Divinarum Institutiones 5.11.1
De crudelitate gentilium in christianos. Is igitur hominibus, qui deorum suorum moribus congruunt, quia gravis est et acerba justitia, eamdem impietatem suam, qua in caeteris rebus utuntur, adversus justos violenter exercent.
PL 6, 584A異教徒がキリスト教徒に加える残虐について。さて、自分たちの神々の習わしに倣う者たちは、正義が彼らにとって〔底本は Is。Iis と読み、与格 iis hominibus を「彼らにとって」と解した〕重く苛烈であるがゆえに、他の事柄において用いるのと同じその不敬を、正しい者たちに対して暴力によって行使するのである。
Divinarum Institutiones 5.11.2
Nec immerito a prophetis bestiae nominantur. Praeclare itaque Marcus Tullius: « Etenim si nemo est, inquit, quin emori malit, quam converti in aliquam figuram bestiae, quamvis hominis mentem sit habiturus; quanto est miserius in hominis figura animo esse efferato?
PL 6, 584A彼らが預言者たちによって獣と呼ばれるのも理由のないことではない。それゆえキケロは見事にこう言っている。「実に、たとえ人間の心をなお保つとしても、いかなる獣の姿に変えられるよりはむしろ死ぬことを望まない者はいないのだとすれば、人間の姿のままで心が荒々しいことは、それに比べてどれほど惨めなことであろうか。
Divinarum Institutiones 5.11.3
Mihi quidem tanto videtur, quanto praestabilior est animus corpore. » Aspernantur itaque corpora belluarum, quibus sunt ipsi saeviores; sibique adeo placent, quod homines nati sunt, quorum nihil, nisi lineamenta et summam figuram gerunt.
PL 6, 584A私には、心が肉体に優る分だけ、それだけ惨めなことだと思われる。」そこで彼らは、自分たちの方がなお獰猛でありながら、猛獣の肉体を蔑む。そして、自分たちが人間として生まれたということに、これほど自足しているのである——彼らは輪郭と外面の形以外、人間であることの何も備えていないというのに。
Divinarum Institutiones 5.11.4
Nam quis Caucasus, quae India, quae Hircania tam immanes, tam sanguinarias unquam bestias aluit? Quoniam ferarum omnium rabies usque ad ventris satietatem furit, fameque sedata, protinus conquiescit. Illa est vera bestia, cujus una jussione.
PL 6, 584Bいったいいかなるカウカススが、いかなるインドが、いかなるヒルカニアが、これほど凶暴で、これほど血に飢えた獣をかつて育てたことがあろうか。なぜなら、あらゆる猛獣の狂暴さは腹が満たされるまで荒れ狂い、飢えが鎮まればただちに静まるからである。真の獣とはその者である——その者のただ一度の命令によって……
Divinarum Institutiones 5.11.5
Funditur ater ubique cruor . . . Crudelis ubique Luctus, ubique pavor, et plurima mortis imago.
PL 6, 584B「至るところに黒い血が注がれる…… 至るところに酷たらしい嘆き、至るところに恐怖、そして数知れぬ死の姿があった。」
Divinarum Institutiones 5.11.6
Nemo hujus tantae belluae immanitatem potest pro merito describere, quae uno loco recubans, tamen per totum orbem dentibus ferreis saevit; et non tantum artus hominum dissipat; sed et ossa ipsa comminuit, et in cineres furit, ne quis extet sepulturae locus; quasi vero id affectent, qui Deum confitentur, ut ad eorum sepulcra veniatur, ac non ut ipsi ad Deum perveniant.
PL 6, 584Bこれほど巨大な獣の凶暴さを、その値打ちどおりに描き出せる者は誰もいない。この獣は一所に伏していながら、鉄の牙をもって全世界にわたって荒れ狂い、人間の手足を引き裂くだけでなく、骨そのものを砕き、灰に至るまで狂暴を振るって、埋葬の場所すら残さないようにする。それはあたかも、神を告白する者たちが望んでいるのが、自分たちの墓に人が訪れることであって、自分たち自身が神のもとに至ることではないかのようである。
Divinarum Institutiones 5.11.7
Quaenam illa feritas, quae rabies, quae insania est, lucem vivis, terram mortuis denegasse? Dico igitur nihil esse miserius iis hominibus, quos ministros furoris alieni, quos satellites impiae jussionis necessitas aut invenit, aut fecit.
PL 6, 585A生ける者に光を、死せる者に大地を拒むとは、いったいいかなる獰猛さ、いかなる狂暴さ、いかなる狂気であろうか。それゆえ私は言う——他人の狂暴の下僕として、不敬な命令の従僕として、必然性が見出したか、あるいは作り上げたところの、そうした人間たちほど惨めな者はいない、と。
Divinarum Institutiones 5.11.8
Non enim honor ille, aut provectio dignitatis fuit, sed hominis damnatio ad carnificinam, Dei vero ad poenam sempiternam. Quae autem per totum orbem singuli gesserint, enarrare impossibile est.
PL 6, 585Aなぜなら、それは名誉でも、地位の昇進でもなく、人間の側からは処刑人の業への断罪であり、神の側からは永遠の刑罰への断罪であったからである。しかし、全世界にわたって各人が行ったことを語り尽くすことは不可能である。
Divinarum Institutiones 5.11.9
Quis enim voluminum numerus capiet tam infinita, tam varia genera crudelitatis? Accepta enim potestate, pro suis moribus quisque saeviit.
PL 6, 585Aいったいいかほどの巻数の書物が、これほど無限で、これほど多様な残虐の諸相を収めきれようか。権力を手にするや、各人はおのれの気質に従って猛威を振るったのである。
Divinarum Institutiones 5.11.10
Alii prae nimia timiditate plus ausi sunt, quam jubebatur: alii suo proprio adversus justos odio; quidam naturali mentis feritate; nonnulli ut placerent, et hoc officio viam sibi ad altiora munirent.
PL 6, 585Aある者たちは、過度の臆病さゆえに、命じられた以上のことをあえて行った。ある者たちは正しい者たちへの自らの憎しみによって。ある者たちは生まれつきの心の荒々しさによって。またある者たちは、気に入られようとして、この務めによって、より高い地位への道を自分のために切り開こうとした。
Divinarum Institutiones 5.11.11
Aliqui ad occidendum praecipites extiterunt, sicut unus in Phrygia, qui universum populum cum ipso pariter conventiculo concremavit. Sed hic quanto saevior, tanto clementior invenitur.
PL 6, 585Bある者たちは殺すことに向かって性急であった。たとえばフリュギアのある者は、集会の建物もろとも住民全体を焼き払った。しかし、この者は残忍であればあるほど、かえって寛容な者として見出される。
Divinarum Institutiones 5.11.12
Illud vero pessimum genus est, cui clementiae species falsa blanditur: ille gravior, ille saevior est carnifex, qui neminem statuit occidere.
PL 6, 585Bしかし最悪の部類は、偽りの寛容の見せかけに気を良くしている者たちである。誰も殺すまいと決めたその処刑人こそ、より重く、より残忍なのである。
Divinarum Institutiones 5.11.13
Itaque dici non potest, hujusmodi judices quanta et quam gravia tormentorum genera excogitaverint, ut ad effectum propositi sui pervenirent.
PL 6, 585Bしたがって、この種の裁判官たちが、自らの目論見を実現するために、いかに数多く、いかに重い拷問の諸相を考案したかは、語り尽くすことができない。
Divinarum Institutiones 5.11.14
Haec autem non tantum ideo faciunt, ut gloriari possint, nullum se innocentium peremisse (nam et ipse audivi aliquos gloriantes, quod administratio sua in hac parte fuerit incruenta), sed et invidiae causa; ne aut ipsi vincantur, aut illi virtutis suae gloriam consequantur.
PL 6, 586Aしかし彼らがこのようなことを行うのは、ただ、自分は無実の者を誰も殺さなかったと誇るためだけではない(実際、私自身、自分の統治がこの点において血を流すことがなかったと誇る者たちを耳にしたことがある)。それはまた、妬みのゆえでもある——自分たちが負けることのないように、あるいは彼ら〔キリスト教徒〕がおのれの徳の栄光を得ることのないようにするためである。
Divinarum Institutiones 5.11.15
Itaque in excogitandis poenarum generibus, nihil aliud quam victoriam cogitant. Sciunt enim certamen esse illud, et pugnam.
PL 6, 586Aそれゆえ、刑罰の諸相を考案するにあたって、彼らが考えているのは勝利以外の何ものでもない。なぜなら、彼らはそれが競技であり、戦いであることを知っているからである。
Divinarum Institutiones 5.11.16
Vidi ego in Bythynia praesidem gaudio mirabiliter elatum, tamquam barbarorum gentem aliquam subegisset; quod unus, qui per biennium magna virtute restiterat, postremo cedere visus esset.
PL 6, 586A私はビテュニアで、ある総督が、あたかも野蛮な一民族を征服したかのように、驚くほどの喜びに沸き立っているのを見た。二年間にわたって大いなる勇気をもって抵抗していたある一人が、ついに屈したかに見えたからである。
Divinarum Institutiones 5.11.17
Contendunt igitur ut vincant, et exquisitos dolores corporibus immittunt, et nihil aliud devitant, quam ut ne torti moriantur. Quasi vero mors tantummodo beatos faciat, ac non etiam tormenta, quae quanto fuerint graviora, tanto majorem virtutis gloriam pariant.
PL 6, 586Aこうして彼らは勝とうとして争い、選び抜かれた苦痛を肉体に加え、拷問を受けた者が死んでしまうことだけをひたすら避ける。あたかも幸いをもたらすのは死のみであって、拷問はそうではないかのように——だが実際には、拷問が重ければ重いほど、それだけ大きな徳の栄光を生むのである。
Divinarum Institutiones 5.11.18
Illi autem pertinaci stultitia jubent, curam tortis diligenter adhiberi, ut ad alios cruciatus membra renoventur, et reparetur novus sanguis ad poenam. Quid tam pium, tam beneficum, tam humanum fieri potest? non curassent tam sollicite, quos amarent.
PL 6, 586Bしかし彼らは、頑迷な愚かさから、拷問を受けた者たちに念入りな手当てを施すよう命じる。それは、手足が別の責め苦のために新たにされ、刑罰のために新しい血が用意されるためである。これほど敬虔で、これほど恵み深く、これほど人間味に満ちたことがほかにあろうか——彼らは、自分が愛する者たちにさえ、これほど心を配って世話をしたことはなかったであろうに。
Divinarum Institutiones 5.11.19
Haec est deorum disciplina. Ad haec opera cultores suos erudiunt; haec sacra desiderant. Quin etiam sceleratissimi homicidae contra pios jura impia condiderunt. Nam et constitutiones sacrilegae, et disputationes jurisperitorum leguntur injustae.
PL 6, 586Bこれが神々の教えである。神々はこうした業へと自分の崇拝者たちを教え込み、これらの祭儀を求めるのである。それどころか、最も凶悪な殺人者たちは、敬虔な者たちに対して不敬な法律まで定めた。実際、瀆聖的な勅法も、法学者たちの不正な論議も読むことができる。
Divinarum Institutiones 5.11.20
Domitius, de officio proconsulis libro septimo, rescripta principum nefaria collegit, ut doceret, quibus poenis affici oporteret eos qui se cultores Dei confiterentur.
PL 6, 587Aドミティウス〔法学者ドミティウス・ウルピアヌスを指す〕は、『総督の職務について』第七巻において、皇帝たちの邪悪な勅答を集め、神の礼拝者であることを告白する者たちにいかなる刑罰を科すべきかを教えようとした。