ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Divinarum Institutiones

Liber VII, Caput XXVII 第VII巻 第XXVII章

Lactantius · Divinarum Institutiones · PL 6, 818A · 17 sectiones

Divinarum Institutiones 7.27.1

1

Adhortatio et confirmatio piorum. Quoniam decursis propositi operis septem spatiis, ad metam provecti sumus, superest ut exhortemur omnes ad suscipiendam cum vera religione sapientiam, cujus vis et officium in eo vertitur ut, contemptis terrestribus, et abjectis erroribus quibus antea tenebamur, fragilibus servientes, et fragilia concupiscentes ad aeterna coelestis thesauri praemia dirigamur.

PL 6, 818A

敬虔な者たちへの勧めと力づけ。企図した仕事の七つの行程を走り終え、我々は決勝点へと到達したのだから、残るは、真の宗教とともに知恵を身につけるようすべての人に勧めることである。その知恵の力と務めは、地上のものを蔑み、以前我々を捉えていた誤り——壊れやすいものに仕え、壊れやすいものを欲していたその誤り——を捨てて、天の宝庫の永遠の報いへと向かうことにある。

Divinarum Institutiones 7.27.2

2

Quae ut capere possimus, quamprimum omittendae sunt hujus praesentis vitae illicibiles voluptates, quae animas hominum perniciosa suavitate deliniunt.

PL 6, 818B

それを手に入れることができるためには、この現世の生の、人間の魂を有害な快さで惑わす、人を誘い込む快楽を、できるかぎり早く捨て去らねばならない。

Divinarum Institutiones 7.27.3

3

Quanta felicitas aestimanda est, subtractum his labibus terrae proficisci ad illum aequissimum judicem, parentemque indulgentissimum; qui pro laboribus requiem, pro morte vitam, pro tenebris claritatem, pro terrenis ac brevibus bonis aeterna et coelestia largiatur: cum qua mercede acerbitates ac miseriae, quas perpetimur in hoc mundo facientes opera justitiae, conferri et coaequari nullo modo possunt.

PL 6, 818B

この地の頽廃から抜け出して、かの限りなく公正な審判者、このうえなく慈しみ深い親のもとへと旅立つことは、どれほどの幸いと見積もるべきであろうか。その方は、労苦に代えて安息を、死に代えて命を、闇に代えて輝きを、地上のはかない善に代えて永遠にして天的な善を与えられるのである。この世で義のわざを行いながら我々が忍ぶ辛苦や惨めさは、この報いとはどのようにしても比べようも釣り合わせようもない。

Divinarum Institutiones 7.27.4

4

Proinde si sapientes, si beati esse volumus, cogitanda et proponenda sunt nobis non tantum Terentiana illa, Molendum esse usque in pistrino, vapulandum, habendae compedes: sed his multo atrociora: carcer, catenae, tormenta patienda; sustinendi dolores; mors denique ipsa et suscipienda est, et ferenda: cum liqueat conscientiae nostrae, nec fragilem istam voluptatem sine poena, nec virtutem sine divino praemio fore.

PL 6, 819A

それゆえ、我々が知恵ある者、幸いなる者であろうと欲するならば、心に留め、自らに課すべきは、あのテレンティウスの言葉——「粉挽き小屋で臼を挽き続けねばならぬ、鞭打たれねばならぬ、足枷をつけられねばならぬ」——だけではなく、それよりもはるかに厳しいことどもである。すなわち、牢獄、鎖、拷問に耐えること、苦痛を忍ぶこと、そしてついには死そのものを引き受け、耐え忍ぶことである。なぜなら、あの脆い快楽が刑罰を免れることはなく、また徳が神の報いを欠くこともないと、我々の良心には明らかだからである。

Divinarum Institutiones 7.27.5

5

Universos igitur oportet operam dare, ut se quamprimum ad rectam viam dirigant; ut, susceptis operatisque virtutibus, et hujus vitae laboribus patienter exactis, consolatorem Deum habere mereantur.

PL 6, 819B

それゆえすべての人は、できるかぎり早く自らを正しい道へと向けるよう努めねばならない。もろもろの徳を身に受けて実践し、この生の労苦を忍耐して果たし終えて、慰め主なる神を持つに値する者となるためである。

Divinarum Institutiones 7.27.6

6

Pater enim noster ac Dominus, qui condidit firmavitque coelum, qui solem cum caeteris sideribus induxit, qui libratam magnitudine sua terram vallavit montibus, mari circumdedit, amnibusque distinxit, et quidquid est in hoc opere mundi, conflavit ac perfecit e nihilo, perspectis erroribus hominum, Ducem misit, qui nobis justitiae viam panderet: hunc sequamur omnes; hunc audiamus; huic devotissime pareamus; quoniam solus, ut ait Lucretius, Veridicis hominum purgavit pectora dictis, Et finem statuit cuppedinis, atque timoris; Exposuitque bonum summum, quo tendimus omnes, Quid foret; atque viam monstravit limite parvo, Qua possemus ad id recto contendere cursu.

PL 6, 819B

我々の父にして主は、天を創り堅く立て、太陽をほかの星々とともに導き入れ、みずからの大きさにふさわしく秤にかけられた大地を山々で取り囲み、海で包み、川々によって区切り、この世界という作品にあるものすべてを無から鋳造し完成された方である。その方は人間たちの誤りを見て取られ、我々に義の道を開く指導者を遣わされた。この方に我々皆が従おう。この方の教えを聞こう。この方に最も献身的に服従しよう。というのも、ルクレティウスが言うように、ただこの方のみが—— 「人々の胸を、真実を語る言葉によって清め、 欲望と恐怖とに終わりを定め、 我々皆が目指す至高の善が 何であるかを明らかにし、 狭い道筋によってその道を示し、 その道を通って、まっすぐな歩みでそこへと向かえるようにされた」 のだから。

Divinarum Institutiones 7.27.7

7

Nec monstravit tantum, sed etiam praecessit, ne quis difficultatis gratia iter virtutis horreret. Deseratur (si fieri potest) via perditionis et fraudis, in qua mors voluptatis illecebris adoperta celatur.

PL 6, 819C

その方は道を示しただけでなく、みずから先を歩まれた。それは誰も、困難ゆえに徳の道を恐れることのないようにするためである。できることならば、破滅と欺きの道は捨てられねばならない。その道では、死が快楽の誘惑に覆い隠されて潜んでいるのである。

Divinarum Institutiones 7.27.8

8

Et quanto quisque annis in senectutem vergentibus appropinquare cernit illum diem, quo sit ei ex hac vita demigrandum, cogitet quam purus abscedat; quam innocens ad judicem veniat: non ut faciunt, quorum caecis mentibus lux negatur, qui jam deficientibus corporis viribus, in hoc admonentur instantis ultimae necessitatis, ut cupidius, ut ardentius hauriendis libidinibus intendant.

PL 6, 820A

そして人がそれぞれ、年を重ねて老いに近づくにつれ、この生から立ち去るべきその日が近づいているのを見て取るとき、いかに清らかな姿で去り、いかに無垢な者として審判者のもとへ来るかを考えるべきである。心が盲いて光を拒まれた者たちのように振る舞ってはならない。彼らは肉体の力がすでに衰え、差し迫った最後の定めを告げられながら、まさにそのことによって、いっそう貪欲に、いっそう激しく情欲を汲み尽くすことへと向かうのである。

Divinarum Institutiones 7.27.9

9

Qua ex voragine liberet se quisque dum licet, dum facultas adest, seque ad Deum tota mente convertat; ut illum diem securus expectet, quo praeses dominusque mundi Deus de singulorum factis cogitationibusque judicabit.

PL 6, 820A

その深淵から、できるうちに、機会があるうちに、各人はみずからを解き放ち、全き心をもって神へと立ち返るべきである。それは、世界を統べる方にして主なる神が、各人の行いと思いとについて裁かれるその日を、安んじて待つことができるようにするためである。

Divinarum Institutiones 7.27.10

10

Quaecumque hic expetuntur, non tantum negligat, sed et fugiat; potioremque animam suam judicet, quam bona ista fallacia, quorum incerta et caduca possessio est; migrant enim quotidie: multo velocius exeunt, quam intraverant; et tamen, si nobis usque ad ultimum liceat istis frui, aliis certe relinquenda sunt.

PL 6, 820A

この世で求められるものは何であれ、ないがしろにするだけでなく、避けるべきである。そして自分の魂を、これらの欺きに満ちた善よりも尊いものと判断すべきである。それらの所有は不確かで儚いものだからである。それらは日々移り去り、入って来たときよりもはるかに速く出て行く。そしてたとえ我々が最後までそれらを享受できたとしても、いずれ確実に他の者へと残していかねばならないのである。

Divinarum Institutiones 7.27.11

11

Nihil nobiscum ferre possumus, nisi vitam bene atque innocenter actam. Ille ad Deum copiosus, ille opulentus adveniet, cui astabunt continentia, misericordia, patientia, charitas, fides.

PL 6, 820B

我々が携えて行けるものは、善くまた無垢に送った生涯のほかには何もない。神のもとへ、豊かな者として、富める者として来るのは、節制と慈しみと忍耐と愛と信仰とがそばに立ち添う者である。

Divinarum Institutiones 7.27.12

12

Haec est haereditas nostra, quae nec eripi cuiquam, nec transferri ad alterum potest. Et quis est, qui haec bona parare, et acquirere sibi velit?

PL 6, 820B

これが我々の受け継ぐべきものであり、誰からも奪い取られることも、他の者へ移し渡されることもできないものである。では、これらの善きものを備え、みずからのために獲得しようと望む者は誰であろうか。

Divinarum Institutiones 7.27.13

13

Veniant, qui esuriunt: ut coelesti cibo saturati, sempiternam famem ponant; veniant, qui sitiunt: ut aquam salutarem de perenni fonte plenissimis faucibus trahant.

PL 6, 820B

飢えている者たちは来るがよい。天の食物によって満たされ、永遠の飢えを終わらせるために。渇いている者たちは来るがよい。尽きることのない泉から、いっぱいに開いた喉で救いの水を汲み取るために。

Divinarum Institutiones 7.27.14

14

Hoc cibatu atque potu Dei, et caeci videbunt, et surdi audient, et muti loquentur, et claudi ambulabunt, et stulti sapient, et aegroti valebunt, et mortui reviviscent.

PL 6, 820C

この神の糧と飲み物によって、盲人は見えるようになり、耳の聞こえぬ者は聞こえるようになり、口のきけぬ者は語るようになり、足の萎えた者は歩けるようになり、愚かな者は知恵ある者となり、病める者は健やかになり、死せる者は生き返るのである。

Divinarum Institutiones 7.27.15

15

Quisquis enim corruptelas terrae virtute calcaverit, hunc arbiter ille summus, et verax, ad lucem vitamque perpetuam suscitabit. Nemo divitiis, nemo fascibus, nemo etiam regia potestate confidat: immortalem ista non faciunt.

PL 6, 820C

地の腐敗を徳によって踏みにじった者は誰であれ、かの至高にして真実な審判者が、光と永遠の命へと甦らせるであろう。誰も富に頼ってはならない、誰も束桿に頼ってはならない、誰も王の権力にすら頼ってはならない。これらのものは人を不死にすることはないのだから。

Divinarum Institutiones 7.27.16

16

Nam quicumque rationem hominis abjecerit, ac praesentia secutus, in humum se ipse prostraverit, tamquam desertor domini, et imperatoris, et patris sui punietur.

PL 6, 821A

なぜなら、人間としての理性を投げ捨て、目先のものに従って、みずからを地に伏せてしまう者は誰であれ、自分の主にして司令官、また父である方を見捨てた離反者として罰せられるであろう。

Divinarum Institutiones 7.27.17

17

Intendamus ergo justitiae, quae nos inseparabilis comes ad Deum sola perducet; et, dum spiritus hos regit artus, infatigabilem militiam Deo militemus: stationes vigiliasque celebremus; congrediamur cum hoste, quem novimus, fortiter, ut victores, ac devicto adversario triumphantes, praemium virtutis, quod ipse promisit, a Domino consequamur. Quotation analysis

PL 6, 821A

それゆえ我々は義に心を向けよう。義こそが、離れることなき道連れとして、ただ一つ我々を神のもとへと導くのである。そして、霊がこの肢体を治めているあいだ、我々は神のために倦むことなき軍務を果たそう。歩哨の務めと夜警の務めとを守り行おう。我々が知る敵に対して、勇敢に立ち向かい、勝利者として、敵に打ち勝って凱旋しつつ、その方みずからが約束された徳の報いを、主から受け取ろう。