ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Divinarum Institutiones

Liber VII, Caput VIII 第VII巻 第VIII章

Lactantius · Divinarum Institutiones · PL 6, 761A · 10 sectiones

Divinarum Institutiones 7.8.1

1

De immortalitate animae. Unum est igitur summum bonum immortalitas, ad quam capiendam, et formati a principio, et nati sumus.

PL 6, 761A

魂の不死について。かくして唯一の最高善は不死である。我々はこれを得るために、初めから形づくられ、また生まれたのである。

Divinarum Institutiones 7.8.2

2

Ad hanc tendimus; hanc spectat humana natura; ad hanc nos provehit virtus: quod bonum quia deprehendimus, superest etiam ut de ipsa immortalitate dicamus.

PL 6, 761A

我々はこれに向かって進み、人間の本性はこれを目指し、徳は我々をこれへと導く。この善をすでに我々は捉えたのであるから、残るは不死そのものについて語ることである。

Divinarum Institutiones 7.8.3

3

Platonis argumenta, quamvis ad rem multum conferant, tamen parum habent firmitatis ad probandam et implendam veritatem; quoniam nec rationem totius mysterii magni consummaverat, in unumque collegerat, nec summum bonum comprehenderat.

PL 6, 762A

プラトンの論拠は、事柄に大いに資するものではあるが、真理を証明し満たすには確かさに乏しい。彼は大いなる秘義の全体の理法を完成させることも、これを一つにまとめ上げることもできず、また最高善を捉えることもできなかったからである。

Divinarum Institutiones 7.8.4

4

Nam licet verum de animae immortalitate sentiret, tamen non ita de illa tanquam de summo bono disserebat. Nos igitur certioribus signis elicere possumus veritatem, qui eam non ancipiti suspicione collegimus, sed divina traditione cognovimus.

PL 6, 762A

というのも、彼は魂の不死について真実を感じ取ってはいたが、それを最高善として論じることはしなかったからである。それゆえ、我々はより確かなしるしによって真理を引き出すことができる。我々はそれを不確かな臆測によって集めたのではなく、神からの伝承によって知ったのである。

Divinarum Institutiones 7.8.5

5

Plato autem sic argumentatus est, immortale esse quidquid per seipsum et sentit, et semper movetur; quod enim principium motus non habet, nec finem habiturum, quia deseri a semetipso non potest.

PL 6, 762A

ところでプラトンはこう論じた——おのれ自身によって感覚し、常に動いているものは何であれ不死である。運動の始まりを持たないものは、その終わりも持たないであろう。なぜなら、それは自分自身から見捨てられることがありえないからである。

Divinarum Institutiones 7.8.6

6

Quod argumentum etiam mutis animalibus aeternitatem daret, nisi adjectione sapientiae discrevisset.

PL 6, 762B

この論拠は、もし知恵を付け加えることによって区別しなかったならば、物言わぬ動物たちにさえ永遠性を与えてしまうことになったであろう。

Divinarum Institutiones 7.8.7

7

Addidit igitur, ut effugeret hanc communitatem, fieri non posse, quin sit immortalis animus humanus, cujus miranda solertia inveniendi, et celeritas cogitandi, et facilitas percipiendi atque discendi, et memoria praeteritorum, et providentia futurorum, et artium plerumque innumerabilium scientia, qua caeterae careant animantes, divina et coelestis appareat: quia et origo animi, qui tanta capiat, tanta contineat, nulla reperiatur in terra; siquidem ex concretione terrena nihil habeat admistum: sed necesse esse in terram resolvi, quod est in homine ponderosum et dissolubile; quod autem tenue atque subtile, id vero esse individuum, ac domicilio corporis velut carcere liberatum, ad coelum et ad naturam suam pervolare.

PL 6, 762B

そこで彼は、この共通性を免れるために、こう付け加えた——人間の心が不死でないということはあり得ない。その驚くべき発見の巧みさ、思考の速さ、知覚し学び取ることの容易さ、過去の記憶、未来の予見、そしてほかの生き物には欠けている、数えきれないほど多くの技芸の知識は、神的かつ天的なものであると見える。というのも、これほど多くのことを捉え、これほど多くのことを保つ心の起源は、地上のどこにも見出されないからである。心は地上の凝り固まったものから混じり込んだものを何一つ持たないのだから。むしろ、人間のうちで重く分解しうるものは、大地へと帰らねばならないが、微細で精妙なるものはまさに不可分であり、肉体という牢獄にも似た住まいから解放されて、天へ、自分自身の本性へと飛び去るのである。

Divinarum Institutiones 7.8.8

8

Haec fere Platonis collecta breviter, quae apud ipsum late copioseque explicantur. In eadem sententia fuit etiam Pythagoras antea, ejusque praeceptor Pherecydes, quem Cicero tradit primum de aeternitate animarum disputavisse.

PL 6, 763A

これがおおよそプラトンの議論を手短にまとめたものであり、彼自身のもとでは広く豊かに説き明かされている。同じ見解には、これより前にピュタゴラスも、そして彼の師であったフェレキュデスも立っていた。キケロの伝えるところでは、このフェレキュデスこそ、魂の永遠性について最初に論じた者である。

Divinarum Institutiones 7.8.9

9

Qui omnes licet eloquentia excellerent; tamen in hac duntaxat contentione non minus auctoritatis habuerunt, qui contra hanc sententiam disserebant, Dicaearchus primo, deinde Democritus, postremo Epicurus: adeo ut res ipsa, de qua inter se pugnabant, in dubium vocaretur.

PL 6, 763A

これらの人々はみな雄弁において卓越していたが、しかし、この論争に限って言えば、この見解に反対して論じた者たち——まずディカイアルコス、次にデモクリトス、最後にエピクロス——も劣らぬ権威を持っていた。それゆえ、彼らが互いに争っていたその事柄自体が、疑わしいものとされてしまったのである。

Divinarum Institutiones 7.8.10

10

Denique et Tullius, expositis horum omnium de immortalitate ac morte sententiis, nescire se quid sit verum, pronuntiavit. « Harum, inquit, sententiarum quae vera sit, Deus aliquis viderit. » Et rursus alibi: « Quoniam utraque, inquit, earum sententiarum doctissimos habuit auctores; nec quid certi sit divinari potest. » Verum nobis divinatione opus non est, quibus veritatem divinitas ipsa patefecit.

PL 6, 763B

そしてついに、キケロもまた、これらすべての者たちの不死と死についての見解を述べ立てたのち、何が真実であるかを自分は知らない、と言い切った。「これらの見解のうち、いずれが真であるかは、いずれかの神がご覧になっていることだろう」と彼は言う。そしてまた別の箇所ではこう言う、「これらの見解のいずれもが、この上なく学識ある論者たちを持っていたのであるから、何が確かであるかを予知することはできない」と。しかし我々には予知など必要ない。我々には、神性そのものが真理を明らかにしてくれたのだからである。