ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Divinarum Institutiones

Liber V, Caput XII 第V巻 第XII章

Lactantius · Divinarum Institutiones · PL 6, 587A · 13 sectiones

Divinarum Institutiones 5.12.1

1

De vera virtute; atque de existimatione boni aut mali civis. Quid iis facias, qui jus vocant carnificinas veterum tyrannorum adversus innocentes rabide saevientium?

PL 6, 587A

真の徳について、また善き市民や悪しき市民についての評価について。昔の僭主たちが無実の者たちに対して狂ったように猛威を振るった処刑の数々を「法」と呼ぶ者たち——彼らに対して、いったい何をなしうるであろうか。

Divinarum Institutiones 5.12.2

2

Et cum sint injustitiae crudelitatisque doctores, justos se esse tamen ac prudentes videri volunt, caeci et hebetes, et rerum et veritatis ignari. Adeone vobis, o perditae mentes, invisa justitia est, ut eam summis sceleribus adaequetis?

PL 6, 587A

彼らは不正と残虐の教師でありながら、なお自分たちを正しく賢明な者と見せたがっている——盲目で鈍く、事実にも真理にも無知な者たちであるというのに。堕落せる心の持ち主たちよ、正義は諸君にとってそれほどまでに忌まわしいものなのか。諸君はそれを最悪の罪と同列に置くほどなのか。

Divinarum Institutiones 5.12.3

3

Adeone apud vos perit innocentia, ut ne morte quidem simplici dignam judicetis? Sed supra omnia facinora habeatur, nullum facinus admittere, pectusque purum ab omni sceleris contagione praestare.

PL 6, 587A

諸君のもとでは、無垢はそれほどまでに滅び失せているのか、単純な死にすら値しないと諸君が判じるほどに。いかなる凶行をも犯さず、あらゆる罪の汚れから清い心を保つこと——これこそが、あらゆる凶行にまさるものと見なされるがよい。

Divinarum Institutiones 5.12.4

4

Et quoniam communiter cum deorum cultoribus loquimur, liceat per vos benefacere vobiscum. Haec est enim lex nostra, hoc opus, haec religio. Si vobis sapientes videmur,imitamini: si stulti, contemnite, aut etiam ridete, si libet; nobis enim stultitia nostra prodest.

PL 6, 587B

そして、我々は神々の崇拝者たちと共に語り合っているのであるから、諸君のもとにあって諸君に対して善を行うことを許されたい。というのも、これこそが我々の法であり、我々の業であり、我々の信仰だからである。もし我々が諸君に賢明な者と見えるなら、見倣うがよい。もし愚かに見えるなら、蔑むがよい、あるいは、望むならば嘲笑うがよい。我々には、我々の愚かさこそが益となるのだから。

Divinarum Institutiones 5.12.5

5

Quid laceratis? quid affligitis? non invidemus sapientiae vestrae. Hanc stultitiam malumus: hanc amplectimur. Hoc nobis credimus expedire, ut vos diligamus, et in vos ipsos, qui odistis, omnia conferamus.

PL 6, 587B

諸君はなぜ我々を引き裂くのか。なぜ苦しめるのか。我々は諸君の知恵を妬んではいない。我々はこの愚かさをこそ望み、これを抱くのである。我々は、諸君を愛し、我々を憎む諸君自身にすべてを注ぐことこそ、我々の益になると信じている。

Divinarum Institutiones 5.12.6

6

Est apud Ciceronem non abhorrens a vero locus, in ea disputatione, quae habetur a Furio contra justitiam. « Quaero, inquit, si duo sint, quorum alter optimus vir, aequissimus, summa justitia, singulari fide; alter insignis scelere et audacia: et si in eo sit errore civitas, ut bonum illum virum, sceleratum, facinorosum, nefarium putet, contra autem, qui sit improbissimus, existimet esse summa probitate, ac fide; proque hac opinione omnium civium, bonus ille vir vexetur, rapiatur, manus ei denique auferantur, effodiantur oculi, damnetur, vinciatur, uratur, exterminetur, egeat postremo, jure etiam optimo omnibus miserrimus esse videatur: contra autem ille improbus laudetur, colatur, ab omnibus diligatur; omnes ad cum honores, omnia imperia, omnes opes, omnes denique copiae conferantur; vir denique optimus omnium existimatione, et dignissimus omni fortuna judicetur: quis tandem erit tam demens, qui dubitet utrum se esse malit. » Profecto quasi divinaret, quae nobis mala, et quomodo eventura essent propter justitiam, hoc posuit exemplum.

PL 6, 587B

キケロのもとには、真実からかけ離れていない一節がある。それは、フリウスが正義に反対して行った議論の中にある。「私は問う」と彼は言う。「もし二人の人間がいて、その一人は最善の人であり、この上なく公正で、最高の正義を備え、比類なき信義を持つ者であり、もう一人は罪と大胆さにおいて際立った者であるとする。そして、もし都市がその過ちに陥って、あの善き人を、悪人、凶悪な者、邪まな者と見なし、反対にあの最も邪まな者を、最高の廉直と信義を備えた者と評価するとする。そして、すべての市民のこの意見のゆえに、あの善き人が苦しめられ、引き立てられ、ついにはその手を切り取られ、両目をえぐり出され、断罪され、縛られ、焼かれ、追放され、最後には困窮し、しかもまったく当然のこととして、すべての人の中で最も惨めな者と見なされるようになり、それに反してあの邪まな者は称賛され、崇められ、すべての人から愛され、あらゆる名誉、あらゆる権力、あらゆる富、要するにあらゆる財が彼のもとに注がれ、ついには万人の評価において最善の人であり、あらゆる幸運に最もふさわしい者と判じられるとしたら——このとき、いったいどちらであることを望むべきか迷うほど正気を失った者が、はたして誰かいるであろうか。」まさに、正義のゆえに我々に降りかかる災いとその成り行きを予見していたかのように、彼はこの実例を提示したのである。

Divinarum Institutiones 5.12.7

7

Haec enim populus noster patitur omnia, errantium pravitate. Ecce in eo est errore civitas, vel potius orbis ipse totus, ut bonos et justos viros, tamquam malos et impios, persequatur, excruciet, damnet, occidat.

PL 6, 588B

実に、我々の民はこれらすべてを、誤れる者たちの邪悪さゆえに被っている。見よ、都市は――いや、むしろ全世界そのものが――この過ちに陥っており、善良で正しい人々を、あたかも悪人であり不敬な者であるかのように、迫害し、責め苦にかけ、断罪し、殺すのである。

Divinarum Institutiones 5.12.8

8

Nam quod ait, neminem esse tam dementem, qui dubitet utrum se esse malit; ille quidem, ut is qui contra justitiam disserebat, hoc sensit, malle sapientem malum esse cum bona existimatione, quam bonum cum mala.

PL 6, 588B

というのも、彼が「どちらであることを望むべきか迷うほど正気を失った者などいない」と言ったのは、正義に反対して論じていた者らしく、賢者は良い評判を伴う悪人であることを、悪い評判を伴う善人であることよりも望むはずだ、という意味だったからである。

Divinarum Institutiones 5.12.9

9

A nobis autem absit haec amentia, ut falsum vero anteponamus. An boni nostri qualitas ex populi potius pendebit erroribus, quam ex conscientia nostra, et judicio Dei?

PL 6, 588B

しかし、偽りを真理より優先するというこの狂気は、我々から遠くあれ。我々の善の性質は、我々の良心と神の裁きによってではなく、むしろ民衆の誤りによって定まるとでもいうのか。

Divinarum Institutiones 5.12.10

10

Aut aliqua nos illiciet umquam felicitas, ut non potius veram bonitatem cum omni malo, quam falsam cum omni prosperitate malimus?

PL 6, 588B

あるいは、いつか何らかの幸運が我々を誘い込んで、あらゆる繁栄を伴う偽りの善よりも、あらゆる災いを伴う真実の善をこそ望むということがなくなるとでもいうのか。

Divinarum Institutiones 5.12.11

11

Sua sibi habeant regna reges, suas divitias divites (ut loquitur Plautus), suam vero prudentium prudentes: relinquant nobis stultitiam nostram, quam vel ex hoc apparet esse sapientiam, quod eam nobis invident.

PL 6, 588B

王たちには自分の王国を、富める者たちには自分の富を(プラウトゥスの言うように)、そして知恵ある者たちには自分の知恵を持たせておくがよい。我々には、我々の愚かさを残しておくがよい——それが実は知恵であることは、彼らがそれを我々に妬むという、まさにその一事から明らかなのである。

Divinarum Institutiones 5.12.12

12

Quis enim stulto invideat, nisi qui sit ipse stultissimus? Illi autem non sunt adeo stulti, ut stultis invideant: sed ex eo, quod accurate, quod sollicite persequuntur, stultos non esse concedunt.

PL 6, 589A

いったい誰が、自らこの上なく愚かな者でなければ、愚か者を妬むであろうか。しかし彼らは、愚か者を妬むほど愚かではない。むしろ、彼らが入念に、心を砕いて迫害しているというまさにその事実によって、我々が愚か者ではないことを認めているのである。

Divinarum Institutiones 5.12.13

13

Cur enim tam crudeliter saeviant, nisi quia metuunt, ne in dies invalescente justitia, cum diis suis cariosis relinquantur? Si ergo cultores deorum sapientes sunt, et nos stulti, quid metuant, ne sapientes illiciantur a stultis?

PL 6, 589A

彼らがこれほど残酷に猛威を振るうのはなぜか。日ごとに正義が力を増していけば、自分たちの朽ちた神々もろとも見捨てられることを恐れているからでなくて何であろうか。もし神々の崇拝者たちが賢明であり、我々が愚かであるならば、賢明な者たちが愚か者たちに誘い込まれることを、彼らが恐れる理由がどこにあろうか。