De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.1
Ad haec Josephus refert: Et quis velit esse tantae mortis superstes? Quis eligat fieri haeres doloris? Quis animam suam nolit ex ipso corpore mortis, si liceat, absolvi? sed non licet solvere, nisi ei qui ligaverit. Naturae vinculo conjuncta est anima corpori.
PL 15, 2085Aヨセフスはこれに答えた。「これほどの死の後に生き残ることを、誰が望むだろうか。誰が痛みの相続人となることを選ぶだろうか。誰が、もし許されるなら、自らの魂が死のその体そのものから解き放たれることを望まないだろうか。だが、縛った者でなければ、解くことは許されない。魂は、自然の絆によって体に結ばれている。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.2
Quis auctor naturae nisi omnipotens Deus? Quis hoc animae et corporis nostri Deo placitum contubernium interrumpere ac dissociare audeat?
PL 15, 2085A「自然の創造者が全能の神でなくて誰であろうか。神が良しとした、我々の魂と体のこの共同の暮らしを、誰が断ち切り、引き裂こうとするだろうか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.3
Si quis imposita manibus suis praecepto herili vincula, sine arbitrio domini sui detrahat, nonne is gravi pulsasse injuria suum dominum condemnabitur?
PL 15, 2085A「もし誰かが、主人の命令で自らの手に課された鎖を、主人の決定なしに外すなら、その者は、主人を重い侮辱で打ったと断罪されないだろうか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.4
Dei possessio sumus, Deo servitium debemus; quasi servi exspectemus imperia, quasi vincti reservemus vincula, quasi fideles bonum depositum custodiamus. Non recusemus vitae istius munus quod dedit nobis, non refugiamus donum coeleste.
PL 15, 2085B「我々は神の所有物であり、神に仕える務めを負っている。僕のように命令を待ち、囚人のように鎖を取っておき、忠実な者のように良き預かり物を守ろう。神が我々に与えた、この命の贈り物を拒むまい。天の賜物から逃れまい。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.5
Si hominis data rejicias, contumeliosus es: quanto magis servare debemus, quod a Deo nostro accepimus? Ab ipso itaque accepimus, quod sumus: ipsius quoque debet esse, ut quamdiu velit, simus.
PL 15, 2085B「人から与えられたものを退ければ、無礼である。まして、我々の神から受け取ったものを、どれほど大切に守るべきであろうか。我々は神から、我々が在るところのものを受けた。我々が、神の望む限り存在することもまた、神のものであるべきだ。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.6
Utrumque enim ingrati est, et citius discedere quam velit, et diutius vivere quam voluerit ipse qui vitam donavit. Numquid ante festinavit exire Abraham? numquid, ante ascendit Abarim Moses, quam diceretur ei: Ascende in montem Abarim (Deut. XXXII, 49) ?
PL 15, 2085B「実に、命を与えた当人が望むより早く去ることも、望むより長く生きることも、どちらも恩知らずのすることだ。アブラハムが先走って出て行っただろうか。モーセは、『アバリムの山に登れ』と告げられる前に、アバリムに登っただろうか(申命記32:49)。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.7
Sed dictum est, Ascende: et ascendit, et mortuus est: quasi bonus servulus, exspectavit Domini praeceptum.
PL 15, 2085C「だが『登れ』と言われ、彼は登って死んだ。よい僕のように、主の命令を待ったのである。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.8
Ipse Job qui dixit: Pereat dies illa in qua natus sum (Job III, 3) : tamen in vulneribus et doloribus positus, vitae hujus vincula non disrumpebat, sed ut liberaretur rogabat, dicens: Ut quid datum est in amaritudine lumen, vita autem in doloribus animae (Ibid., 20) ?
PL 15, 2085C「『私が生まれた日は滅びよ』(ヨブ記3:3)と言ったヨブ自身も、傷と苦しみの中に置かれながら、この命の鎖を断ち切らず、解き放たれるよう願って、言った。『なぜ、苦渋の中にある者に光が与えられ、魂の痛みの中にある者に命が与えられたのか』(ヨブ記3:20)。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.9
Laudabat itaque mortem, cum diceret: Mors vero requies (Job XVII, 16) : tamen non praeripiebat, sed postulabat, ut scriptum est: Concutior omnibus membris: et quia sum impius, quare non sum mortuus? Cur de ventre matris non in sepulcrum decidi?
PL 15, 2085C「こうして彼は、『死こそ憩い』(ヨブ記17:16)と言って死を賛美しながらも、それを先取りせず、請い求めた。それは次のように書かれているとおりだ。『私は全身の四肢が揺さぶられる。私は不敬虔なのに、なぜ死ななかったのか。なぜ母の胎から墓へ落ちなかったのか。』」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.10
Aut numquid breve tempus vitae meae? Dimitte me requiescere paululum (Job X, 18-20) . Alius quoque sanctus dicit: Educ de custodia animam meam (Psal. CXLI, 8) .
PL 15, 2085C「『私の命の時は短いのではないか。私をしばらく休ませよ』(ヨブ記10:18-20)。また、別の聖なる者は言う。『私の魂を牢獄から導き出せ』(詩篇141:8)。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.11
Petit evadere: petit ex hoc corpore quasi de quodam liberari carcere: nullus tamen sanctorum necem sibi ipse usurpat, nullus praeripit. Si lucrum est mori, furtum est usurpare ante exspectatum: Si bonum est vivere, sacrilegium est repudiare ante quam reposcatur.
PL 15, 2085D「彼は逃れることを求め、この体から、ある牢獄から解かれるように解放されることを求める。それでも、聖なる者たちの誰も、自ら死を奪い取らず、先取りしない。死ぬことが利得であるなら、期待されるべき時の前にそれを奪うのは盗みである。生きることが善であるなら、返還を求められる前に退けるのは冒瀆である。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.12
Sed gloriosum putatis in bello mori? Nec ego abnuo bonum esse pro patria, bonum pro civibus in bello mori.
PL 15, 2085D「だが諸君は、戦いで死ぬことを栄光ある事と考えるのか。私も、祖国のために、市民のために戦いで死ぬことが善だと否定はしない。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.13
Sed belli lege offero jugulum, si hostis petat: si mucronem demergant Romani, quibus de nobis Deus victoriam dedit, quibus propter peccata nostra nos adjudicavit. Nec mihi blandior, quod parcendum spondeant. Utinam fallant!
PL 15, 2085D「ただし私は、戦いの法にしたがって、敵が求めるなら喉を差し出す。ローマ人が剣先を突き立てるなら——神が我々に対する勝利を与え、我々の罪のゆえに我々を引き渡した相手であるローマ人が。彼らが助けると約束するからといって、私は自分に甘い期待を抱かない。偽ってくれればよいのだが。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.14
Vel hoc lucrum feram, quod me sic timuerunt ut fallerent; vel hanc ultionem referam, quia frangunt fidem. Malo illorum latrocinio perire quam meo. Latrocinium meum est, si mihi ipse intulero manum: si hostes, beneficium.
PL 15, 2086A「私は、彼らが偽るほどに私を恐れたという、この利得を得よう。あるいは、彼らが信義を破るという、この報復を果たそう。私は、自分の盗賊行為によってよりも、彼らの盗賊行為によって死ぬことを選ぶ。私が自らに手を下すなら、それが私の盗賊行為である。敵がするなら、それは恩である。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.15
Ergo illud cum beneficium dare possent interimendo, servandum putaverunt quod in potestate habebant: ut captum occiderent, latrocinati sunt. Sed pollicemini mihi manus vestrae ministerium: re vera percussor nobis defuit, ut nostro scelere pereamus.
PL 15, 2086A「それゆえ彼らは、殺すことで恩を施せたのに、手中にあるものは助けておくべきだと考え、捕らえたうえで殺すために、盗賊行為を働いたのだ。だが諸君は、私に諸君の手の務めを約束するという。実のところ、我々には打つ者が欠けていて、そのために我々自身の罪によって滅びることになる、というわけだ。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.16
Nolo meo, nolo vestro scelere perire, quod plus est quam meo, nolo mutuo. Hoc est enim unumquemque nostrum sibi manus inferre, vicariae necis mercedem solvere: ut jam non solum pro suo quisque, sed etiam pro alterius sanguine scelus debeat.
PL 15, 2086A「私は、私の罪で滅びたくない。諸君の罪で滅びたくない。それは私のものよりも大きな罪だからだ。互いの罪で滅びたくない。我々の一人一人が自らに手を下すことは、代わりの死の報酬を支払うことである。そうなれば、各人は自分の血についてだけでなく、他人の血についてまで罪責を負うことになる。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.17
Verum regis Saul exemplum promitur, ejus certe qui adversus voluntatem divinam rex postulatus est, et offensam meruit Dei. Unde etiam cum viveret, successorem accepit. Egregium exemplum viri, cui defuit Dei gratia, et tamen voluit mori, quia jam non poterat vivere.
PL 15, 2086B「しかし、サウル王の例が持ち出される。神の意志に逆らって王に求められ、神の怒りを招いたその人の例である。それゆえ彼は、まだ生きている間に後継者を受けた。神の恩寵を欠きながら、それでももはや生きていられぬがゆえに死ぬことを望んだ人の、見事な例というわけだ。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.18
Voluit tamen et ipse ut eum socius occideret: sed et ille scelus putavit, recusavit ministerium. Non igitur usus consilio, sed destitutus ministerio fecit, ut ipse gladium in se converteret. Si timens fecit, ne sibi illuderetur, quid laudas quod timoris est?
PL 15, 2086B「だが彼自身も、仲間に殺してもらおうと望んだ。しかしその者はそれを罪と考え、務めを拒んだ。だから彼は、思慮によってではなく、手を貸す者を失って、自ら剣を自分に向けたのだ。もし彼が嘲弄されるのを恐れてそうしたのなら、恐れに属することを、あなたはなぜ賛えるのか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.19
Si non timuit, cur primo aliud elegit? Ego nec illudentes Romanos timeo, nec mentientes. Saul tantum se solus peremit; non Jonathas, non quisquam alius in nostris Scripturis. Quid mirum, si potuit se perimere, qui potuit etiam filium occidere?
PL 15, 2086B「恐れなかったのなら、なぜ最初に別の道を選んだのか。私は、嘲弄するローマ人も、偽るローマ人も恐れない。サウルだけが自ら一人で自分を滅ぼした。ヨナタンも、我々の聖典のほかの誰も、そうしてはいない。息子さえ殺せたのなら、自らを滅ぼせたとして何の不思議があろうか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.20
Aaron inter vivos ac mortuos stetit: et hoc virtutis est, non temeritatis: non enim mortem sibi intulit, sed mortem non timuit: qui eam corpore suo repulit, et serpenti in omni obstaculo fuit.
PL 15, 2086C「アロンは生者と死者の間に立った。これは徳によることで、無謀によることではない。彼は自らに死をもたらしたのではなく、死を恐れなかったのだ。彼は自分の体で死を押し返し、這い広がる〔死〕に対して、あらゆる仕方で妨げとなった〔serpenti は「蛇に」とも読めるが、前の eam(死)を受けて「這い広がるものに」と取った〕。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.21
Non ego quidem Aaron, sed tamen non degener ab eo, offero manus; feriant ut volunt. Si possum eorum manus timere, dignus sum qui manibus peream meis. Si pereunt illi adversario, cur ego non peream mihi?
PL 15, 2086C「私はアロンではないが、それでも彼から堕落してはおらず、手を差し出す。彼らの望むままに打たせよ。もし私が彼らの手を恐れられるのなら、私は自分の手で死ぬにふさわしい。彼らが敵の手に滅びるのなら、なぜ私は自分で滅びないのか〔illi adversario の指すところは定かでない。「あの者たちが敵に討たれて滅びるのなら」と取った〕。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.22
Si quaeritis cur parcere velint; et in hoste virtutem mirantur. Tanta est enim virtutis gratia, ut frequenter etiam hostem delectet.
PL 15, 2086C「なぜ彼らが助けようとするのかと諸君が問うなら、彼らは敵の中にも武勇を讃えているのだ。武勇の魅力はそれほど大きく、しばしば敵をも喜ばせるからである。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.23
Nostis etiam ipsi, quanta intulerim exitia Romanis, quomodo victores omnium gentium, Jotapatae ignobilis urbis diuturna obsidione, ab Hierosolymitanae urbis excidio averterim. Brevi damno totius belli aleam lusi. Didicerunt caeteri meo periculo pacem optare.
PL 15, 2086C「諸君自身もよく知っているはずだ。私がローマ人にどれほどの破滅をもたらしたか。あらゆる諸国民の勝者であるローマ人を、名もない町ヨタパタの長い包囲によって、エルサレムの町の滅亡から遠ざけたのだ。短い損失で、全戦争の賽を振った。ほかの者たちは、私の危難によって、平和を望むことを学んだ。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.24
Fortassis ad hoc reservamur, ut non deterreantur caeteri, sed provocentur. Sed suave asseritis mori pro libertate. Quis negat et illud? tamen dulce vivere pro libertate. Nam qui amicitiam offert, libertatem promittit.
PL 15, 2086D「おそらく我々は、ほかの者たちが怖じ気づくのではなく、奮い立つように、そのために取っておかれるのだろう。だが諸君は、自由のために死ぬのは甘美だと言う。誰がそれを否定するだろうか。だが、自由のために生きるのも甘美である。友情を差し出す者は、自由を約束しているのだから。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.25
Quod si servitutem inferat, tunc erit certe opportunior moriendi voluntas, si oportuerit mori: Nunc autem vitam offerunt; nolunt occidere. Timidus autem est, et qui non vult mori quando oportet; et qui vult, quando non oportet.
PL 15, 2086D「もし彼らが奴隷の身をもたらすなら、そのとき、死のうとする意志はたしかにいっそう時宜にかなうだろう、もし死なねばならないのなら。だが今、彼らは命を差し出し、殺そうとしない。死ぬべきときに死にたがらない者も、死ぬべきでないときに死にたがる者も、臆病である。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.26
Quis enim ignorat feminae timiditatis esse, et muliebris fortitudinis, ne moriare, mori velle? Denique pavidae mulieres, ubi aliquod imminere sibi periculum cognoverint, solent se praecipitio dare.
PL 15, 2087A「実に、死なぬために死にたがるのが、女の臆病であり女の勇気であることを、知らぬ者があろうか。臆病な女たちは、自分に何か危険が迫ると知れば、身を投げ落とすのを常とする。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.27
Angusti enim animi molem formidinis, et metum mortis sustinere nequeunt. Vir autem patiens, qui praesentia non timet et futura cogitat, nescit trepidare, ubi non est timor.
PL 15, 2087A「心の狭い者は、恐れの重みにも死の恐怖にも耐えられないからだ。だが忍耐する男は、現在を恐れず、将来を思い、恐れのないところで震えることを知らない。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.28
Denique scriptum est, quia animae effeminatorum esurient (Prov. XVIII, 8) , quae cibum utique virtutis non habentes esuriunt: ideoque ad mortem ante tempus festinant.
PL 15, 2087A「実に、『柔弱な者たちの魂は飢える』(箴言18:8)と書かれているが、その魂は、徳の糧をまったく持たないために飢え、それゆえ時が来る前に死へ急ぐのだ。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.29
Neque enim repletus cibo gratiae spiritalis, sibi ipsi manus irrogat, cum scriptum sit: Quia os imprudentis mortem invocat. Et iterum dicit Scriptura: Et qui non curat seipsum in operibus suis, frater est ejus qui se ipsum exterminat (Ibid., 9) .
PL 15, 2087A「霊的な恩寵の糧に満たされた者は、自らに手を下しはしない。『愚か者の口は死を呼び求める』と書かれているからだ。また聖典は再び言う。『自分の仕事において自らをいたわらぬ者は、自らを滅ぼす者の兄弟である』(箴言18:9)。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.30
Condemnatur ergo qui se ipsum percusserit. Quid enim tam contra legem naturae? Quid etiam tam contra naturam omnium animantium? quibuslibet feris licet atque agrestibus, insitum est se amare. Naturae enim lex valida est velle vivere, nec sibi mortem adsciscere.
PL 15, 2087B「こうして、自らを打つ者は断罪される。自然の法にこれほど反することがあろうか。あらゆる生き物の自然にこれほど反することがあろうか。どんな獣にも、野の獣にも、自らを愛することが生まれつき備わっている。生きたいと望み、自らに死を招かないことが、自然の法の力強い定めである。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.31
Denique ferro in se armari omnia genera animantium, nec si velint, possunt. Informem lethi laqueum homines invenerunt, ferae nesciunt. Sed morsus ferarum arma sunt, dentes eorum gladii.
PL 15, 2087B「実に、あらゆる種類の生き物は、望んでも、自らに対して鉄で武装することはできない。死のおぞましい輪縄を発明したのは人間であり、獣は知らない。だが獣の咬みつきは武器であり、その歯は剣である。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.32
Quando tamen quisquam audivit, quod sibi aliqua fera proprio morsu membrum ademerit? adversum alios faucium suarum armis utuntur, adversum se osculis. Nobis quoque quid tam dulce quam vita? Quid tam inimicum quam mors?
PL 15, 2087B「それでも、どんな獣かが自らの咬みつきで自分の手足を奪ったと、誰が聞いたことがあるだろうか。彼らは顎の武器を他者に向けて用い、自分に対しては口づけで向かう。我々にとっても、命ほど甘いものがあろうか。死ほど敵なるものがあろうか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.33
Denique qui vitam protexerit, patronus est: qui mortem appetere tentaverit, insidiator est.
PL 15, 2087C「実に、命を守る者は保護者であり、死を求めようと企てる者は待ち伏せする者である。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.34
Quod ergo in aliis exsecramur, si nos appetamus ipsi nobis volumus inferre: et quod ab aliis pro poena exigimus, hoc ipsi nobis irrogamus pro gratia: et gubernatorem si commissam sibi navem saxo illidat, persequimur: nos commissum nobis nostri corporis gubernaculum ferro exstinguimus, et voluntario naufragio addicimus?
PL 15, 2087C「それゆえ、他の者たちが我々を襲うなら忌み嫌うことを〔底本は appetamus。appetant(彼らが襲う)と読むと文意が通るので、そう解した〕、我々は自ら自分に加えようと望むのか。他の者たちに刑罰として要求するものを、我々は自らに好意として加えるのか。また、舵取りが任された船を岩に叩きつけるなら我々は追及するのに、我々は、委ねられた我々の体の舵を鉄で消し、自ら選んだ難破に引き渡すのか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.35
Sed objicitis mihi mortem maturam, cum in potestatem hostium fuero deductus. Quid ergo lucrifaciam si quod ab hoste metuo, hoc ipse mihi inferam: cum possit accidere, ut quod suadetis mihi facere, non faciat inimicus?
PL 15, 2087C「だが諸君は、私が敵の手に引き渡されれば、すぐにも死が来ると言い立てる。では私は、敵から恐れるものを自ら自分に加えて、何を得るのか。諸君が私に勧めることを、敵がしないということも起こりうるのに。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.36
Hujusmodi istud est, ac si videns gubernator tempestatem futuram, tempestatis gratia declinandae navem fluctibus immergat.
PL 15, 2087C「それは、舵取りが来るべき嵐を見て、嵐をかわすために船を波に沈めるようなものだ。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.37
An quia graviora supplicia exacturus est adversarius, ideo praeveniendum putatis? vel quia strenuum arbitramini, ut in nos ipsi ferro utamur? sed id imbecillitatis suffugium est, non virtutis tropaeum, captare lucrum suppliciorum.
PL 15, 2087D「それとも諸君は、敵がいっそう重い刑罰を科すだろうから、先手を打つべきだと考えるのか。あるいは、我々が自ら鉄を我々に用いることを、勇ましいことと見なすのか。だがそれは、弱さの逃げ場であって、武勇の戦勝記念碑ではない。刑罰の利得をつかもうとするのは。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.38
In hoc igitur inhaeremus, quod nec insignia habeat fortitudinis, nec profectum utilitatis. Quid autem attexam violati depositi religionem?
PL 15, 2087D「したがって、我々はこの点にとどまる。すなわち、それは勇気の栄誉も、益となる進展も持たないということだ。さらに、破られた預かり物に対する敬虔を、どう言い添えようか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.39
Deus omnipotens thesaurum nobis optimum dedit, atque inclusum in hoc vase fictili et consignatum, commisit nobis custodiendum, quoad ipsi placeat reposcere. Nonne in utroque crimen est, vel rejicere depositum, non reposcente qui dederit: vel reposcente negare?
PL 15, 2087D「全能の神は、我々に最良の宝を与え、この土の器に封じ込め、証印を押して、神がそれを返すよう求めることを良しとするまで、我々に守るよう委ねた。どちらの場合も罪ではないか——与えた者が求めていないのに預かり物を投げ捨てるのも、求めているのに否むのも。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.40
Si hominis depositum violare, poena infamiae est: quanto magis violare depositum Dei! Depositum Dei in anima est in hoc corpore, anima quae mortis istius capax non fit.
PL 15, 2088A「人の預かり物を破れば、汚名という刑罰がある。まして神の預かり物を破るのは、どれほどであろうか。神の預かり物は、この体の中にある魂であり、その魂は、この死を受け入れる者とはならない。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.41
Non enim ullo mortis vinculo astringitur atque alligatur, sed videtur mortem opperiri, cum solvitur corpore, atque de commisso sibi contubernio sejungitur.
PL 15, 2088A「魂は、死のいかなる鎖にも縛られ、つながれることはなく、体から解かれ、委ねられた共同の暮らしから切り離されるときに、死を待つように見えるのである。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.42
Cur igitur ante repetitum depositum mortem irrogamus, et animam quasi inutilem nobis remittimus, atque e domo nostra excludimus, et corpus sine decore et gratia sui in terram resolvimus? cur exeundi hinc praeceptum non exspectamus?
PL 15, 2088A「ではなぜ、預かり物が返還を求められる前に、我々は自らに死を加え、魂を、我々に無用なものであるかのように送り返し、我々の家から締め出し、体を飾りも魅力もなく土に解体してしまうのか。なぜ、ここから出よという命令を待たないのか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.43
Miles tesseram exspectat, servus imperium. Si quis horum sine praecepto exierit: alter desertor, alter fugitivus est. Qui hominem fugit, pene est obnoxius, quamvis improbum fugerit dominum: nos optimum omnium fugientes possumus non astringi impietatis flagitio?
PL 15, 2088A「兵士は合言葉を待ち、奴隷は命令を待つ。このどちらも命令なしに出て行くなら、前者は脱走兵、後者は逃亡した奴隷である。人から逃げる者は、たとえ不当な主人から逃げたとしても、刑罰を負うことになる〔底本は pene。poenae と読んだ〕。万物のうちで最も善い者から逃げる我々が、不敬の恥ずべき行いに縛られずにいられようか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.44
Num etiam istud praeterit nostram opinionem quod, apposuit Deus Angelum in circuitu timentium eum (Psal. XXXIII, 8) ? Est ergo qui prohibeat, nisi praeceptum acceperit? si nullum praeceptum, nullum viaticum. Et quomodo perveniemus sine viatico?
PL 15, 2088B「また次のことも、我々の考えを通り過ぎてしまったのか。『神は、神を畏れる者たちの周囲に天使を置いた』(詩篇33:8)。では、命令を受けていなければ、妨げる者はいるだろうか。命令がなければ、旅の糧もない。旅の糧なしに、我々はどうして行き着けようか。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.45
Quis nos recipiet in illum purum et secretum locum? Quis nos admittet ad illa sanctarum animarum consortia? Adam latebat, quia praeceptum Dei praevaricatus est: exclusus est de paradiso, quia non servavit mandatum. Dicitur ei: Adam, ubi es (Gen. III, 9) ?
PL 15, 2088B「誰が、あの清く隠れた場所へ我々を受け入れるだろうか。誰が、聖なる魂たちのあの交わりへ我々を入れるだろうか。アダムは隠れていた。神の命令に背いたからである。楽園から追い出された。戒めを守らなかったからである。彼にこう問う声がある。『アダムよ、汝はどこにいるのか』(創世記3:9)。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.46
Quasi ei qui fugerit, quasi ei cujus apud Deum non est praesentia. Nonne et mihi dicitur, Ubi es? qui praeter praeceptum venisti, quem ego naturalibus vinculis non relaxavi?
PL 15, 2088C「逃げた者に向けるかのように、神の前に居場所を持たない者に向けるかのように。私にも次のように告げられるのではないか。『汝はどこにいるのか。命令に背いて来た者、私が自然の絆から解き放たなかった者よ』と。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.47
Tollite eum in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium et dolor (Matth. XXII, 13) . Haec non solum moribus hominum, sed etiam legibus interdicta accepimus: namque alii insepultos projici jubent eos, qui se in ferrum dejecerunt.
PL 15, 2088C「『この者を外の闇へ連れ去れ。そこには泣くことと歯ぎしりと苦痛がある』(マタイ22:13)。我々は、これが人の習いによるだけでなく、法によっても禁じられていると承知している。実際、剣に身を投げた者たちを、埋葬せずに投げ捨てよと命じる者もいる。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.48
Dignum est enim, ut qui patris imperium non exspectaverunt, priventur quasi quodam matris gremio, terrae sepulcro. Alii dexteram manum abscindunt defunctis, ut separetur a membris sui corporis, quod adversus corpus suum vesano militavit furore.
PL 15, 2088C「父の命令を待たなかった者たちが、母の胸ともいうべき土の墓を奪われるのは、相応しいからである。ほかの者たちは、死者の右手を切り落とす。自分の体に対して狂った怒りをもって戦った手が、体の肢体から切り離されるように。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.49
Sed hunc exitum sacrilegi ferunt, aut proditores vel percussores parentum, qui verum patrem non agnoverunt, nec sese cognoscunt. Ideo aut penitus sepeliri prohibentur, aut non toti sepeliuntur.
PL 15, 2088C「だがこの末路を負うのは、冒瀆を犯す者たち、裏切り者、あるいは親を殺した者たち、まことの父を認めず自らをも知らない者たちである。それゆえ、まったく埋葬を禁じられるか、全身を埋葬されないのだ。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.50
Animas quoque eorum non paradisus recipit, sed inferorum tenebrae, saevaque supplicia. Haec mihi reputanti, quamquam omnia erepta sint, sola tamen terrori ac formidini sunt: nec mihi ipsi inferam, quae nec hostis poterit inferre: et illa paradisi eripiam, quae Romanus adhuc non potuit eripere.
PL 15, 2088D「彼らの魂を楽園は受け入れず、冥界の闇と、苛烈な刑罰が受け入れる。私はこれを思案すると、すべてが奪われていても、これだけは恐れと戦慄である。私は、敵でさえ加えられないものを自らに加えまい。ローマ人がまだ奪えなかった、楽園のそれらを、私が奪いはしまい。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.51
Certe accelerare potuit, non poterit auferre, quae sola impatienter desidero. Non enim vitae hujus ulla me cupiditas tenet, in qua nec apud cives, nec apud hostes cepi quod delectaret. Isti mihi pacem negarunt, illi patriam eripuerunt.
PL 15, 2088D「ローマ人は〔私の死を〕早めることはできたが、私がただ一つ、じりじりと願うものを、取り去ることはできないだろう。実に、この命への欲望は私をまったく捉えていない。この命の中で、私は市民の間でも敵の間でも、喜ばせるものを得なかった。一方は私に平和を拒み、他方は祖国を奪った。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.52
Inter tot mala quid potest suavitatis in hac vita superesse? Tu modo, omnipotens Pater, qui naturae auctor atque arbiter es, honestum largire exitum, tu rumpe naturale hoc vinculum: redde animam meam secretis suis.
PL 15, 2089A「これほどの災いの中で、この命にどんな甘美さが残りえようか。さあ、全能の父よ、汝は自然の創造者にして裁定者である。立派な最期を与えよ。汝は、この自然の鎖を断て。私の魂を、その隠れ家に返せ。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.53
Exstinctus sit populus, ereptum jus, libertas infracta: non praevaricabor tamen legem tuam, ut moriar injussus. Exspecto ut jubeas, exspecto ut volentem liberes. Multos habes tui imperii exsecutores: a te exspecto imperium, ab exsecutore ministerium.
PL 15, 2089A「民は滅ぼされ、権利は奪われ、自由は砕かれてもよい。それでも私は、汝の律法に背反して、命令を受けずに死ぬことはしない。私は汝が命じるのを待つ。私が望むとき汝が解き放つのを待つ。汝は汝の命令を執行する者を多く持つ。私は汝から命令を、執行者から奉仕を待つ。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.54
Bonum est mori: sed moriar, ut Hebraeus, non ut latro, non ut carnifex, non ut hostis. Victus sim licet bello, manebo tamen, quod natus sum, ut Abrahae patris haereditatem non deseram. Non transibo in numerum hostium, ut ipse meus percussor sim.
PL 15, 2089A「死ぬことは善い。だが私は、ヘブライ人として死ぬのであり、盗賊のように、死刑執行人のように、敵のようには死なない。たとえ戦いに敗れようとも、私が生まれたところのものにとどまり、父アブラハムの相続を捨てない。私は敵の数に移って、自分自身の殺し手となることはしない。」
De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 3.17.55
Offerre me hosti percutiendum sine pietatis possum dispendio: manus meas mihi in hostem convertere sine scelere non possum. An vero metus est, ne non liceat nobis secundum legem vivere? Revera nunc magna libertas est, quibus nunc licet secundum legem mori.
PL 15, 2089B「私は敬虔を損なうことなく、敵に打たれるよう身を差し出せる。だが私の手を、自分に対して敵として向けることは、罪なしにはできない。それとも、我々に律法にしたがって生きることが許されなくなるのを恐れるのか。実のところ、いま律法にしたがって死ぬことが許されている者たちにとって、いまこそ大いなる自由がある。」