De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.1
Discessere plerique laeti, quibus placebat concordia germanitatis: sed cum fratribus revertit dissensio eoque gravior, quod dignitas potior, cui amplius invideretur, et nocendi suppeteret major potestas.
PL 15, 2009A集会を去った者の多くは喜んでいた。兄弟の和合を好ましく思った者たちである。だが兄弟たちとともに不和が戻り、しかもそれはいっそう重かった。地位が高まったため、妬みはいっそう募り、害を加える力もより大きく備わったからである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.2
Dolebant filii Mariamnes aequatum sibi privatae filium mulieris qui regni nesciret prosapiam. Contra Antipater distinctam sibi a fratribus regni spem dedignabatur; et invidebat germanis, quibus posteriora pro primis vix reservarentur.
PL 15, 2009Bマリアムネの息子たちは、王位の血筋を知らぬ一介の女の子が自分たちと同列にされたことを嘆いた。これに対しアンティパトロスは、兄弟たちとは別に自分に定められた王位の望みを不満とし〔distinctam sibi a fratribus regni spem の意は定かでない。語のとおりに訳した〕、首位の代わりに後の席がかろうじて取っておかれる兄弟たちを妬んだ。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.3
Sed hic sese tegebat et velabat, odio praetendens gratiam, illis consilium omne in sermone obvium, etiam non quaerentibus.
PL 15, 2009Bだがアンティパトロスは身を隠して覆い、憎しみに好意を装った。息子たちはあらゆる考えを、尋ねられもしないのに、言葉に出して人目にさらした。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.4
Promptior lingua et secretorum prodiga, quidquid locuti forent apud Alexandrum, continuo apud Antipatrum erat: multa etiam quae non dixerant, simulabantur. Pleraque internuntius cum incremento adjiciebat.
PL 15, 2009B彼らの舌は軽く、秘密を惜しまなかったので、アレクサンドロスのもとで語られたことは何であれ、ただちにアンティパトロスのもとにあった。語られなかった多くのことまで、作り上げられた。使者はさらにその大半に尾ひれを付け加えた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.5
Architectus omnium quibus appeterentur fratres, Antipater erat, cujus vita nihil aliud erat, nisi quoddam versutiarum conciliabulum, scena improbitatis, argumentum scelerum, flagitiorum ministerium.
PL 15, 2009B兄弟たちを狙うあらゆる仕掛けの建築家はアンティパトロスであった。その生は、狡知の寄り合いの場、邪悪の舞台、罪の筋書き、非行の手先にほかならなかった。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.6
Subjiciebat judices, subornabat testes, simulabat defensionem, quasi in theatro personam fratris circumferens, ut leviora excuteret objecta, gravioribus cederet, quo magis patrem falleret, et vehementius in fratres moveret; maximeque acerbabat arte invidiam paternae necis paratae, ut regnum eriperetur, quia regibus metus periculi suspectior: sed ne sine repulsore minus verisimilia regi viderentur, ipse primo tentabat refellere, deinde constringi se manifestis rerum indiciis volebat videri, ut perorata utrinque causa, quasi nihil judicio defuisset amplius, pater tamquam in convictos filios excitaretur: nulla enim res majorem fidem assertis dabat, quam quod Antipater fratrum defensor aestimabatur.
PL 15, 2009C彼は裁き人を買収し、証人をそそのかし、弁護を装い、芝居さながらに兄弟の役を背負い歩いた。軽い訴えは突き崩し、重い訴えには屈して見せ、そうして父をいっそう欺き、兄弟たちに向けていっそう激しく動かそうとしたのである。とりわけ、王位を奪うために父の殺害が企てられているという嫌疑を、技巧によって募らせた。王には、危険への恐れが疑いをいっそう強めるからである。だが、反駁する者がなければ王にはあまり真実らしく見えまいと考え、まず自ら論駁を試み、次いで、明白な事実の証拠に自分が押さえ込まれているように見せようとした。そうして、双方から弁論が尽くされ、もはや審理に欠けるものは何もないかのようになったとき、父が、有罪とされた息子たちに対して奮い立つようにである。実に、アンティパトロスが兄弟たちの弁護人と思われていたこと以上に、主張に信用を与えるものはなかった。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.7
Hac fraude plurimorum captabat gratiam, ipsius quoque patris in se mentem inclinabat. Quidquid quotidie fratribus minuebatur, de affectu paterno in ipsum transfundebatur.
PL 15, 2009Dこの欺きによって多くの者の好意を得、父その人の精神をも自分に傾けた。日ごとに兄弟たちから減るものは、父の情から彼のもとへ注ぎ込まれた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.8
Abducebat amicos regios, parentesque et praecipue fratrem regis germanum Pheroram, et Salomen ejus sororem alienos a nepotibus fecerat, ut non modo eos non defenderent, sed etiam appeterent atque odissent.
PL 15, 2009D彼は王の友人や親族を、とりわけ王の実の兄弟フェロラスと、その妹サロメを、甥たちから疎遠にし、彼らを守らぬばかりか、攻撃し、憎ませるまでにしていた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.9
Accedebat odiorum materia uxor Alexandri Glaphyra, quae muliebriter satis praesentium insolens extollere sese occeperat fastu superbo: eo quod omnibus praeemineret prosapiae claritudine.
PL 15, 2009D憎しみの種に加わったのは、アレクサンドロスの妻グラフュラであった。この女は、女らしく、目の前の事柄に無頓着なまま、誇り高い高慢をもって自らを持ち上げ始めた。家柄の輝かしさにおいて万人にまさると思ったからである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.10
Itaque quasi dominam se omnibus qui in aula erant regia, praeferebat, patrem avumque regem sibi, et praecipue Darium Hydaspen materni generis apicem solita jactare contumeliisque ignobilitatis afficere Salomen regis sororem, vel Dosidem conjugem: quod illis dolori, sibi odio foret.
PL 15, 2010Aそこで、宮廷にいる者すべての主人であるかのように振る舞い、父と祖父が王であることを、とりわけ母方の血筋の頂点であるダレイオス・ヒュダスペスを、つねに誇り、王の妹サロメに、また王の妻ドシスに、出自の卑しさの侮辱を浴びせた。それは彼女らには苦痛となり、自分には憎しみとなった。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.11
Caeteras quoque feminas similiter exasperare, quae regi propter decorem magis quam propter nobilitatem generis copulabantur.
PL 15, 2010Aほかの女たちをも同じように苛立たせた。彼女らは、家柄の高貴さよりも美貌のゆえに、王と結ばれたのである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.12
Plurimis enim Herodes praeter regium morem, etiam Judaeorum usu quasi quadam erroris licentia delectabatur, qui figuras majorum vitiis suis obtentui ducunt.
PL 15, 2010A実に、ヘロデは多くの女たちに、王の習わしを越えて、またユダヤ人の慣習に従って、いわば迷いの放縦によって悦びを見いだしていた。ユダヤ人は祖先の姿を、自分の悪徳の隠れ蓑とするのである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.13
Gravabatur ergo Alexander uxoris insolentia: Aristobulus quoque iisdem quibus Glaphyra sermonibus uxorem incessebat: dejecti illam status, nec conferendam regiae proli: imparem Glaphyrae sibique esse opprobrio, quod frater regalis generis conjugio potiretur, ipse privatae uxoris contubernio degenerasset, demens, qui conturbaret convicio proprias necessitates.
PL 15, 2010Aそこでアレクサンドロスは妻の尊大さに悩んだ。アリストブロスもまた、グラフュラが用いたのと同じ言葉で妻を責め立てた。彼女は身分の落ちた者で、王の血統に並べるべきでなく、グラフュラには釣り合わず、自分にとって恥辱だ、と。兄は王の血筋の婚姻を得たのに、自分は私人の妻との同居へ品位を落としたからである。彼は愚か者で、罵りによって自分の身内の絆をかき乱していた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.14
Quibus perstricta contumeliis uxor Aristobuli, ad matrem cum lacrymis omnia perferebat. Salome autem comperta per filiam regi Herodi annuntiabat: at ille monere filios quam perdere commodius ratus, vocatos partim imperatorie terruit, partim affectu paterno hortatus est, ut fratrem amarent, neve ut hostes dissiderent, veniam tribuens superioribus, denuntians correctionem futuris.
PL 15, 2010Bこれらの侮辱に傷つけられたアリストブロスの妻は、涙ながらに、すべてを母のもとへ持っていった。サロメは娘を通じて知ったことを、王ヘロデに告げた。ヘロデは、息子たちを滅ぼすより戒めるほうが好都合と考え、呼び寄せて、一部は将軍のように脅し、一部は父の情をもって諭した。兄弟を愛し、敵のように仲違いしてはならぬと。過去には赦しを与え、将来には矯正を告げたのである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.15
At illi compositis sese insimulationibus peti pluribus deplorantes, orare simul et polliceri operibus ipsis, in reliquum propriae fidem defensioni daturos: tantummodo factum pater exspectaret, ne temere auditis crederet: non enim defuturos delatores improbos, quamdiu auditor credulus suppeditaret.
PL 15, 2010Bだが息子たちは、作り事の告発によって多くの者に狙われていると嘆き、同時に願い、かつ約束した。今後は、行いそのものによって自らの弁明の証を立てるであろう、ただ父は結果を待ち、軽々しく聞いたことを信じないでほしい、信じやすい聞き手がいる限り、邪な告げ口屋は絶えぬからである、と。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.16
His et talibus emollito patre, quamvis eo tempore imminentem depulerint metum, moestitiam tamen coacervarunt, quod urgeri sese a Pherora et Salome videbant: quorum alter patruus, altera soror patris, quibus defensioni esse debuerant, insidiabantur: accedebat enim formido gravis, quod plurimum poterant apud patrem.
PL 15, 2010Cこうした言葉で父は和らいだ。息子たちはそのとき迫っていた恐れを払いのけはしたものの、悲しみは積み重ねた。フェロラスとサロメに迫られていると見たからである。一人は叔父、一人は父の妹で、息子たちの弁護となるべき者たちが、陰謀を企てていた。重い恐れがそこに加わった。二人が父のもとで最も大きな力を持っていたからである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.17
Nam accepto diademate, prope universam regni potentiam cum fratre suo Herodes participaverat, nec mediocres utrique contulerat opes, et maxime Pherorae.
PL 15, 2010C実に、ヘロデは王冠を受けたとき、自分の兄弟に王国の権力のほぼ全体を分け与え、二人に並々でない富を与えていた。とりわけフェロラスにである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.18
Denique his annua talenta centum recondebat, praeter eam regionem, quae ultra Euphratem sita, redituum copias multiplicabat.
PL 15, 2010C実に、ヘロデは彼のために毎年100タラントを蓄えさせたが、これは、ユーフラテスの向こうにあって収入の豊かさを増していた地方を除いてのことである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.19
Tetrarches quoque petitu Herodis a Caesare fuerat constitutus, donatus etiam regalis conjugis necessitudine, quia sororem regiae conjugis in connubii sui sortem adsciverat.
PL 15, 2010Dフェロラスはまた、ヘロデの願いによってカエサルから四分領主に立てられていた。さらに王の妻との縁戚の絆をも与えられた。王の妻の姉妹を自分の婚姻の運命に迎えていたからである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.20
Post cujus obitum desponsata sibi seniore regis filia in gratiam successerat generi, nisi amore captus ancillulae, regalis puellae copulam declinavisset. Qua exasperatus Herodes contumelia, ei filium tradidit, qui postea Parthico bello occidit.
PL 15, 2010Dその〔妻の〕死後、王の年長の娘が彼に婚約されたので、彼は婿の寵に与るはずであったのに、女奴隷の小娘に恋し、王家の乙女との結婚を避けてしまった。これに侮辱を覚えたヘロデは、娘をある者に与えた〔底本は ei filium tradidit(彼に息子を与えた)。ミーニュの脚注は、ヨセフスに照らして filiam(娘を)と読む。これに拠る〕。その者は、のちにパルティア戦争で死んだ。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.21
Insimulatum tamen apud se Pheroram, quod venenis appetivisset fratris salutem. Qua suspicione ne vivente quidem caruerat uxore: plurimorum primo, et ad postremum amicorum ejus quaestione exercita, vacuum ejus cujus arguebatur facinoris inventum volens absolvit: dans etiam fugae veniam, quod rapta quam diligebat ancilla, depositionis initae, ut ad Parthos confugeret, similiarium suorum confessionibus modum detegebat.
PL 15, 2011A〔ヘロデのもとで〕フェロラスは、毒物で兄の命を狙ったと告発された〔底本の文は動詞を欠く。「告発された」と補った〕。この嫌疑を、彼は妻の生きている間も免れなかった。ヘロデは、まず多くの者を、最後には彼の友人たちを審問にかけたが、告発された凶行には関わりがないと分かったので、進んで彼を赦免した。逃亡さえも赦した。彼は愛していた女奴隷を連れ去り、パルティア人のもとへ逃れようと決意していたが、その企て〔底本は depositionis initae。ミーニュの脚注は dispositionis(取り決め、計画)と読む。これに拠り、逃亡の企ての意と取った〕の次第を、側近たち〔底本は similiarium。familiarium と読む〕の自白が明かしていたからである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.22
Respiraverat aliquantulum Alexander, dum Pheroras accusatus incessitur, et ipse incessit Salomen, quod spopondisset nuptias suas Obodae Sylaeo, qui erat regis Arabiae procurator, Herodi inimicissimus.
PL 15, 2011Aフェロラスが告発され責められている間、アレクサンドロスは少し息をついた。彼自身はサロメを責めた。サロメが自分の婚姻をシュライオスに約束したというのである。シュライオスはアラビア王オボダスの総督で、ヘロデの最大の敵であった〔底本は Obodae Sylaeo, qui erat regis Arabiae procurator。ミーニュの脚注は、ヨセフスから Sylaeo, qui erat Obodae regis Arabiae procurator と復元する。これに拠る〕。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.23
Sed remisso utrimque crimine tempestas domus in Alexandrum incubuit, atque ipsum gravi periculo involvit: furebat enim saeva pestis, et procella totius aulae Antipater.
PL 15, 2011Aだが、双方の告発が取り下げられると、家の嵐がアレクサンドロスにのしかかり、彼を重い危険に巻き込んだ。荒れ狂う凶悪な疫病、宮廷全体の暴風は、アンティパトロスだったからである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.24
Omnibusque modis et conventu etiam propinquorum ingravans fratrem, ita ut turbato mentis sobriae statu, instare sibi Alexandrum cum gladio pater magnis vocibus protestaretur.
PL 15, 2011Bアンティパトロスはあらゆる手立てを尽くし、親族の集まりをも用いて兄弟を不利に追い込んだ。その結果、冷静であった精神の状態が乱れた父は、アレクサンドロスが剣を持って自分に迫っていると、大声で訴えたのである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.25
Venerat in medium scena hujusmodi, quod eunuchos tres, quorum unus pocula regi ministrare solitus foret, alius fercula coenae inferre, tertius torum observare regium, nec umquam discedere, cum se Herodes lectulo composuisset, donis uberioribus illexisset Alexander ad sui gratiam et turpis flagitii societatem.
PL 15, 2011Bこの種の芝居が公になった。三人の宦官がいて、一人は王に杯を差し出す習いであり、一人は晩餐の料理を運び入れ、三人目は、ヘロデが寝床に身を横たえるとき、王の寝台を見守って決して離れぬ役であった。この三人を、アレクサンドロスが、豊かな贈り物で、自分の寵と恥ずべき非行の仲間へと誘ったのである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.26
Quo prodito, suppliciis adacti spadones, obscenae ludibria libidinis manifestarunt, promissa etiam amatoria tegere nequeuntes, quibus sermonibus sollicitati hujus modi forent, et qua stupri mercede retexuerunt, ut involutum dedecore parricidium crederetur, inesse sibi juventae gratiam, formae decorem, robur aetatis, contra invalidum Herodem, et jam senecta gravem, qui capillum inficeret ne aetatem proderet, a quo cum vellet regnandi jus in se transfonderet, praemiaque polliceri ingentia: et ideo eos in juvene spem suam constituere oportere, non in decrepito sene cui ipsa natura finem acceleraret.
PL 15, 2011Bこれが露見すると、宦官たちは拷問に追い込まれ、猥らな情欲の嘲弄を明るみに出した。色めいた約束さえ隠しおおせず、どのような言葉でそそのかされ、いかなる淫行の報酬を示されたかを、あらためて語った。それは、恥辱に絡め取られた近親殺しが信じられるに至るほどのものであった。すなわち、自分〔アレクサンドロス〕には若さの魅力、容姿の美、盛りの力が備わっており、これに対し、ヘロデは弱く、すでに老いに重く、年齢を悟らせまいと髪を染めている。その彼から、自分が望むままに王位の権利を自分に移させる。莫大な報酬をも約束する。だから彼らは、自然が終わりを早めようとしている老いぼれではなく、若者に自分たちの望みを置くべきだ、と〔彼は語った〕というのである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.27
Quae graviter quidem Herodem movebant: sed illud prae caeteris, quod conspirare ei militarem manum ducesque exercitus, et centuriones spadonum indicio compertum haberet: denique ita exagitatus est, ut nullum saevitiae genus praetermittendum putaret, nulli crederet, omnes suspectos haberet.
PL 15, 2011Cこれらのことは確かにヘロデを深く動かしたが、何にもまして、軍の手勢と、軍の指揮官たち、百人隊長たちが彼〔アレクサンドロス〕に与して共謀していることを、宦官たちの証言によって知ったことが彼を動かした。実に、彼はひどく動揺し、いかなる残虐も見逃すべきでないと考え、誰をも信じず、すべての者を疑うようになった。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.28
Velociores erant poenae quam interrogationes flagitiorum, et judicium praeveniebat eorum exitus. Rapiebantur passim ad supplicium, quos aliqua incessebat suspicio.
PL 15, 2011C刑罰は罪の審問よりも速く、判決は、その者たちの末路に先を越された。いささかでも疑いの及ぶ者は、あちこちで刑場へ引かれていった。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.29
Fervebant calumniae; multi volentes regi placere, deferebant reos: sed illico etiam ipsi qui alios detulerant, deferebantur, et cum reis suis ducebantur ad locum poenae. Ita efferaverat Herodes in universos, ubi si aliquis eorum superesset, suspectus foret.
PL 15, 2011D讒言が沸き立った。王に気に入られようと、多くの者が被告を訴えたが、たちまち、他人を訴えた者自身が訴えられ、自分の被告人たちとともに、刑罰の場へ引かれた。ヘロデはすべての者にこれほど猛り狂い、彼らのうち誰かが生き残るなら、疑いの種となるほどであった。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.30
Aliter rex non putans se esse securum, nisi deficeret genus humanum. Insimulatis irreconciliabilis, amicis incredulus, familiaribus superbus, immitis reis, pavidus ad omnia, ut crebro sedes mutaret, noctes sine somno duceret.
PL 15, 2011D王は、人類が絶えぬかぎり、自分は安全でないと考えていた。告発された者には宥めがたく、友には不信、親しい者には傲慢、被告には非情であり、あらゆることに怯え、そのため住まいをしばしば変え、眠らぬ夜を過ごした。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.31
Qui omnibus exasperatus repente Alexandrum alligatum vinculis sepsit custodiis, et amicos ejus in quaestiones vocavit. Qui negabant, inter supplicia moriebantur.
PL 15, 2012Aあらゆることに苛立った彼は、突然、アレクサンドロスを鎖で縛り、牢に閉じ込め、その友人たちを審問に召し出した。否認する者は、拷問のうちに死んだ。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.32
Rursus tacentes, quia nihil quod esset suspicionibus consentaneum confitebantur, usque ad mortem supremam exulcerati.
PL 15, 2012Aまた、黙っている者たちは、疑いに合致することを何も白状しなかったため、最期の死に至るまで責め苛まれた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.33
Tamen aliqui vi tormentorum et poenarum victi acerbitate, propositum adolescentibus asserebant, ut venationi intentum occiderent patrem, et ad urbem Romam sine mora pergerent ut effugii poena eluderetur.
PL 15, 2012Aそれでも幾人かは、拷問の力と刑罰の苛烈さに屈して、若者たちの計画を主張した。狩りに熱中する父を殺し、遅滞なくローマの町へ向かい、そこへ逃れて刑罰をかわそうとしていた、と。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.34
Quod etsi nullo argumento fulciebatur, tamen ad solatium studii ferocis derivabat pater, volens vinculorum filii causas justas habere.
PL 15, 2012Aこれは何の証拠にも支えられていなかったが、父は、荒々しい熱情の慰めとして、これを自分のほうへ引き寄せた。息子を縛る正当な理由を持ちたかったからである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.35
Considerans itaque Alexander obseratas aures patris ad omnem sui defensionem, nec ullo modo rem posse deduci, ut de innocentia sua praesumeret, qui tantis calumniarum molibus appeteretur; simili arte nequissimis delatoribus occurrendum putavit, ut fraudulentos et calumniae machinatores dolis circumveniret, atque in calumniam reos vocaret, quorum se calumniis urgeri credidit.
PL 15, 2012Aそこでアレクサンドロスは、父の耳が自分のあらゆる弁明に閉ざされており、これほどの讒言の山に狙われている以上、自分の無罪が信じられるところまで事を運ぶことは、どうしてもできないと考えた。そして、同じ手口で、きわめて悪質な告発者たちに立ち向かうべきだと思った。詐欺師と讒言の仕組み手たちを策略で欺き、自分が讒言に責められていると信じた当の者たちを、讒言の罪で訴えるためである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.36
Scripsit igitur quatuor libellos, quibus commentum sceleris quo paternam salutem appetierit, confiteretur, atque insidiarum hujusmodi conscios plerosque eorum a quibus ipse appeteretur, exposuit: atque iisdem inscripsit libris, praecipue Pheroram et Salomen: quod ea quoque intempesta nocte rupto adolescentis in quo habitaret, cubiculo, illexerit invitum, et reluctancti extorserit ut incestum patraret.
PL 15, 2012Bそこでアレクサンドロスは四冊の小冊子を書き、それらの中で、父の命を狙った罪の企てを自白し、またこの種の陰謀の共犯者として、自分を狙っている者たちの多くを名指しした。同じ書の中で、とりわけフェロラスとサロメの名を記した。サロメもまた、真夜中に、若者〔アレクサンドロス〕が住んでいた寝室の戸を破り、意に反する彼を誘い、抗う彼から、近親相姦を犯すよう〔底本は reluctancti。reluctanti と読む〕強引に迫ったからだというのである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.37
Transmisit ad regem libellos, velut indices flagitiorum suorum, quibus potentissimos quosque involverat regis comites atque amicos. In tempore illo Archelaus in Judaeam properato advenit: ut si quid posset, genero ac filiae opis auxiliique ferret.
PL 15, 2012C彼はその小冊子を王に送った。自分の非行を明かす告発状として、これにより最も有力な王の側近や友人たちをことごとく巻き込んだのである。そのときアルケラオスが、急いでユダヤに到着した。できることなら、婿と娘に助けと支えをもたらそうとしたのである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.38
Sed praevidens apud infestissimum patrem obstructos sibi aditus, legitimae defensionis arte commotionem ejus repressit.
PL 15, 2012Cだが、最も敵意に満ちた父のもとで、自分に道が塞がれていると見て取ると、正当な弁護の技巧によって、父の激情を抑えた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.39
Nam simul ut aulam ingressus regiam est, magna voce cum jam audiretur et videretur ab Herode, velut furens animi vociferari coepit: Vivit ne adhuc ille veneficus gener meus, et carpit hanc lucem? Ubi quaeso est?
PL 15, 2012C実に、王宮に入るやいなや、すでにヘロデに聞かれ、見られているときに、気も狂ったように大声で叫び始めた。「あの毒殺者、私の婿は、まだ生きているのか。この光を享けているのか。どこにいるのか、教えてくれ。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.40
Ubi parricidale illud reperiam caput, ut manibus excerpam meis? Parricidio perire debet, qui parricidium voluit implere. Quid facturus est socero, qui non pepercit patri? Quis demonstrabit eum?
PL 15, 2012C「あの近親殺しの頭を、どこで見つけて、この手でもぎ取ってやろうか。近親殺しを果たそうとした者は、近親殺しの刑で死なねばならぬ。父を容赦しなかった者が、舅に何をするというのか。誰があれを示してくれるのか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.41
Eviscerabo primo scelestum, adjiciam filiam bono sponso: etsi sceleris non fuit conscia, non est tamen aliena contagii quae parricidae conjugio potiebatur.
PL 15, 2012D「まず悪党の腸を抉り出し、善き婿のもとへ娘を添えてやろう。罪を知らなかったにせよ、近親殺しの婚姻にあずかっていた女は、その汚れと無縁ではない。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.42
Non agnosco filiam meam, quae artes non deprehendit mariti, quae se non talem exhibuit socero nurum, ut subjectum filium patri redderet.
PL 15, 2012D「私は我が娘を認めない。夫の手口を見抜かず、舅に対してかかる嫁として身を示さず、父に背いた息子を、従う者として父に返さなかった娘を。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.43
Ego illam non ad sceleris ministerium junxi, sed ad consortium matrimonii; ut cohaeredem gratiae praestarem, non criminis adjutricem. Te miror, Herodes, si adhuc vivit Alexander ille insidiator patris.
PL 15, 2012D「私は彼女を、罪の手助けのために結びつけたのではない、婚姻の共同のために結びつけたのだ。寵愛の共同相続人とするためであって、罪の共犯者とするためではない。ヘロデよ、私はあなたに驚く。父への陰謀者アレクサンドロスが、まだ生きているとは。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.44
Putabam justas illum jam poenas dedisse, quem deferri non oportebat. Quid enim diutius servaretur confessor, aut parricida talis? Sed fortasse hoc quoque divinae fuerit providentiae, ut amborum parentum judicio condemnaretur, qui in te laesit utriusque pietatem.
PL 15, 2013A「あの者は、とうに正当な刑罰を受けたものと思っていた。引き延ばされるべきでなかった者を〔底本は deferri(告発される)。differri(引き延ばされる)と読む〕。罪を告白した、これほどの近親殺しを、どうしてこれ以上生かしておくのか。だが、これもまた神の摂理であったかもしれぬ。あなたに対して、双方の親の情を傷つけた者が、両方の親の裁きによって断罪されるように、と。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.45
Non me negabo ultorem, qui me ultionis exactae praedicatorem parabam; sed ne filiam excipio, quam infaustis nuptiis ipse despondi, te sponsorem secutus: non enim ego illam mariti moribus, sed fidei tuae tradidi.
PL 15, 2013A「私は、自分が復讐者であることを否定しない。報復が果たされたと宣べ伝える者となるつもりであったのだから。だが、娘を除外はしない。不幸な婚礼で私自身が嫁がせた娘である。あなたを保証人として従ったのだ。私は彼女を、夫の人柄にではなく、あなたの信義に委ねたのだから。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.46
Reddat causas, quod vadem suum dissimulavit, maritum suum dilexit. De utroque nunc vobis judicium est: si firmus exsecutor tanti doloris es, accingere pater, sequestra pietatem: non optandum quidem officium patribus, sed non dissimulandum.
PL 15, 2013A「彼女は説明せよ、自分の保証人をないがしろにして、夫を愛した理由を。二人のことについて、今、諸君に裁きがある。あなたがこれほどの悲しみの確かな執行者であるなら、父よ、身を固めよ、情を脇へ置け。父たちが望むべき務めではないが、さりとて見過ごしてはならぬ務めである。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.47
Si te pietas mollit, inflectit natura, mutemus vices, ut ego in tuo filio, tu in meo pignore ministerii mutui simus exsecutores.
PL 15, 2013B「もし情があなたを和らげ、自然があなたの心を曲げるなら、役を替えよう。私があなたの息子に、あなたが私の愛しい娘に対して、互いの務めの執行者となろう。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.48
Hujusmodi orationem circumfremens traduxit Herodem, atque a furore animi paulatim intentionem ejus emollivit, ut quasi compatienti atque unanimo sese crederet, et daret ei libellos legendos, quos Alexander composuerat.
PL 15, 2013Bアルケラオスは、このような弁を、わめきながら述べ立ててヘロデを引き込み、怒りの狂気から、その意図を少しずつ和らげた。ヘロデは、あたかも彼が同情し、同じ心であるかのように彼を信じ、アレクサンドロスが書いた小冊子を、読ませるために渡した。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.49
At ille singula quaeque advertens, ubi intellexit magis dolore congesta, quam fide suffulta, profundo consilio minuere paulatim invidiam tentamenti parricidalis, atque objectorum causas in eos qui descripti fuerant, et maxime in Pheroram coepit transfundere.
PL 15, 2013Bだがアルケラオスは、一つ一つに目を留め、それが悲しみによって積み重ねられたもので、信実に支えられたものではないと悟ると、深い思慮をもって、近親殺しの企てへの嫌悪を少しずつ減じ、告発の原因を、名が記された者たち、とりわけフェロラスへ移し始めた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.50
Itaque ubi advertit regem a sua sententia non abhorrere: Considerandum, inquit, ne forte adolescens magis tantorum improborum insidiis appetitus apud te sit, quam tu ab adolescente.
PL 15, 2013Bそこで、ヘロデが自分の意見に背かないと見ると、こう言った。「考えねばならぬ。あなたが若者に狙われたというより、むしろ若者のほうが、これほどの悪党どもの陰謀によって、あなたのもとで狙われたのではないか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.51
Quid enim causae erat, ut tuam appeteret vitam, cui regni honorem concesseras, regnandi jus reservabas et spem successionis? Quid enim appeteret, quod habebat? aut quemadmodum tantis muneribus ingratus foret?
PL 15, 2013C「実に、彼があなたの命を狙う、どんな理由があったか。あなたは彼に王位の栄誉を譲り、王位の権利と継承の望みを取っておいたのに。すでに持っているものを、何を求めようというのか。あるいは、これほどの賜物に、どうして恩知らずでいられようか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.52
Quidve aliud ageret in tua nece, nisi ut suum affectaret periculum? quod te vivo metuere non posset, defuncto timeret, ab his utique a quibus etiam sub patre positus, propriae salutis excidium perhorresceret.
PL 15, 2013C「あなたの死によって、自分の危険を求めるほかに、彼は何をなそうというのか。あなたが生きている間は恐れえなかったことを、あなたの死後には恐れるであろう。父のもとに置かれていてさえ、自分の安全の破滅を恐れていた、まさにその者たちからである。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.53
Patet ista aetas fallaciae, facile decipitur, et fraudulentorum insidiis circumvenitur, vix resistit dolis aetas senilis: plerumque tamen et senum prudentia circumscribentium versutis insidiis irretitur.
PL 15, 2013C「この年頃は欺きにさらされ、たやすく騙され、詐欺師たちの陰謀に絡め取られる。老年とて策略にはほとんど抗えない。しかも、老人の思慮でさえ、欺く者たちの狡い罠にからめ取られることが多い。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.54
Ergo si maturior usus saepe labefactatus est; quid mirum, si aetas immaturior adesse non potuit sibi, cum insidiantium catervis perurgeretur?
PL 15, 2013C「それゆえ、老練がしばしば揺らいだのなら、未熟な年頃が、陰謀者の群れに強く迫られて、自分を守れなかったとして、何の不思議があろうか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.55
Illos igitur perturbatores regiae domus esse, illos incitatores adolescentium, seminatores discordiarum, qui in desperationem salutis deduxerint adolescentem, ut stomacho magis indulserit, et ultioni potius quam absolutioni intenderit, aliquid etiam impartierit commotioni.
PL 15, 2013Dそれゆえ〔彼は、こう述べた〕、王家を乱す者たち、若者たちを煽る者たち、不和の種を蒔く者たちは、まさに彼らである、と。彼らが若者を身の安全への望みを失わせ、そのため若者は怒りに身を任せ、赦免よりむしろ報復を志し、いくらか激情にも与したのだ、と〔述べた〕。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.56
Quibus paulatim inflecti Herodes coeperat, et mollire indignationem circa Alexandrum. At vero in Pheroram commoveri vehementius, quod illis quatuor libellis ipse omnium flagitiorum minister, et totius scenae architector exponebatur.
PL 15, 2013Dこれらの言葉によって、ヘロデは少しずつ心を曲げ始め、アレクサンドロスへの憤りを和らげた。だが、フェロラスに対しては、いっそう激しく動かされた。あの四冊の小冊子で、フェロラスこそがあらゆる非行の下僕、芝居全体の建築家として示されていたからである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.57
Qui videns regem Archelao mentem inclinavisse suam, atque in eum prae caeteris praeponderare gratiam interioris amicitiae, ad ipsum se contulit, obsecrans ut animum sibi regis conciliatum redderet.
PL 15, 2014Aフェロラスは、王がアルケラオスに精神を傾け、ほかの誰よりも、内なる友情の寵がアルケラオスに勝っているのを見て、彼のもとへ赴き、王の心を自分に取りなしてくれるよう懇願した。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.58
Verum ille innexum plurimis scelerum vinculis, quibus evidenter regi parasse insidias convinceretur, atque appetisse adolescentem, nullam habere veniae spem aiebat, nisi deposita inficiandi versutia, quae objecta sibi fuerant, confiteri germano sui amanti, atque ab eodem poscere sibi indulgentiam non dubitavisset: hujusmodi sese actioni, quibus posset studiis, non defuturum.
PL 15, 2014Aだがアルケラオスは、フェロラスが、王に明らかに陰謀を仕掛け、若者を狙ったと立証されるほどの、多くの罪の鎖に絡め取られている以上、赦しの望みは無いと言った。ただし、否認の狡知を捨て、自分に向けられた事柄を、自分を愛する兄に告白し、同じ兄に自分への寛容を請うことをためらわぬならば別だ、と。そのような働きかけには、できるかぎりの熱意をもって、自分は力を貸すであろうとも述べた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.59
Mutata itaque veste, suffusis lacrymis, specie miserabili fratris inhaerens vestigiis, orare veniam, improbitatem fateri, omnia de quibus argueretur, non abnuere, sed recognoscere dementiam sibi causam fuisse tantae prolapsionis, quo nimius in eo furor amore sibi dilectae mulieris exaestuasset.
PL 15, 2014Aそこでフェロラスは衣を替え、涙に濡れ、哀れな姿で兄の足跡にすがり、赦しを乞い、邪悪を認めた。責められたことのすべてを否まず、むしろ、これほどの転落の原因は自分の狂気にあったと認めた。愛した女への愛のあまり、彼の内で激情が燃え上がったからである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.60
Statuo itaque Pherora suorum flagitiorum accersitore pariter ac teste, tamquam pro mercede compositi, quod in usus suos caderet argumenti: Herodem Archelaus deprecabatur, ut naturae contemplatione molliret iram, fratrique ignosceret, supra vindictam constituens jus naturae.
PL 15, 2014Bこうして、フェロラスが自らの非行の召喚者であると同時に証人としても立てられたので〔底本は Statuo。Statuto と読む〕、アルケラオスは、まるで、自分の利のために落ちた議論が仕組まれたことへの報酬であるかのように〔tamquam pro mercede compositi, quod in usus suos caderet argumenti の係りは定かでない。大意で取った〕、ヘロデに、自然への顧慮をもって怒りを和らげ、兄弟を赦すよう懇願し、自然の権利を復讐の上に置いた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.61
Nec mirum, si in maximis regnis, tamquam in magnis corporibus saepe aliqua membra ferveant, quae non incidenda, sed mollioribus sint curanda medicamentis.
PL 15, 2014B彼は言った。これほど大きな王国においては、大きな体において肢のあるものがしばしば熱を持つように、そうしたことがあっても不思議ではない。そうした肢は切り取るべきでなく、より穏やかな薬で癒すべきなのだ、と。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.62
Sibi quoque multo graviores compositas a germano insidias, sed remisisse se necessitudini quod debebatur dolori; ut quo magis poenam levaret ingrati, eo amplius causam gravaret.
PL 15, 2014B自分にも、兄弟ははるかに重い陰謀を仕組んだが、悲しみに負うべきものを、縁故に免じて差し控えたのだ。恩知らずの刑罰を軽くすればするほど、その訴えの重さをさらに増すためである、と。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.63
Cum haec atque hujusmodi alia subtexeret, mitigavit quidem Herodem, ut germano remitteret, sed ipse tamquam inexorabilis genero manebat.
PL 15, 2014Cこうしたことや、これに類する言葉を重ねて、アルケラオスは確かにヘロデを和らげ、兄弟〔フェロラス〕を赦させた。だが、自分自身は、婿に対して宥めがたい者のままでいた。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.64
Denique minitabatur, quod divelleret ab eo filiam, tantisque fremebat indignationis suae motibus, ut ipse Herodes satis expiatum filii adversum se facinus arbitraretur, ultoremque suarum injuriarum rogaret, atque ipse pro reo suo apud socerum interveniret, quo de integro renovaret nuptias.
PL 15, 2014C実に、娘を彼から引き離すと脅し、憤りの激しい動きをこれほど燃え立たせたので、ヘロデ自身が、息子の自分に対する凶行は十分に償われたと考え、自分の受けた侮辱の復讐者に願い、自ら、被告となった婿のために舅へ取りなして、婚姻を新たに結び直すに至った。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.65
Perseverabat Archelaus, cui vellet Herodes alii nurum suam jungeret, praeter Alexandrum: cujus etiam causa uxor traduceretur, atque ea arte multo amplius impellebat Herodem, ut ille sibi filium redditum putaret, si conjugium ejus non solveretur: Quod ille uxorem impense diligeret, ex qua etiam filios suscepisset, dulces avo, gratos parentibus; hoc munus restituti sibi filii fore, quia non mediocri ex parte bona uxor viri sui reprimeret errores, aut compensaret officiis invidiam flagitiorum.
PL 15, 2014Cアルケラオスは言い張った。ヘロデは、アレクサンドロスを除いて、望む誰にでも自分の嫁を嫁がせてよい、その男のために妻は引き離されることになるのだ、と。この手口で、ヘロデをいっそう強く動かし、彼女の婚姻が解消されなければ、息子が返されたと思わせた。〔というのは〕彼が妻を深く愛し、彼女との間に子らをもうけ、その子らは祖父には愛らしく、親には喜ばしい。これこそ、取り戻された息子の贈り物となろう。よき妻は、夫の過ちを相当に抑え、あるいは務めによって、非行の嫌悪を償うからである。〔底本は Quod 以下の係りが定かでない。理由を述べる文と取った〕
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.66
Quae si ab eo divelleretur, nullum remedium viro futurum, quin praeceps in omne rueret nefas. Molliores enim fieri solere scelerum praesumptiones, quae domesticis affectibus revocarentur.
PL 15, 2014Dもし彼女が彼から引き離されるなら、夫には、真っ逆さまにあらゆる悪へ落ちるのを防ぐ手立ては無くなるだろう。罪の企ては、家族の情に呼び戻されるとき、和らぐのが常だからである、と〔彼は言った〕。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.67
Vix tandem Archelaus inflexus, reconciliatur ipsi genero, atque eidem reconciliat patrem. Hoc consilio eripuit nerum neci, ut pro mercede acciperet ejus absolutionem, dum condemnare se potius simulat, quam intervenire.
PL 15, 2014Dようやくアルケラオスは折れて、婿本人と和解し、同じ婿のために父とも和解させた。この策によって、婿〔底本は nerum。generum と読む〕を死から救い、その代償として彼の赦免を得た。取りなすというよりも、むしろ断罪するふりをしながらである。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.68
Pro quo si intercedendum putasset, haud dubie nihil impetrasset. Addidit oportere eum Romam pergere purgatum ab his, quae pater in eo suspectaverat, quoniam omnia ipse scripsisset Caesari.
PL 15, 2014Dもし彼のために取りなすべきだと考えていたなら、疑いなく何も得られなかったであろう。アルケラオスは、アレクサンドロスがローマへ赴き、父が彼に抱いた疑いについて身の潔白を証すべきだと付け加えた。父自身がすべてをカエサルに書き送っていたからである〔ipse はヘロデと取った〕。
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.40.69
Quod aeque compositum reor, ut hoc genere Alexander cum se purgasset, Caesari commendaretur, atque Antipatri paratae fratribus insidiae patescerent.
PL 15, 2015A私の思うに、これも同じく仕組まれたことである。アレクサンドロスがこの方法で身の潔白を証して、カエサルに推薦されるように、またアンティパトロスが兄弟たちに仕掛けた陰謀が明るみに出るようにである。