ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Divinarum Institutiones

Liber IV, Caput VII 第IV巻 第VII章

Lactantius · Divinarum Institutiones · PL 6, 463A · 11 sectiones

Divinarum Institutiones 4.7.1

1

De nomine Filii; atque unde Jesus et Christus appellatur. Fortasse quaerat aliquis hoc loco, quis sit iste tam potens, tam Deo carus, et quod nomen habeat, cujus prima nativitas non modo antecesserit mundum, verum etiam prudentia disposuerit, virtute construxerit.

PL 6, 463A

子の名について。またイエスおよびキリストと呼ばれる所以について。ここでおそらく誰かが問うであろう。これほどの力を持ち、これほど神に愛された者、その最初の誕生が世界に先立つばかりでなく、知恵によって世界を整え、力によって世界を築き上げた、その者とは何者であり、いかなる名を持つのか、と。

Divinarum Institutiones 4.7.2

2

Primum scire nos convenit, nomen ejus ne Angelis quidem notum esse, qui morantur in coelo, sed ipsi soli, ac Deo Patri; nec ante id publicabitur, ut est sanctis litteris traditum, quam dispositio Dei fuerit impleta.

PL 6, 463A

まず我々が知るべきは、この方の名は、天に住む天使たちにさえ知られておらず、ただこの方御自身と父なる神とにのみ知られている、ということである。そしてこの名は、聖なる文書に伝えられているとおり、神の配剤が満たされるまでは公にされないのである。

Divinarum Institutiones 4.7.3

3

Deinde nec enuntiari posse hominis ore; sicut Hermes docet, haec dicens: Αἰτία δὲ τούτου τοῦ αἰτίου ἡ τοῦ θείου ἀγαθοῦ βούλησις, ἣ θεὸν προήνεγκεν, οὗ τὸ ὄνομα οὐ δύναται ἀνθρωπίνῳ στόματι λαληθῆναι.

PL 6, 463B

次に、この名は人の口によって告げられることもできない。ヘルメスはこう教えて言う。「この原因のそのまた原因は、神なる善の意志であり、この意志が〔かの〕神を発出せしめたのである。その神の名は、人の口によっては語りえない。」

Divinarum Institutiones 4.7.4

4

Et paulo post ad filium: Ἔστι τις, ὦ τέκνον, ἀπόῤῥητος λόγος σοφίας, ὅσιος περὶ τοῦ μόνου κυρίου πάντων, καὶ προεννοουμένου Θεοῦ, ὃν εἰπεῖν ὑπὲρ ἄνθρωπόν ἐστι.

PL 6, 464A

そして少しあとで、自らの子に向かってこう言う。「子よ、万物のただ独りの主にして、あらかじめ思念されたる神についての、口に出しえない知恵の言葉が一つある。それを語ることは人間を超えたことである。」

Divinarum Institutiones 4.7.5

5

Sed quamvis nomen ejus, quod ei a principio pater summus imposuit, nullus alius praeter ipsum sciat, habet tamen et inter Angelos aliud vocabulum, et inter homines aliud.

PL 6, 464A

しかし、至高の父が初めよりこの方に与えたその名を、この方御自身のほかは誰も知らないとしても、この方は天使たちの間ではまた別の呼び名を、人間たちの間ではさらに別の呼び名を持っている。

Divinarum Institutiones 4.7.6

6

Jesus quippe inter homines nominatur: nam Christus non proprium nomen est, sed nuncupatio potestatis et regni; sic enim Judaei reges suos appellabant.

PL 6, 464A

すなわち人間たちの間ではイエスと呼ばれる。キリストというのは固有の名ではなく、権力と王権とを表す称号である。ユダヤ人は自分たちの王をこのように呼んでいたからである。

Divinarum Institutiones 4.7.7

7

Sed exponenda hujus nominis ratio est propter ignorantium errorem, qui eum immutata littera Chrestum solent dicere. Erat Judaeis ante praeceptum, ut sacrum conficerent unguentum, quo perungi possent ii, qui vocabantur ad sacerdotium, vel ad regnum.

PL 6, 464A

だが、文字を変えてこの方をクレストゥスと呼び慣わす無知な者たちの誤りのために、この名の由来を説き明かさなければならない。ユダヤ人にはかつて、祭司職または王位に召された者たちに塗ることのできる聖なる香油を調製すべしという掟があった。

Divinarum Institutiones 4.7.8

8

Et sicut nunc Romanis indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis assumptae: sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat.

PL 6, 464B

今日ローマ人にとって紫の衣が王位に就いたことのしるしであるのと同じように、彼らにとっては聖なる香油による塗油が、王としての名と権力とを授けるものであった。

Divinarum Institutiones 4.7.9

9

Verum, quoniam Graeci veteres χρίεσθαι dicebant ungi, quod nunc ἀλείφεσθαι, sicut indicat Homericus versus ille: Αὐτοὺς δὲ δμωαί λοῦσαν, καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ; ob hanc rationem nos eum Christum nuncupamus, id est, unctum, qui hebraice Messias dicitur.

PL 6, 465A

ところで、古いギリシア人は「塗る」ことをχρίεσθαιと言っていたが、今ではἀλείφεσθαιと言う。ホメロスの次の詩句がそれを示している。「侍女たちは彼らを湯浴みさせ、油を塗った。」この理由により、我々はこの方をキリスト、すなわち「塗油された者」と呼ぶのであり、これはヘブライ語ではメシアと言われる。

Divinarum Institutiones 4.7.10

10

Unde in quibusdam graecis scripturis, quae male de Hebraicis interpretatae sunt, ἠλειμμένος scriptum invenitur, ἀπὸ τοῦ ἀλείφεσθαι.

PL 6, 465A

それゆえ、ヘブライ語から誤って訳されたいくつかのギリシア語の文書には、ἀλείφεσθαι(塗る)に由来する「ἠλειμμένος」〔塗油された者〕という語が書かれているのが見出される。

Divinarum Institutiones 4.7.11

11

Sed tamen utrolibet nomine rex significatur: non quod ille regnum hoc terrenum fuerit adeptus, cujus capiendi nondum tempus advenit; sed quod coeleste ac sempiternum, de quo disseremus in ultimo libro. Nunc vero de prima ejus nativitate dicamus.

PL 6, 465A

しかしいずれの名によっても、王であることが示されている。ただしそれは、この方がこの地上の王国を得たという意味ではない——それを受け取る時はいまだ到来していない——そうではなく、天にして永遠なる王国のことであり、これについては最終の巻で論じることにしよう。さて今は、この方の最初の誕生について語ることにしよう。