Divinarum Institutiones 3.4.1
Scientiam a Socrate, opinationem a Zenone esse sublatam. Recte igitur Zeno ac Stoici opinationem repudiarunt. Opinari enim te scire, quod nescias, non est sapientis, sed temerarii potius, ac stulti.
PL 6, 356B知識はソクラテスによって、臆見はゼノンによって退けられたことについて。それゆえ、ゼノンとストア派が臆見を斥けたのは正しい。知らないことを知っていると思い込むのは、賢者のすることではなく、向こう見ずで愚かな者のすることだからである。
Divinarum Institutiones 3.4.2
Ergo si neque sciri quidquam potest, ut Socrates docuit, nec opinari oportet ut Zeno, tota philosophia sublata est.
PL 6, 357Aそれゆえ、もしソクラテスが教えたように何ものも知られえず、かつゼノンの言うように臆見を抱くべきでもないとすれば、哲学全体が取り除かれてしまったことになる。
Divinarum Institutiones 3.4.3
Quid, quod non tantum ab his duobus evertitur, qui philosophiae principes fuerunt, sed ab omnibus; ut jam videatur, jampridem suis armis esse confecta. In multas sectas philosophia divisa est; et omnes varia sentiunt.
PL 6, 357Aさらに言えば、哲学は、その第一人者であったこの二人だけによってではなく、すべての者によって覆されているのであり、それゆえ哲学はすでにとうの昔に、みずからの武器によって滅ぼされてしまったと見えるほどなのである。哲学は多くの学派に分かれ、そのすべてが互いに異なる見解を抱いている。
Divinarum Institutiones 3.4.4
In qua ponimus veritatem? in omnibus certe non potest. Designemus quamlibet: nempe in caeteris omnibus sapientia non erit. Transeamus ad singulas: eodem modo, quidquid uni dabimus, caeteris auferemus.
PL 6, 357A我々はいったいどの学派に真理を置くべきか。すべての学派に置くことなど、無論できない。どれか一つを指し示してみよう。しかし、そうすれば他のすべての学派には知恵がないことになる。それぞれの学派を一つずつ見てゆくとしても、同じことである。一つに与えるものは何であれ、他のすべてから奪うことになるのだから。
Divinarum Institutiones 3.4.5
Unaquaeque enim secta omnes alias evertit, ut se suaque confirmet; nec ulli alteri sapere concedit, ne se desipere fateatur: sed sicut alias tollit, sic ipsa quoque ab aliis tollitur omnibus. Nihilominus enim philosophi sunt, qui eam stultitiae accusant.
PL 6, 357Bというのも、それぞれの学派は、自分自身とその教説を確立するために他のすべての学派を覆すのであり、他のいかなる学派にも知恵を認めない。認めれば自分が愚かであると認めることになるからである。しかし、ある学派が他の学派を退けるのと同じように、その学派自身もまた、他のすべての学派から退けられているのである。事実、その学派を愚かだと非難する哲学者たちも、やはり存在するのだから。
Divinarum Institutiones 3.4.6
Quamcumque laudaveris, veramque dixeris, a philosophis vituperatur, ut falsa. Credemusne igitur uni sese suamque doctrinam laudanti, an multis unius alterius ignorantiam culpantibus? Rectius sit necesse est, quod plurimi sentiunt, quam quod unus.
PL 6, 357Bたとえどの学派を称賛し、それを真実であると言おうとも、それは他の哲学者たちによって偽りとして非難される。それならば我々は、自分自身とその教説を称賛する一人の言に信を置くべきか、それとも他人の無知を咎める多数の言に信を置くべきか。多数の者が考えることの方が、一人の考えることよりも、正しいはずである。
Divinarum Institutiones 3.4.7
Nemo enim potest de se recte judicare, quod nobilis poeta testatur. Ita enim comparatam esse hominum naturam omnium, aliena ut melius videant, et dijudicent quam sua.
PL 6, 357Bというのも、誰も自分自身については正しく判断できないからである。これは高名な詩人も証言するところである。すなわち、あらゆる人間の本性は、自分のことよりも他人のことをこそよりよく見て取り、判断するように作られている、というのである。
Divinarum Institutiones 3.4.8
Cum igitur omnia incerta sint, aut omnibus credendum est, aut nemini: si nemini, sapientes ergo non sunt, quia singuli diversa affirmantes, sapientes esse se putant: si omnibus, aeque non sunt sapientes, quia singuli ab omnibus esse negantur sapientes.
PL 6, 357Cそれゆえ、すべてが不確かである以上、すべての者を信じるか、誰も信じないかのいずれかでなければならない。もし誰も信じないのであれば、めいめいが異なる主張をしながら自分こそ賢者だと思い込んでいる以上、彼らは賢者ではないことになる。もしすべての者を信じるのであれば、それでも同じく彼らは賢者ではない。なぜなら、めいめいが、他のすべての者によって賢者であることを否定されているからである。
Divinarum Institutiones 3.4.9
Pereunt igitur universi hoc modo, et tanquam sparti illi poetarum, sic se invicem jugulant, ut nemo ex omnibus restet: quod eo fit, quia gladium habent, scutum non habent.
PL 6, 358Aかくして、すべての者はこのようにして滅び去る。あたかも詩人たちの語るあの「蒔かれた者たち」のように、互いに首を刺し合い、誰一人として残らないのである。これは彼らが剣は持っていても盾を持っていないために起こることである。
Divinarum Institutiones 3.4.10
Si ergo singulae sectae multarum sectarum judicio stultitiae convincuntur, omnes igitur vanae, atque inanes reperiuntur: ita seipsam philosophia consumit, et conficit.
PL 6, 358Aそれゆえ、もし個々の学派が、他の多くの学派の判定によって愚かであると立証されるのであれば、すべての学派は空しく無益なものであることが判明する。かくして哲学はみずからをみずから食い尽くし、滅ぼしてしまうのである。
Divinarum Institutiones 3.4.11
Quod cum intelligeret Arcesilas Academiae conditor, reprehensiones omnium inter se collegit, confessionemque ignorantiae clarorum philosophorum, armavitque se adversus omnes. Ita constituit novam non philosophandi philosophiam.
PL 6, 358Aアカデメイアの創始者アルケシラオスは、これを見抜いていたので、あらゆる学派が互いに向け合う非難と、名だたる哲学者たちの無知の告白とを寄せ集め、それによってすべての者に対して武装したのである。かくして彼は、哲学をしないという新たな哲学を打ち立てた。
Divinarum Institutiones 3.4.12
Eo igitur auctore, duo philosophiae genera esse coeperunt: unum, illud vetus, quod scientiam sibi vendicat; alterum, novum repugnans, quod eam detrahit. In his duobus generibus video dissidium, et quasi civile bellum.
PL 6, 358Bそれゆえ、この人物を創始者として、哲学には二つの種類が生じることとなった。一つは、知識をみずからのものと主張する古い種類であり、もう一つは、それに逆らい知識を否定する新しい種類である。この二つの種類のうちに、私は不和を、いわば内乱にも似たものを見るのである。
Divinarum Institutiones 3.4.13
Sapientiam, quae detrahi non potest, in qua parte ponemus? Si natura rerum sciri potest, haec tironum caterva interibit; si non potest, veterani conficientur: si pares fuerint, nihilominus peribit dux omnium philosophia, quia detracta est; nihil enim potest sine interitu sibi esse contrarium.
PL 6, 358B知恵は否定されえないものであるが、我々はそれをどちらの側に置くべきか。もし事物の本性が知られうるのであれば、この新兵の一団は滅びるであろう。もし知られえないのであれば、古参兵たちが打ち滅ぼされるであろう。たとえ両者が互角であったとしても、それでもなお、すべてを率いる指揮官たる哲学そのものが滅びるであろう。哲学が否定されてしまったからである。自己自身と矛盾するものが、破滅を伴わずに存在することなどできないのだから。
Divinarum Institutiones 3.4.14
Si autem, ut docui, nulla potest esse in homine interna et propria scientia, ob fragilitatem conditionis humanae, Arcesilae manus vincit. Sed ne ipsa quidem stabit, quia non potest omnino nihil sciri.
PL 6, 358Bしかし、私がすでに教えたように、人間の境遇の脆さゆえに、人間のうちには内的で固有の知識はまったくありえないのだとすれば、アルケシラオスの一隊が勝つことになる。しかし、その一隊もまた立ち続けることはできない。なぜなら、まったく何も知られえないということも、ありえないからである。