Divinarum Institutiones 2.14.1
De Noe vini inventore: qui primi scientiam astrorum habuerint, ac de ortu falsarum religionum.
PL 6, 325Bノアがぶどう酒の発明者であること、誰が最初に星々の知識を持つに至ったか、そして偽りの宗教の起源について。
Divinarum Institutiones 2.14.2
Deus autem postea, cum videret orbem terrae malitia et sceleribus oppletum, statuit humanum genus diluvio perdere: set tamen ad multitudinem reparandam delegit unum, quod, corruptis omnibus, singulare justitiae supererat exemplum.
PL 6, 325Bしかし後に神は、地上の世界が悪意と罪とで満ちているのを見て、洪水によって人類を滅ぼすことを定めた。ただし、人類を再興するために一人を選んだ。全員が堕落した中にあって、彼だけが正義の唯一の模範として残っていたからである。
Divinarum Institutiones 2.14.3
Hic cum sexcentorum esset annorum, fabricavit arcam, sicut praeceperat ei Deus, in qua ipse, cum conjuge, ac tribus filiis totidemque nuribus servatus est, cum aqua universos montes altissimos operuisset.
PL 6, 325Bこの者は六百歳のとき、神が命じられたとおりに方舟を造った。水がすべての最も高い山々を覆ったとき、彼はこの方舟の中で、妻、三人の息子、そして同数の嫁たちとともに救われた。
Divinarum Institutiones 2.14.4
Deinde orbe siccato, execratus injustitiam prioris saeculi Deus, ne rursus longitudo vitae causa esset excogitandorum malorum, paulatim per singulas progenies diminuit hominis aetatem, atque in centum et viginti annis metam collocavit, quam transgredi non liceret.
PL 6, 325Bやがて大地が乾くと、神は、先の時代の不正を忌み嫌い、再び長い寿命が数々の悪事を編み出す原因とならぬように、世代を追うごとに次第に人間の寿命を減らし、百二十年という境界を定めて、それを超えることを許さなかった。
Divinarum Institutiones 2.14.5
Ille vero, cum egressus esset ex arca, ut sanctae litterae docent, terram studiose coluit, atque vineam sua manu sevit. Unde arguuntur qui auctorem vini Liberum putant. Ille enim non modo Liberum, sed etiam Saturnum, atque Uranum multis antecessit aetatibus.
PL 6, 326B彼はこうして、方舟を出たのち、聖なる文書の教えるとおり熱心に土地を耕し、自らの手でぶどう畑を植えた。これによって、ぶどう酒の創始者をリベルだと考える者たちは論駁される。彼は、リベルのみならずサトゥルヌスやウラノスよりも、幾世代も前の人だったからである。
Divinarum Institutiones 2.14.6
Qua ex vinea cum primum fructum cepisset, laetus factus, bibit usque ad ebrietatem, jacuitque nudus. Quod cum vidisset unus ex filiis, cui nomen fuit Cham, non texit patris nuditatem: sed egressus, etiam fratribus indicavit.
PL 6, 327Aそのぶどう畑から初めての実りを得ると、彼は喜んで、酔いつぶれるまで飲み、裸のまま横たわった。これを見た息子の一人、名をハムという者は、父の裸を覆わず、外に出て兄弟たちにまで告げ知らせた。
Divinarum Institutiones 2.14.7
At illi sumpto pallio, intraverunt aversis vultibus, patremque texerunt. Quae cum facta recognovisset pater, abdicavit atque expulit filium.
PL 6, 327Aしかし彼らは上着を取って、顔をそむけたまま中に入り、父を覆った。父はこの出来事を知ると、その息子を勘当し、追放した。
Divinarum Institutiones 2.14.8
At ille, profugus, in ejus terrae parte consedit, quae nunc Arabia nominatur; eaque terra de nomine ejus Chanaan dicta est, et posteri ejus Chananaei.
PL 6, 327A追放された彼は逃亡し、今アラビアと呼ばれている土地の一部に住み着いた。そしてその土地は彼の名にちなんでカナンと呼ばれ、その子孫はカナン人と呼ばれた。
Divinarum Institutiones 2.14.9
Haec fuit prima gens, quae Deum ignoravit; quoniam princeps ejus et conditor cultum Dei a patre non accepit, maledictus ab eo: itaque ignorantiam divinitatis minoribus suis reliquit. Ab hac gente, proximi quique populi, multitudine increscente, fluxerunt.
PL 6, 327Aこの民こそ、神を知らなかった最初の民族であった。その首領にして始祖である者は、父から神への礼拝を受け継がず、父に呪われていたからである。それゆえ彼は、神性についての無知を自らの子孫に残した。この民から、人口が増すにつれて、近隣の諸民族が次々と生まれ出た。
Divinarum Institutiones 2.14.10
Ipsius autem patris posteri, Hebraei dicti, penes quos religio Dei resedit. Sed et ab his postea, multiplicato in immensum numero, cum eos angustiae locorum suorum capere non possent, tum adolescentes vel missi a parentibus, vel sua sponte, cum rerum penuria cogeret, profugi, ad quaerendas sibi novas sedes, huc atque illuc dispersi, omnes insulas, et orbem totum replerunt; et a stirpe sanctae radicis avulsi, novos sibi mores, ac instituta pro arbitrio condiderunt.
PL 6, 328A他方、かの父自身の子孫はヘブライ人と呼ばれ、彼らのもとに神の宗教がとどまった。しかしこの民もまた、後に数が計り知れぬほどに増え、自分たちの土地の狭さにその人口を収めきれなくなると、若者たちが親に送り出されて、あるいは自ら望んで、物資の乏しさに迫られて逃れ出で、新たな住処を求めてあちこちに散らばり、あらゆる島々と全世界とを満たした。そして聖なる根株から引き離され、思うがままに新しい風習と制度を打ち立てた。
Divinarum Institutiones 2.14.11
Sed omnium primi, qui Aegyptum occupaverunt, coelestia suspicere atque adorare coeperunt. Et quia neque domiciliis tegebantur propter aeris qualitatem, nec ullis in ea regione nubibus subtexitur coelum, cursus siderum, et defectus notaverunt, dum ea saepe venerantes, curiosius atque liberius intuerentur.
PL 6, 328Aしかし、すべての者のうち最初に天上のものを仰ぎ見て崇拝し始めたのは、エジプトを占拠した者たちであった。彼らは大気の性質ゆえに家屋に覆われて住むこともなく、かの地方では雲が空を覆うこともなかったので、星々の運行と食(欠け)とを記録した。しばしばそれらに崇敬を払いながら、いっそう好奇心をもって、いっそう自由に見つめていたからである。
Divinarum Institutiones 2.14.12
Postea deinde potentificas animalium figuras, quas colerent, commenti sunt, quibusdam prodigiis inducti: quorum mox auctores aperiemus.
PL 6, 329Aその後彼らは、ある種の前兆に導かれて、崇拝すべき、力を宿す動物の姿を考え出した。その創始者たちについては、間もなく明らかにしよう。
Divinarum Institutiones 2.14.13
Caeteri autem, qui per terram dispersi fuerunt, admirantes elementa mundi, coelum, solem, terram, male, sine ullis imaginibus ac templis venerabantur, et his sacrificia in aperto celebrabant; donec processu temporum, potentissimis regibus templa et simulacra fecerunt; eaque victimis et odoribus colere instituerunt; sic aberrantes a notitia dei gentes esse coeperunt.
PL 6, 329A他方、大地に散らばった残りの者たちは、世界の諸元素——天、太陽、大地——に驚嘆し、像も神殿も持たぬまま誤って崇敬し、露天で生贄を捧げていた。しかし時代が進むにつれて、いと権勢ある王たちのために神殿と像とを造り、それらを犠牲獣と香とで崇拝することを定めた。こうして神の認識から迷い出て、彼らは異教の諸民族となり始めたのである。
Divinarum Institutiones 2.14.14
Errant igitur, qui deorum cultus ab exordio rerum fuisse contendunt, et priorem esse gentilitatem, quam Dei religionem: quam putant posterius inventam, quia fontem atque originem veritatis ignorant. Nunc ad principium mundi revertamur.
PL 6, 329Aしたがって、神々への崇拝が万物の初めからあったと主張し、異教のほうが神の宗教よりも古く、神の宗教のほうが後に考案されたのだと考える者たちは誤っている。彼らは真理の源泉と起源とを知らないのである。さて、いまや世界の初めに立ち戻ろう。