ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Divinarum Institutiones

Liber I, Caput XIX 第I巻 第XIX章

Lactantius · Divinarum Institutiones · PL 6, 214A · 6 sectiones

Divinarum Institutiones 1.19.1

1

Quod Deum verum simul cum diis vanis nemo possit colere. At enim dicet aliquis, et huic summo qui fecit omnia, et illis partim profuerunt, suam venerationem esse tribuendam.

PL 6, 214A

誰も、真の神を空しい神々と同時に礼拝することはできないこと。だが、誰かはこう言うであろう――万物を造ったこの至高の方にも、また部分的に恩恵をもたらしたあの神々にも〔底本は関係代名詞を欠く。illis qui partim profuerunt の意に取った〕、それぞれ相応の崇敬を捧げるべきである、と。

Divinarum Institutiones 1.19.2

2

Primum nec factum est unquam, ut qui hos coluit, etiam Deum coluerit: neque fieri potest; quoniam si honos idem tribuitur aliis, ipse omnino non colitur, cujus religio est, illum esse unum ac solum Deum credere.

PL 6, 215A

まず第一に、これらの神々を崇拝した者が、同時に神をも礼拝したという例は、これまで一度もない。そしてそれはあり得ないことでもある。なぜなら、もし同じ栄誉が他の者たちにも与えられるなら、その方――ただ独り唯一の神であると信じることこそがその信仰の本質であるところの方――は、まったく礼拝されていないことになるからである。

Divinarum Institutiones 1.19.3

3

Clamat summus poeta, eos omnes, Qui inventas vitam excoluere per artes, apud inferos esse, ipsumque illum repertorem medicinae talis et artis ad Stygias undas fulmine esse detrusum: ut intelligamus, quantum valeat pater omnipotens, qui et deos fulminibus extinguat.

PL 6, 215A

かの最高の詩人(ウェルギリウス)は声高らかに歌う――『技芸によって生活を磨き上げた者たち』は皆、冥界にいるのだと。そして、あのような医術と技の発見者その人が、雷によってステュクスの流れへと突き落とされたのだと。それは、神々をさえ雷によって滅ぼすことのできる全能の父〔ウェルギリウスの詩句の語で、ユピテルを指す。ラクタンティウスはそれを皮肉って引いている〕が、いかに大いなる力を持つかを我々に理解させるためである。

Divinarum Institutiones 1.19.4

4

Sed homines ingeniosi hanc secum habebant fortasse rationem: quia Deus fulminari non potest, apparet non esse factum; immo vero, quia factum est, apparet hominem fuisse, non deum. Mendacium enim poetarum non in facto est, sed in nomine.

PL 6, 215A

しかし、才知に長けた者たちはおそらく、心中でこう考えていたのだろう――神は雷に撃たれることなどあり得ないのだから、それが起こらなかったのは明らかだ、と。それどころか、それが実際に起こったのであるからこそ、彼が神ではなく人間であったことが明らかなのである。詩人たちの偽りは、その出来事そのものにあるのではなく、その名にあるのだ。

Divinarum Institutiones 1.19.5

5

Metuebant enim malum, si contra publicam persuasionem faterentur, quod erat verum. Quod si hoc constat inter ipsos, ex hominibus deos factos, cur ergo non credunt poetis, si quando illorum fugas, et vulnera, et mortes, et bella, et adulteria describunt?

PL 6, 216A

というのも、もし彼らが世間一般の妄信に反して、真であることを認めれば、それが災いを招くことを恐れていたからである。もし、神々が人間から作られたということが、彼ら自身の間でも一致した見解であるならば、なぜ彼らは、詩人たちが神々の逃走や、傷や、死や、戦いや、姦通を描くときに、その詩人たちを信じようとしないのか。

Divinarum Institutiones 1.19.6

6

Quibus de rebus intelligi datur, non potuisse ullo pacto fieri deos: quia ne homines quidem probi fuerunt, eaque in vita sua gesserunt, quae mortem pariunt sempiternam.

PL 6, 216A

これらの事柄から理解されるのは、彼らが決して神になどなり得なかったということである。なぜなら、彼らは善き人間でさえなかったのであり、その生涯において、永遠の死をもたらすような行いをなしていたからである。