De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.1
Mittitur adolescens nocturnis temporibus ad urbem Hierico, atque ibi solitus delectari studio natandi; a plurimis quasi in ludum coeuntibus dum sine modo mergitur, in piscina necatur.
PL 15, 2003A若者は夜の時間にエリコの町へ送られ、そこで泳ぐことを好んでいたが、多くの者が遊びのように集まってきて、際限なく沈められるうちに、池で殺された。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.2
Id tacitum soror non tulit, sed affectu germanitatis per convicium prodidit, atque objectavit marito, jussu ejus sibi fratrem ereptum.
PL 15, 2003Aその姉妹〔マリアムネ〕は、これを黙って耐えられず、兄弟への情から非難して露わにし、自分の兄弟は彼の命令で奪われたのだと、夫に突きつけた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.3
Destitutam se omnibus, funestam sibi domum conjugis, qui primo sibi avum ademerit, postea germanum interemerit, miseram se exitio suis fuisse: imprecari dira viro, socrui et regis sorori; commune omnium flagitium: ultorem Deum poscere, ne tantum facinus impunitum relinqueretur.
PL 15, 2003A自分は皆に見捨てられた、夫の家は自分にとって死をもたらす家である、夫はまず自分から祖父を奪い、のちに兄弟を殺し、自分は身内にとって破滅のもとであった、と。そして夫に、姑に、王の姉妹に、恐ろしい呪いを浴びせ、それはすべての者に共通の恥辱だと言い、神に復讐者となるよう求めた。これほどの悪業が、罰せられぬままに残されぬように、と。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.4
Ferebat ista Herodes quasi amore captus et nutibus deditus: sed furebat ira muliebris, et ferre non poterat maledicta exsecrantis et indignantis arrogantiam maxime, quia victus vernaculo ejus Herodes insurgere adversus neglectam nequibat, et ideo quo magis excitari quasi amans posset, scena adulterii contexitur, atque in mulierem istiusmodi crimen componitur, quod imaginem suam Antonio in Aegyptum destinavisset.
PL 15, 2003Aヘロデは、愛に捕らわれ、彼女の頷きに身を委ねた者のように、これを耐えた。だが女たち〔姑と王の姉妹〕の怒りは猛り、呪い、憤る彼女の悪口と傲慢に耐えられなかった。とりわけ、ヘロデが彼女の生来のもの〔魅力〕に屈していて、顧みられぬ妻に対して立ち上がることができなかったからである〔底本は victus vernaculo ejus。語義が定まらず、このように取った〕。そこで、愛する者として彼がいっそう掻き立てられうるように、姦通の場面が仕組まれ、彼女にこのような罪状が作り上げられた。自分の肖像をエジプトのアントニウスに送った、というのである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.5
Quantae istud intemperantiae fuisset, ut absenti et prompto in libidines viro, tum praeterea potenti qui potestate pro jure uteretur, formam venalem offerret ut pulchritudine illiceretur, novae auctionis commercio se mulierem potuisse, vi ne amoris an odio mariti, cujus periculum pro mercede adulterii postulavisset?
PL 15, 2003Bもしそうなら、それはいかばかりの放埒であったろうか。不在で、欲情に走りやすい男、そのうえ権力を法のごとく用いる有力者に、売り物の姿を差し出し、美貌で誘うとは。新しい競売のような取引で、女が〔身を任せることが〕できたのは、愛の力によるのか、夫への憎しみによるのか。その夫の危険を、姦通の報酬として求めたのだというのか〔底本は se mulierem potuisse で文が整わない。大意で訳した〕。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.6
Hoc itaque commento mulierum, apud Herodem Mariamne quo magis amabatur, eo gravius appetebatur, nec tamen insimulatio ipsa, quamvis indignantium feminarum, aliena veri penitus fuit: matrem enim Alexandram furentem, quod alius filio suo Aristobulo in sacerdotio praeferebatur (hoc enim nomine Jonatham filium suum quod avum sibi regem fuisse in memoriam reduceret, appellari malebat) ab Antonio per Musurgam quemdam litterarum sequestrum petiisse filio suo sacerdotium, fides vero propior erat.
PL 15, 2003Bかくてこの女たちの作り事のために、ヘロデのもとでマリアムネは、愛されるほどいっそう重く攻められた。とはいえ、その告発そのものは、憤った女たちのものであったにせよ、真実とまったく無縁というわけではなかった。母アレクサンドラが、別の者が自分の息子アリストブロスより大祭司職で優先されたことに怒り(彼女は、息子ヨナタンがこの名で呼ばれることを望んだ。祖父が王であったことを思い出させるためである)、ムスルガという書簡の仲介者を通じて、アントニウスに、息子のために大祭司職を求めた、ということのほうが、より真実に近かった。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.7
Deinde adveniente in Judaeam Gellio Antonii amico, cognitum adolescentem miraculo fuisse propter excellentissimi decoris gratiam.
PL 15, 2003Cまた、アントニウスの友ゲッリウスがユダヤに来たとき、その若者は、並はずれた美しさの魅力のゆえに、驚嘆の的となったという。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.8
Non minus etiam Mariamnem, cujus quo dignitas clarior, eo fama illustrior, et forte compertam more quodam ingenii humani, quo viri quoque eo se interioribus amicis cariores cupiant declarare, si praesentibus quoque necessitudinibus suis in se hospitalitatis societatem indulgeant: ibi quoque Alexandrae datam cum Sosio colloquendi copiam licet liberiori viduae, alia quoque cognoscendi hospitis deesse copia non potuerit, cum praesertim hujusmodi et causas et personas requireret.
PL 15, 2003Cマリアムネもまた同じであった。その気品が高いほど、評判もいっそう輝いていた。彼女は、人の心のあるならわしによって、おそらく見いだされたのであろう。そのならわしとは、男たちもまた、身近な友に対して、自分の親族が居合わせるところでも、自分への客の親しみを許されるなら、いっそう深く親しい者として自らを示したがる、というものである。そこでもアレクサンドラは、ソシウスと語り合う機会を与えられた。彼女は、いくらか自由な寡婦であったとはいえ、客についてほかのことを知る機会が欠けるはずもなかった。とりわけ、このような事柄が、原因と人物を探る性質のものであったからである〔底本は et forte compertam ... 以下の文が崩れているらしく、大意を取った〕。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.9
Deinde collato utrimque consilio id se dedisse sententiae, ut utriusque imagines Antonio dirigerentur.
PL 15, 2003Dその後、双方で相談を重ね、両者の肖像をアントニウスに送るという意見に落ち着いたという。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.10
Perstrictum illum splendore imaginum, et Sosii praecipue testimonio (qui nihil tale se umquam vidisse in terris asseveraret, et gratiam illis non hominum, sed divinam inesse lenocinantem: ut excitaret viri minime sobrias cupiditates) scripsisse Herodi, ut Aristobulum ad se sine mora mitteret: de Mariamne quod sibi conjuncta foret, praetermisisse.
PL 15, 2003D彼〔アントニウス〕は、肖像の輝きに心を打たれ、とりわけソシウスの証言に動かされた。ソシウスは、地上にこのようなものは見たことがないと断言し、彼らには人間のものでなく神的な魅力が宿っていて、誘惑し、男の節度を欠く欲望を掻き立てると言ったのである。アントニウスは、ヘロデに、アリストブロスを遅滞なく自分のもとへ送るよう書き送った。マリアムネについては、ヘロデに結ばれた妻であるので、触れなかったという〔sibi はアントニウスとも取れるが、次節の sociatam viro mulierem から、ヘロデを指すと取った〕。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.11
Non quo cooperire libidines suas, vel in his quae nuptae essent apud maritos soleret, cui sine periculo usus foret, flagitium sine pudore; sed quo Cleopatrae caveret indignationem, quae utriusque quidem sexus rivali offenderetur, sed amplius si sociatam viro mulierem deprehendisset; quia se decore super omnes excellere mulieres arbitrabatur.
PL 15, 2004Aそれは、自らの欲望を覆い隠すためではなかった(嫁いだ女たちについても、夫のもとで〔それを行うのが〕常であって、彼には、危険なく用いることができ、恥なく不品行をなしえたからである)。そうではなく、クレオパトラの憤りを警戒したからである。彼女は男女どちらの恋敵にも腹を立てるが、夫と結ばれた女を見つけたなら、いっそうそうなる。自分が美しさですべての女にまさると思っていたからである〔底本の in his quae nuptae essent apud maritos soleret, cui sine periculo usus foret の係りは定かでない。大意で取った〕。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.12
Perlectis itaque litteris, Herodem excusavisse, quod sine seditione populi et perturbatione totius gentis avellere a suis nobilem non posset adolescentem, atque ut satisfaceret Alexandrae, spopondisse Aristobulo sacerdotium: sed cum moras fieri promissis vidisset, et arte se ludi putaret; Alexandram paravisse navigium, ac ipso apparatu fugae cognito per Sabionem consilio revocatam esse cum filio.
PL 15, 2004Aそこで手紙を読み終えたヘロデは、民の内乱と国民全体の動揺なしには、高貴な若者を身内から引き離せないと弁明し、またアレクサンドラを満足させるため、アリストブロスに大祭司職を約束した。だが約束が遅れるのを見て、策略で弄ばれていると考え、アレクサンドラは船を用意した。その逃亡の支度が知られると、サビオの計らいで息子とともに呼び戻された、という。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.13
His motum Herodem dissimulasse ad tempus injuriam, et accelerasse Aristobulo sacerdotii collationem, ut honoris specie paratae necis invidiam velaret: qua peracta, ut diximus, quasi fulmine ictus, exagitatus est, simul et affectati adulterii afficto a suis crimine, quod sciret Antonium promptum ad libidines, et invelatas, ex eo quod plurimum poterat inflammantem in omne genus amatorium cupiditates.
PL 15, 2004Bこれに動かされたヘロデは、しばらくは侮辱を隠し、アリストブロスへの大祭司職の授与を早めた。栄誉の外見で、用意した殺害への反感を覆うためである。これが成し遂げられると、既述のとおり、彼は雷に打たれたかのように苛まれた。同時に、身内の者から姦通の企てという偽りの罪状が捏造されたからでもあり、またアントニウスが欲情に走りやすく、〔恥を〕覆わず、最大の力を持つがゆえに、あらゆる種類の色欲を燃え立たせていると知っていたからでもある〔底本の qua peracta ... exagitatus est ... 以下は文脈が崩れており、大意で取った〕。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.14
Cleopatrae quoque inexpiabilem rivalitatis praecipue dolorem atque immanitatem, quae plurimos virorum, quos seniores circa uxorum reprimendam intemperantiam compererat, interemisset, imminere sibi periculum non solum amittendae conjugis, sed etiam subeundae mortis perhorrescebat.
PL 15, 2004Bまた彼は、クレオパトラの、償いえぬ恋敵への怒りと凶暴さも、恐れた。彼女は、妻たちの放埒を抑えることに手ぬるい〔底本は seniores。segniores(手ぬるい)の誤りと見て取った〕と知った男たちを、多く殺していた。そのため、妻を失うだけでなく、死をも被る危険が自分に迫っていると、彼は戦慄した。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.15
Proposuit itaque ipse contendere in Aegyptum, ut Antonium vel Cleopatram quam maxime metuebat, deflecteret. Evocatum alii ferunt M. Antonii litteris eo tetendisse, ut necati adolescentis causas praestaret.
PL 15, 2004Bそこで彼は、自ら、最も恐れているアントニウスあるいはクレオパトラを宥めるべく、エジプトへ急ぐことに決めた。ほかの者たちは、彼がマルクス・アントニウスの書簡で召喚されて、殺された若者の事情を釈明するために赴いたと伝える。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.16
Profecturus tamen affini suo Josippo cui Salome germana regis in conjugium convenerat, secreto aperit, suspectam sibi necem propter conjugalis formae appetentiam, quam missa sui decoris specie prodidisse mulier argueretur; idque quasi affini negotii committere, ut si ipse ab Antonio exstinctus foret, Mariamnem necaret, ne merces flagitii superesset.
PL 15, 2004Cだが出発に際して、彼は姻戚のヨセフ(王の姉妹サロメが、妻として結ばれていた)に、密かに打ち明けた。自分の殺害が疑われるのは、妻の美貌をアントニウスが欲したためであり、その美しい姿を送って、それを露わにしたと妻は咎められている。そして彼は、それを姻戚への用件のように委ねた。もし自分がアントニウスに殺されたなら、マリアムネを殺せ、不品行の報酬が残らぬように、と。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.17
Josippus haudquaquam, ut arbitror, studio proditionis, sed quo mulieris erga virum sopiret querelas, quibus se afflictam diceret ardere odiis viri, mandatum exprimit, atque ad affectum amantis interpretatur quod ne mortuus quidem pateretur Herodes sejungi se ab uxoris societate.
PL 15, 2004Cヨセフは、私の思うに、決して裏切りの熱意からではなく、妻が夫に対して抱く嘆き(夫の憎しみに苛まれて燃えていると、妻は言っていた)を鎮めようとして、委ねられた命令を引き出して漏らし、これを愛する者の情の表れと解した。ヘロデは、死んでもなお、妻との結びつきから引き離されることに耐えなかったのだ、と。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.18
Sed mulier longe aliter quam Josippus aestimaverat, ad argumentum traxit implicatae adhuc in se crudelitatis, cujus exercendae post mortem quoque suam exsecutionem affini proprio mandavisset; infestum illum sibi injuria, qui suspiciones suas non argumento aliquo veritatis examinaret, sed praeruptae mortis exitio urgeret; nullum odiis finem fore, quae ultra ipsum vitae ac salutis defectum extenderentur.
PL 15, 2004Dだが女は、ヨセフが思ったのとはまったく違って、これを、自分になおも絡みついている残酷さの証拠と見なした。その残酷さの実行を、自分の死後にも、自分の姻戚に命じたのだ、と。彼は自分に対して不当で敵意ある者である、自らの疑いを真実の何らかの証拠で吟味せず、突然の死の破滅で押しつけてくる、憎しみには終わりがなく、彼自身の命と無事が尽きた先にまで及ぶであろう、と。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.19
Sed Josippus domestici mali immemor, dum alienam conjugem ultro reconciliare expetit, suae conjugis adversum se inflammavit suspiciones: quae et colloquia viri proprii cum Mariamne, morasque in aula regia haud perfunctorie ferendas arbitrabatur.
PL 15, 2004Dだがヨセフは、家の中の災いを忘れ、他人の妻を自ら進んで和解させようとするうちに、自分の妻の、自分に対する疑いを燃え立たせた。彼女は、自分の夫がマリアムネと交わした会話や、王宮での長居を、軽く見過ごせるものとは考えなかったのである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.20
Denique ubi frater revertitur, insimulationes non distulit, injuriam addens suam regalibus contumeliis, quod sibi quoque Mariamne ademisset maritum: sed Herodes praestrictus licet, tamen haudquaquam gravius primo commotus est, nec infensum se uxori praebuit, cum etiam vi amoris infractus, quodam die mulieri jurare coepit, quod tanto eam diligeret affectu, ut numquam alterius mulieris flagraverit cupiditate: ita omnes ex animo abjecerit, ut uxori fidem servaret.
PL 15, 2005A実に、兄〔ヘロデ〕が帰ると、彼女は中傷を遅らせず、自らの侮辱を、王家への罵りに加え、マリアムネが自分からも夫を奪ったと言った。だがヘロデは、動揺したとはいえ、最初はさほど激しく動かされず、妻に敵意も示さなかった。むしろ愛の力に挫かれ、ある日、妻に誓い始めた。あなたをこれほど深く愛しており、他の女への欲に燃えたことは一度もなく、すべてを心から投げ捨てて、妻に信義を守ってきた、と。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.21
At illa: Satis, inquit, amorem erga me tuum mandatis quae Josippo dederas, declarasti praecipiens ut me occideret. Quomodo potest amare, qui occidere potest?
PL 15, 2005Aだが彼女は言った。「あなたは、ヨセフに与えた命令によって、私への愛を十分に示した。私を殺せと命じたのだから。殺すことのできる者が、どうして愛することができようか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.22
Amens illico rex ubi audivit secretum suum proditum, cogitare coepit numquam proditurum fuisse Josippum, nisi captus amore mulieris mercedem proditionis stupro quaesisset, manifestatum quod diu latebat, in aperto crimen indubia corruptione: non frustra excitatam sororem, quae domesticam injuriam prae ceteris deprehendisset.
PL 15, 2005A王は、自分の秘密が漏らされたと聞くや、たちまち逆上し、考え始めた。ヨセフが決して漏らすはずはなかった、女への愛に捕らわれ、漏洩の報酬を淫行に求めたのでなければ、と。長く隠れていた罪が、疑いようのない堕落によって露わになった。姉妹〔サロメ〕は、家の中の不正を誰よりも見抜いたのであって、いたずらに掻き立てられたのではなかった、と。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.23
Itaque indignatione nimia furens animique impos exsilivit de lectulo, fugiens corruptelae turpis contagia, nec furentem capiebat aula: audivit soror vociferantem, continuoque rapiens tempus ad argumentum insimulandi et occasionem nocendi, confirmavit indignantis suspiciones: impulsus itaque dolore injuriae insimulatione germanae, jubet occidi utrumque; nec multo post secuta est factorum poenitentia: et ubi ira cecidit, amor successit, et passio resuscitata est, tantusque incanduit fervor cupiditatis, ut defunctam non crederet, atque in excessu mentis positus, quasi viventem alloqueretur.
PL 15, 2005Bこうして彼は、あまりの憤りに狂い、我を失って寝台から飛び起き、卑しい堕落の汚れから逃れようとした。宮廷は、猛り狂う彼を収めきれなかった。姉妹は彼の叫びを聞くと、すぐさま、告発の論拠と害する機会を捉えて、憤る彼の疑いを固めた。そこで、不当な仕打ちへの痛みに駆られ、姉妹の告発に押されて、彼は二人を殺すよう命じた。まもなく所業への悔いが続いた。怒りが静まると愛が代わり、情念がよみがえって、欲望の熱があまりに燃え上がったため、彼は彼女が死んだとは信じず、精神の錯乱の中で、生きている者に話しかけるかのようであった。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.24
Et sicut ad eam quae viveret pueros dirigebat, rogans, ut depositis simultatibus, ad sese veniret, et redderet se conjugali gratiae.
PL 15, 2005Cそして、生きている者に対するように、従者たちを遣わして、仲違いを捨てて自分のもとへ来て、夫婦の情愛に身を返すよう願わせた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.25
Vix denique multo edoctus intervallo temporis obiisse credidit, quam pro amore tamquam immortalis feminam decoris mori non potuisse arbitrabatur. Tantus erat affectus erga defunctam.
PL 15, 2005C実に、ずいぶん時が経ってから教えられて、ようやく彼女が死んだと信じた。彼は愛のあまり、この美しい女は不死であるかのように、死ねるはずがないと思っていたのである。死んだ者へのその情は、それほど大きかった。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.26
Denique efferus, postea atque in multorum necem praesentium odio fertur exasperatus, nec solum morbo animi laborasse, sed etiam gravi corporis aegritudine, quam ex pestilentia quoque aeris contractam aiebant. Nam tractus coeli corruptior plurimis pestem creavit.
PL 15, 2005C実に、のちに彼は荒れ狂い、居合わせた多くの者の殺害へと、憎しみに苛立って駆り立てられたという。心の病に苦しんだだけでなく、重い体の病にも苦しみ、それは大気の疫病からも受けたものだと言われた。天の気配がいっそう悪くなり、多くの者に疫病を生じたからである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.37.27
Unde consultis medicinae peritis, silvarum secretis sese abdit, et refuso paulatim vigore, venatibus salubritatem corporis pariter ac mentis salubritatem recepit.
PL 15, 2005Cそこで、医術に通じた者たちに相談し、森の人気のない所に身を隠し、力が少しずつ戻ると、狩りによって、体の健康と精神の健康を同時に取り戻した。