まだ何を望むというのか。それゆえ、敗者として武器を置け。私は諸君に生きることを与えよう。諸君にその資格はない。自分のものを自分のために守ろうとしなかったのだから。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.36

36

Tunc illi petere coeperunt, ut sibi obstrictis sacramento, ne umquam se Romanis traderent, egrediendi per murum potestatem daret, quo cum suis familiis in desertum pergerent, urbem Romanis cedentes. Eo commotior Titus: etiamne, inquit, conditiones nobis imperatis?

PL 15, 2195B

そのとき彼らは、自分たちはローマ人に決して降らないと誓約で縛られているので、城壁を通って出てゆく許可を与えてほしい、そこから家族とともに荒野へ行き、町をローマ人に譲ろう、と願い始めた。ティトゥスはこれにいっそう激した。「何と」と彼は言った。「我々に条件まで命ずるのか。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.37

37

Quin potius defensate patriam, adestote templo, omni virtute insurgite, servate sacramentum mortis, quando vitae repudiastis. Et simul jubet insurgere Romanos in necem hostium.

PL 15, 2195B

「むしろ祖国を守れ、神殿のそばに立て、あらゆる武勇をもって立ち上がれ、死の誓約を守れ。生の〔誓約〕は諸君が捨てたのだから。」そして同時に、ローマ兵に敵を殺すよう突撃を命じた。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.38

38

Plurimi coepere graviore victorum indignatione labefactari: tradiderunt se tamen Zarae regis filii, et fratres ejus, et plurimi cum ipsis de plebe.

PL 15, 2195C

きわめて多くの者が、勝者のより激しい憤りに打たれて崩れ始めた。それでも、ザラ王の子らとその兄弟たち、そして彼らとともに民衆のうちのきわめて多くが、自ら降った。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.39

39

Nec Titus, quamvis excitatus ad iracundiam, propositum suum solvit contuitu regalis fastigii, sed recepit confugientes: solius tantum pietatis (quod maximum est) lucrum fecit.

PL 15, 2195C

ティトゥスも、怒りに駆り立てられてはいたが、王家の高い身分を見て、自らの〔寛容の〕方針を捨てず、逃げ込む者たちを受け入れた。ただ敬虔という益だけを得た(これは最大のものである)。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 5.46.40

40

Nam praedam omnem domus regiae seditionis auctores diripuere, ut nihil ex ea ad Romanos perveniret.

PL 15, 2195C

実際、王家の財貨はすべて、内乱の首謀者たちが奪い去り、そこからローマ人の手には何も渡らなかった。