偽ヘゲシップス4世紀後半

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 15 › De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque

Liber I, Caput XLIII 第1巻 第XLIII章

Pseudo-Hegesippus · De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque · PL 15, 2022A · 36 sectiones

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.1

1

Hunc itaque unus de interfectoribus Alexandri et Aristobuli improbitatis suae finem invenit, a quo exordium sumens, in Antipatrum poena transivit sceleris auctorem.

PL 15, 2022A

こうして、アレクサンドロスとアリストブロスを殺した者の一人〔フェロラス〕は、自らの不正のこのような終わりを迎えた。彼から始まって、刑罰は、罪の張本人アンティパトロスに移っていった。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.2

2

Namque libertorum querelis qui patronum suum veneno interfectum assererent, stimulatus Herodes, dum sollicitius quaerit, cognito quia ab uxore de succis Arabiae accepisset Pheroras poculum quod amatorium putaretur, idque venenum fuisse, quod Sylaei studio traditum, et illico in pestem conversum, in plurimorum quaestionem tetendit.

PL 15, 2022A

実に、解放奴隷たちが、自分たちの主人が毒で殺されたと申し立てて訴えたので、ヘロデは駆り立てられ、いっそう熱心に調べるうち、フェロラスが妻から、アラビアの汁を材料にした、媚薬と思われていた杯を受け取ったこと、それは毒であって、シュライオスの熱意で渡され、たちまち死をもたらすものに変じたことを知り、探索を多数の者の尋問にまで広げた。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.3

3

Unde quaedam inter tormenta de ancillulis exclamavit, ut Deus omnipotens in matrem Antipatri omnia supplicia transferret, universorum arbitram flagitiorum; per ipsam occultos conventus Antipatri ac Pherorae diu noctuque exercitas potationes usque ad temulentiam, ut a convivio regis recipientibus sese, totis noctibus biberetur.

PL 15, 2022A

そこで、拷問のさなかに、女奴隷の一人が叫んだ。全能の神が、あらゆる悪行の立会人であったアンティパトロスの母の上に、すべての刑罰を移すように、と。彼女によって、アンティパトロスとフェロラスの秘密の集まりが、昼も夜も続けられ、泥酔するまで酒盛りが行われた。王の宴から退出して来た後、夜通し飲まれていたのである。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.4

4

Quod non otiosum nec conjurationis vacuum tentamentorum, remotis praesertim servulis et ministris jure suspectabatur, magnumque vinculum connexionis et conspirationis indicium tam diuturnae morae, quae regibus suspectior in solitudinis secreto et noctis silentio.

PL 15, 2022B

これは、とりわけ下僕や従者が遠ざけられていたので、無為ではなく、陰謀の企てと無縁でもないと、当然疑われた。また、これほど長く居座ることは、結びつきの強い絆であり、共謀の証拠であって、とくに王たちにとって疑わしいことであった。人目のない所で、夜の静けさの中に行われたからである。〔この文の係りが定かでない。「疑われた」を主動詞に取った〕

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.5

5

Ibi compositum, ut Antipater Romam peteret, Pheroras in Petram pergeret: quod frequenter inter se conferre soliti prodebantur, eo quod post Alexandrum et Aristobulum, in ipsorum necem sese Herodes conversurus foret; miseros se qui putassent, quod Herodes in illis parricidales cogitationes odisset, qui regni haeredes persequebatur; sublatos esse non potestatis aemulos, sed consortes miseriarum, in se periculum omnium et odia transisse, ne mulierum quidem parciturum sexui, qui dilectae sibi Mariamnae, atque ex ea genitae non pepercisset.

PL 15, 2022B

そこで取り決められたのは、アンティパトロスがローマに向かい、フェロラスがペトラに赴くということであった。〔二人は〕これを、しばしば互いに語り合うのが常であったと密告された。すなわち、アレクサンドロスとアリストブロスの後には、ヘロデは自分たちの殺害に向かうであろう。ヘロデがあの者たちの中の近親殺しの企てを憎んだのだと思っていた自分たちは惨めだ。実は彼は王位の継承者そのものを迫害していたのだ。除かれたのは、権力の競争相手ではなく、不幸の仲間だったのだ。あらゆる危険と憎しみが自分たちに移った。愛していた妻マリアムネと、その妻から生まれた者たちさえ容赦しなかった者は、女という性さえ容赦しはしないだろう、と。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.6

6

Nullum sibi aliud remedium, nisi ut longius aliquo secederent: quo tantae bestiae furori vel fuga eximerentur.

PL 15, 2022C

自分たちには、どこか遠くへ退くほか、ほかに救いはない。そうすれば、これほどの獣の猛り狂いから、少なくとも逃亡によって免れうる、と。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.7

7

Adjiciebantur crebrae apud matrem Antipatri conquestiones deplorantis, ardere se invidia regalis successionis, cum saevitia regni super ipsum praecipue incubuerit: ut jam sustinere non queat, ultimis deditus obsequiis, et postremis urgeri periculis.

PL 15, 2022C

さらに、アンティパトロスが母のもとで重ねた嘆きも加わった。彼は嘆いて言ったのである。自分は王位の継承への妬みに燃えている、王国の残虐は、とりわけ自分の上にのしかかっているのに。もはや耐えることができない、最も卑しい奉仕に身を委ね、最後の危険にまで追い立てられているのだから、と。〔conquestiones deplorantis の主語は、アンティパトロスと取った〕

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.8

8

Nec solum regnandi jus sibi perisse, sed vivendi quoque curricula convoluta temporum. Aetatem sibi maturiorem, incanuisse jam verticem; contra autem juvenescere patrem, frustra sperari ejus haereditatem, qui fortasse etiam superstes haeredi tamdiu reservaretur.

PL 15, 2022C

自分が失ったのは王として統べる権利だけではなく、生きる時の巡りまでが巻き取られてしまった。自分の齢はもう熟し、頭はすでに白くなった。ところが父は若返っていく。その〔父の〕相続を望んでも空しい。父は、あるいは相続人より長く生き延び、それほど長く生き残されるかもしれないのだから、と。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.9

9

Quod autem emolumentum successionis sibi futurum longaevo haeredi, cui tam multiplex Alexandri atque Aristobuli soboles, velut quaedam hydra renatis quae amputata fuerant, capitibus regerminaret?

PL 15, 2022D

しかも、長寿の相続人となった自分に、継承からどんな益があるというのか。アレクサンドロスとアリストブロスの子孫は、これほどに多く、あのヒュドラのように、切り落とされた首が再び生えるごとく芽吹いてくるのに、と。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.10

10

Ex testamento patris etiam jam jus commune ereptum, ut data spe regnandi, cujus ad tempus vicarius foret, non aliquem ex suis filiis in suum imperium sustinere: sed Herodi Mariamnes filio necesse haberet regnum refundere.

PL 15, 2022D

父の遺言によって、共通の権利さえすでに奪われている。王位への望みを与えられたが、それも当座の代理にすぎず、自分の子らの誰も自分の支配のあとに就けることができない。マリアムネの子ヘロデに、王位を返さねばならないのだ、と。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.11

11

Itaque non ad fructum sibi regni spem datam, sed ad periculum, ut esset decessori suspectus, successori gravis.

PL 15, 2023A

だから自分に与えられた望みは、王位の実りのためではなく、危険のためにある。去りゆく者には疑わしく、後に来る者には重荷であるように、と。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.12

12

Postremo ipsum regem longa senectute vividum et intentum caedibus suorum, sui esse testamenti exsecutorem: ut nemo superesset qui posset succedere, ferri odio gravi in filios, nec in fratrem minore, qui sibi dederat centum talenta, nec cum patruo suo sermonem haberet.

PL 15, 2023A

最後に、王その人は、長い老年にあってなお生気に満ち、身内の殺害に熱心で、自分の遺言の執行者なのだ。後を継げる者が一人も残らないように。〔王は〕子らに激しい憎しみを向けており、弟に対してもそれに劣らぬ憎しみを向けている。〔王は〕自分に百タラントを与えたが、それは叔父と言葉を交わさせないためであった、と〔本文が崩れているらしく、qui と sibi の指す者が定かでない。王がアンティパトロスに百タラントを与えて叔父フェロラスとの語らいを禁じた、と取った(第17節に、百タラントのことは王がアンティパトロスにだけ話したとある)。ミーニュの脚注は dederat を dederit と読む〕。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.13

13

Et respondente Pherora: In quo enim eum laesimus? Num etiam ipse successor sum? retulisse Antipatrum, nonnullas habere eum causas offensionis.

PL 15, 2023A

フェロラスが「いったい我々は、あの人に何の害を与えたというのか。私自身までが後継者だというのか」と答えたのに対し、アンティパトロスは、あの人には怒りを覚える理由がいくつもあると言い返したという。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.14

14

Utinam amissis omnibus, liceret offensioni se ipsum componere: feram esse bestiam, quae ne mortibus quidem satiaretur, nec posset perpeti ullam inter propinquos charitatem manere!

PL 15, 2023A

すべてを失ってでも、その怒りと折り合えるものならば。あれは猛獣だ。死によってさえ満たされず、近親のあいだにいかなる愛も残ることに耐えられない、と。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.15

15

Atque utinam amissis omnibus liceret, ut nudi eum tantummodo viventes evaderemus, sed impossibile. Ideoque sibi occulta ad tempus colloquia.

PL 15, 2023A

せめてすべてを失ってでも、裸になって、ただ生きたままあの者から逃れられるならば。だが、それは不可能である。だからこそ、二人には当座の隠れた談合がある、と。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.16

16

Necessarium autem fore tempus, quo uterentur virili mentis vigore, et consilii vivacitate, dexterae quoque vindicis ministerio.

PL 15, 2023B

しかし、男らしい精神の力と、思慮の機敏さと、さらに復讐する右手の働きを用いるべき時が、必ず来るであろう、と。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.17

17

Haec a mancipiis in supplicio positis respondebantur, et mancipio credebat Herodes, maxime quia de centum talentis soli Antipatro dixerat, nec ullus sermonis ejus adfuerat interpres.

PL 15, 2023B

これらは、拷問にかけられた奴隷たちによって答えられ、ヘロデは奴隷〔の言〕を信じた。とくに、百タラントのことは、アンティパトロスにしか話しておらず、その言葉の伝え手も誰一人居合わせなかったからである。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.18

18

Succensus itaque indignatione, rapit ad supplicium plerosque et innoxios, ne quis de obnoxiis relinqueretur. Accersitur ad supplicia Antipater Samaritanus, eo quod esset Antipatri procurator, et diversis excruciatur modis.

PL 15, 2023B

そこで、憤りに燃え、多くの者を、罪のない者までも、罪に問われうる者を一人も残さぬよう、拷問に引き立てた。サマリア人のアンティパトロスは、アンティパトロスの管理人〔procurator。総督ではなく家の管理人と取った〕であったので、拷問に召し出され、さまざまな方法で責められた。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.19

19

Prodit quaestio, missum ex Aegypto venenum per Antiphili quemdam conturbernalem, idque ab illo datum Theudioni amico Antipatri, per ipsum Pherorae redditum, cui regis filius Antipater exsecutionem commiserat, ut dum ipse in urbe Roma degeret, pater ejus Herodes exstingueretur.

PL 15, 2023B

尋問によって明らかになった。エジプトから毒が送られたこと、それはアンティピロスのある同居人〔底本は conturbernalem。contubernalem と読む〕を介し、彼からアンティパトロスの友テウディオンに渡され、その彼によってフェロラスに引き渡されたこと。王の子アンティパトロスは、自分がローマの町に滞在している間に、父ヘロデが亡き者にされるよう、その実行をフェロラスに委ねていたのである。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.20

20

Quo tempore nulla de absente paratae necis suspicio foret: sed Pheroras cum in tempore venenum acceptum uxori propriae commendavisset, recurrit altera in uxorem Pherorae veneni invidia: jubet illico rex Pherorae uxorem venenum deferre.

PL 15, 2023C

その時であれば、不在の者に殺害が企てられたという疑いは生じなかったであろう。しかしフェロラスは、時宜を得て受け取った毒を自分の妻に託していたので、毒をめぐるもう一つの嫌疑がフェロラスの妻に戻ってきた。王はただちに、フェロラスの妻に毒を持ってくるよう命じた。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.21

21

Egreditur mulier quasi perlatura quod petebatur, et sese de fastigio praecipitat aedificiorum, quo gemini pondus criminis evitaret, atque obitu praeveniret indicium rei et quaestionis acerbitatem.

PL 15, 2023C

女は、求められたものを持ってくるかのように出て行き、建物の高みから身を投げた。二重の罪の重みを避け、死によって、事の露見と尋問の苛烈さを先んじようとしたのである。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.22

22

Sed quia maturabatur Antipatro feralis ultio parricidii, non supra verticem capitis ruit, quo casu facile exstingueretur, sed in aliam partem corporis decidit, ut mors protelaretur: consopita erat tamen atque attonita mulier, quia ex alto deciderat loco.

PL 15, 2023C

しかし、アンティパトロスに近親殺しの死をもたらす報いが急がれていたので、頭の頂から落ちて、その落ち方では容易に死ぬ、ということにはならず、体の別の部分に落ちたので、死は引き延ばされた。それでも女は、高い所から落ちたために、意識が薄れ、茫然としていた。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.23

23

Jubet eam paulisper recreari Herodes donec ad se rediret; spondet veniam, si simpliciter aperiret gestorum ordinem: non de nihilo esse, quod sese praecipitaverit, sed magni criminis consciam, compendium supplicii quaesisse; impunita sibi omnia flagitia confitenti fore: at inficianti acervanda supplicia, ipsam quoque sepulturam negandam.

PL 15, 2023D

ヘロデは、彼女が正気に返るまで、しばらく介抱するよう命じた。そして、もし事の次第を率直に述べるなら赦すと約束した。身を投げたのはわけのないことではない、重大な罪を知る者として、刑罰を縮めようとしたのだ。告白するならば、すべての恥ずべき行いは罰せられずにおかれる。だが否認するなら、刑罰は積み上げられ、埋葬さえ拒まれるであろう、と。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.24

24

At illa ubi se resumpsit paululum: Et cui, inquit, adhuc ego secretorum servabo silentia, Pherora, mortuo? Illi enim debui fidem tacendi, pro quo supplicia non recusarem, si necessaria forent.

PL 15, 2024A

だが彼女は、少し気を取り直すと言った。「フェロラスが死んだというのに、私はいったい誰のために、なおも秘密の沈黙を守るというのか。私が黙っている信義を負っていたのは、彼に対してであって、必要とあれば、彼のためには刑罰も拒まなかったであろう。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.25

25

Sed ille nunc liber a cruciatibus, et si veniabilis erroris correctio est, liber a culpa. Quid igitur involvere veritatem mendaciis cogitem, ut Antipatro morem geram? Parcam ergo illi, non parcam mihi?

PL 15, 2024A

「だが彼は今や、苦痛から解き放たれ、赦される過ちの改めがあるのなら、咎からも解き放たれている。ではなぜ、アンティパトロスの意に沿うために、偽りで真実を覆おうなどと思うだろうか。あの人を容赦して、自分を容赦しないというのか。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.26

26

Egregiam ergo mercedem debemus viro, qui nos omnes sceleribus suis in haec supplicia deduxit.

PL 15, 2024A

「我々は、あの人に立派な報酬を負っていることになる。自分の悪事によって、我々全員をこれらの刑罰に陥れたあの人に。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.27

27

Audi rex, Deo praesule, qui solus mihi veritatis arbiter est: proposui enim nihil fallere: audi inquam, sed prius repete, quemadmodum assederis lacrymans germano periclitanti, ut impleveris omnia circa Pheroram munia pia germanitatis: quibus ille inflexus, ubi discessisti, continuo me ad sese vocavit, et ait: Non exiguum ego mulier a fratris affectu et studio deerravi, qui sic oderam amantem mei, et volebam occidere tam impatientem doloris in periculis meis: ferre ille non potest fortuitum, quod ego urgebam indebitum: circumventus sum fateor Antipatri dolis, sed cogitationis ejus ego pretium fero: tu quod habes ab eo venenum relictum, mihi cito perfer, et sub meis oculis effunde, ut vel ad interos non feram animum parricidalem: poenituisse correctionis sit, quod criminosum est praeparavisse: Cito, inquam, mulier, ut vel mortem praeveniam, quoniam culpam nequivi.

PL 15, 2024A

「王よ、聞いてほしい。神を主宰として。私にとって、真実の唯一の裁き手は神である。私は何一つ偽らないと決めている。聞いてほしい、だがその前に思い出してほしい。あなたが、危うくなった兄弟の傍らに涙を流して座り、兄弟としての愛の務めをフェロラスに果たし尽くしたことを。それに心を動かされて、あなたが去るとすぐに、彼は私を呼び寄せて言った。『妻よ、私は兄弟への愛情と熱意からひどく外れてしまった。私を愛する者をこれほど憎み、私の危難の際にはあれほど苦しみに耐えかねていた者を、殺そうとしていた。あの人は、私に降りかかった偶然の災いにさえ耐えられないのに、私はいわれのない災いを彼に迫っていたのだ。私はアンティパトロスの欺きに陥ったと認める。だが、その企てへの報いは私が受ける。あなたの手元に、彼から預かった毒が残っているなら、すぐに私のところへ持ってきて、私の目の前で捨てよ。冥界〔底本は interos。inferos と読む〕へ行ってまで、近親殺しの心を携えていかないように。罪深いことを企てたことを悔いるのが、改めとなるように。〔poenituisse correctionis sit の読みが定かでない〕急げ、妻よ。咎のほうは先んじられなかったのだから、せめて死を先んじよう。』」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.28

28

Tum ego detuli venenum, et in conspectu ejus exinanivi, parum tamen ex eo reservavi mihi, quae te metuerem, ut esset remedium si proderetur paratum ad hos usus venenum.

PL 15, 2024B

「そこで私は毒を持ってゆき、彼の目の前で空けた。しかし、あなたを恐れて、そのうちの少しを自分のために取っておいた。この用途のために用意された毒が露見したときの、助けとなるようにである。」

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.29

29

His dictis pyxidem cum eo quod resederat veneni, protulit: subjicitur quaestioni mater Antiphili et fratres ipsius.

PL 15, 2024C

こう言って、彼女は、残っていた毒の入った小箱を差し出した。アンティピロスの母とその兄弟たちが尋問にかけられた。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.30

30

Confitentur ex Aegypto Antiphilum detulisse pyxidem plenam veneno, quod ille accepisset a fratre qui Alexandriae commoraretur sub medicinae professore.

PL 15, 2024C

彼らは、アンティピロスがエジプトから毒の満ちた小箱を持ってきたこと、それは、アレクサンドリアで医術の教師のもとに留まっていた兄弟から受け取ったものであることを白状した。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.31

31

Deprehenditur etiam Mariamnes filia pontificis insidiarum conscia, quae pararentur marito, idque fratribus ejus inter supplicia confitentibus manifestatur.

PL 15, 2024C

また、大祭司の娘マリアムネが、夫に対して仕組まれていた陰謀を知っていたことも露見した。彼女の兄弟たちが拷問のさなかにそれを白状して、明らかになったのである。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.32

32

Unde Herodes junior maternae audaciae pretium luit, quem in regni successionem Antipatro substitutum idem quem subrogaverat pater, de testamento delendum putavit.

PL 15, 2024C

そこで、若いヘロデは母の大胆さの報いを受けた。アンティパトロスの代わりに王位の継承者に立てられていたこの者を、父は、自ら立てたその者を、遺言から抹消すべきだと考えたのである。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.33

33

Et hic quidem non mediocris error Herodis senioris, ut ulterius flagitio deprehenso, alter mulctaretur.

PL 15, 2024C

これは、年長のヘロデの、少なからぬ誤りであった。他の者の〔底本は ulterius。alterius と読む〕恥ずべき行いが露見したのに、もう一人が罰せられたのだから。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.34

34

Sed etiam Herodis junioris non injusta mulctatio: nam divinitus praecautum videtur, ut licet nondum facti sui merito, tamen ob pretium futurae improbitatis regno abdicaretur.

PL 15, 2024D

しかし、若いヘロデが罰せられたことは、不当ではない。まだ自分の行いに値するからではないが、将来の悪行の代価のゆえに、王位から退けられたのだと、神意によって予め防がれたものと見える。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.35

35

Nam quis eum regem perpeti potuisset, qui tetrarcha tam insolens fuit, ut tolerari nequiret?

PL 15, 2024D

実に、四分領主として耐えられないほど傲慢であった者が、王となって、誰がそれに耐ええたであろうか。

De excidio urbis Hierosolymitanae libri quinque 1.43.36

36

Adjicitur etiam aliud veneficii genus, quod Bathillus Antipatri libertus Pherorae et ejus uxori detulit, compositum ex succis serpentum, et veneno aspidum, ut si primum non convaluisset ad mortem Herodis, secundo uterentur.

PL 15, 2024D

さらに別の毒の種類が加わった。アンティパトロスの解放奴隷バティルスが、フェロラスとその妻に持ってきたもので、蛇の汁と毒蛇アスプの毒から作られていた。最初のものがヘロデの死に効かなかったなら、二番目を使うためである。