Divinarum Institutiones 4.18.1
De passione Dominica, et quod ea praenuntiata fuerit. Cum igitur ea quae Deus fieri voluit, quaeque per prophetas suos multis saeculis ante praedixit, Christus impleret, ob ea incitati, et divinas litteras nescientes, coierunt ut Deum suum condemnarent.
PL 6, 502B主の受難について、またそれがあらかじめ予告されていたことについて。さて、神が起こることを望み、また多くの世代も前に預言者たちを通してあらかじめ告げていた事柄を、キリストが成就されたので、彼らはそれに煽り立てられ、神の文書を知らぬままに、自分たちの神を断罪しようと結束した。
Divinarum Institutiones 4.18.2
Quod cum sciret futurum, ac subinde diceret oportere se pati, ac interfici pro salute multorum, secessit tamen cum discipulis suis (Marc. III), non ut vitaret quod necesse erat perpeti ac sustinere, sed ut ostenderet quod ita fieri oporteret in omni persecutione, ne sua quis culpa incidisse videatur; ac denuntiavit fore ut ab uno eorum proderetur.
PL 6, 502B彼はこの事が起こることを知っており、そのゆえに、多くの者の救いのために自分が苦しみを受け、殺されねばならぬと繰り返し語っていたが、それでも弟子たちと共に身を退いた(マルコ3)。それは耐え忍び堪えねばならぬことを避けるためではなく、いかなる迫害においてもこのように行うべきであることを示すため、すなわち自分の落ち度によって捕らえられたと見なされる者がないようにするためであった。そして彼は、自分が彼らのうちの一人によって裏切られることになると予告した。
Divinarum Institutiones 4.18.3
Itaque Judas, praemio illectus, tradidit Filium Dei Judaeis. At illi comprehensum, ac Pontio Pilato, qui tum legatus Syriam regebat, oblatum, cruci affigi postulaverunt, objicientes ei nihil aliud, nisi quod diceret se Filium Dei esse, et regem Judaeorum: item quod dixerat: Si solveritis hoc templum, quod aedificatum est annis XLVI, ego illud in triduo sine manibus resuscitabo; significans brevi futuram passionem suam, et se a Judaeis interfectum tertio die resurrecturum.
PL 6, 502Cこうしてユダは、報酬に釣られて、神の子をユダヤ人たちに引き渡した。彼らは神の子を捕らえ、当時シリアを治めていた総督ポンティウス・ピラトゥスのもとに引き渡すと、十字架に付すよう要求した。彼らが彼に着せた咎は、ただ、自分は神の子であり、ユダヤ人の王であると言ったこと、また『この神殿を壊すなら、四十六年をかけて建てられたこの神殿を、私は手を用いずに三日のうちに建て直そう』と言ったこと、この二つしかなかった。これは、自らの受難が間もなく起こること、そして自分がユダヤ人たちによって殺され、三日目によみがえることを示していたのである。
Divinarum Institutiones 4.18.4
Ipse enim erat verum Dei templum. Has voces ejus tamquam infaustas et impias insectabantur. Quae cum Pilatus audisset, et ille in defensionem sui nihil diceret, pronuntiavit nihil in eo damnatione dignum videri.
PL 6, 503A彼自身こそが神の真の神殿であったからである。彼らは彼のこの言葉を、不吉で不敬なものであるとして攻め立てた。ピラトゥスはこれを聞いたが、彼が自らを弁護するために何も語らなかったので、彼のうちに断罪に値するものは何も見当たらない、と宣告した。
Divinarum Institutiones 4.18.5
At illi injustissimi accusatores cum populo, quem incitaverant, succlamare coeperunt, et crucem ejus violentis vocibus flagitare. Tum Pontius et illorum clamoribus, et Herodis Tetrarchae instigatione metuentis ne regno pelleretur, victus est.
PL 6, 503Aしかし、この上なく不正なあの告発者たちは、自分たちがかき立てた民衆と共に叫び声をあげ、激しい声で彼の十字架刑を要求し始めた。そこでポンティウスは、彼らの叫び声と、王国を追われることを恐れる分封の領主ヘロデの扇動とに屈した。
Divinarum Institutiones 4.18.6
Nec tamen ipse sententiam protulit: sed tradidit eum Judaeis, ut ipsi de illo secundum legem suam judicarent.
PL 6, 504Aとはいえ彼自身は判決を下さず、ユダヤ人たちに彼を引き渡し、彼らが自分たちの律法に従って彼を裁くようにさせた。
Divinarum Institutiones 4.18.7
Duxerunt ergo eum flagellis verberatum, et priusquam cruci affigerent, illuserunt; indutum enim coloris punicei veste, ac spinis coronatum, quasi regem salutaverunt, et dederunt ei cibum fellis, et miscuerunt ei aceti potionem.
PL 6, 504Aそこで彼らは彼を鞭打って引き立てたが、十字架に付す前に彼を嘲弄した。緋色の衣を着せ、茨の冠を被せると、王であるかのように敬礼し、苦汁の食べ物を与え、酢を混ぜた飲み物を与えた。
Divinarum Institutiones 4.18.8
Post haec, conspuerunt faciem ejus, et palmis ceciderunt. Cumque ipsi carnifices de vestimentis ejus contenderent, sortiti sunt inter se de tunica et pallio. Et cum haec omnia fierent, nullam vocem ex ore suo tamquam si mutus esset, emisit.
PL 6, 504Aその後、彼らは彼の顔に唾を吐きかけ、平手で打った。処刑人たちは彼の衣をめぐって争い、下着と外套について互いにくじを引いた。これらすべてが行われている間、彼はまるで口のきけぬ者であるかのように、一言も発しなかった。
Divinarum Institutiones 4.18.9
Tum suspenderunt eum inter duos noxios medium, qui ob latrocinia damnati erant, crucique affixerunt. Quid ego hic in tanto facinore deplorem? aut quibus verbis tantum nefas conquerar?
PL 6, 505Aこうして彼らは、強盗のかどで断罪された二人の罪人の真ん中に彼を吊るし、十字架に付けた。これほどの凶行を前にして、私はここで何を嘆けばよいのか。これほどの大罪を、いかなる言葉で訴えればよいのか。
Divinarum Institutiones 4.18.10
Non enim Gavianam crucem describimus, quam Marcus Tullius universis eloquentiae suae nervis ac viribus, velut effusis totius ingenii fontibus, prosecutus est, facinus indignum esse proclamans, civem Romanum contra omnes leges in crucem esse sublatum.
PL 6, 505Aというのも、我々がここに描いているのは、マルクス・トゥッリウス〔キケロ〕が己の弁舌のあらゆる筋力と力を尽くし、あたかも己の才知の泉をことごとく溢れさせるかのようにして論じ立てた、あのガウィウスの十字架ではないからである。彼はローマ市民があらゆる法に反して十字架に上げられたことは恥ずべき凶行であると声高に訴えたのであった。
Divinarum Institutiones 4.18.11
Qui quamvis innocens fuerit, et illo supplicio indignus, mortalis tamen, et ab homine scelesto, qui justitiam ignoraret, affectus est. Quid de hujus crucis indignitate dicemus, in qua Deus a cultoribus Dei suspensus est atque suffixus?
PL 6, 505A彼〔ガウィウス〕は無実であり、あの刑罰に値しない者であったとはいえ、死すべき人間にすぎず、正義を知らぬ邪悪な人間によってその刑罰を受けたのであった。しかるに、この十字架の不当さについて我々は何を語ればよいのか。この十字架においては、神が、神の礼拝者たちの手によって吊るされ、打ち付けられたのである。
Divinarum Institutiones 4.18.12
Quis tam facundus, et tanta rerum verborumque copia instructus existet? quae oratio tantae affluentiae ubertate decurrens, ut illam crucem merito deploret, quam mundus ipse et tota mundi elementa luxerunt?
PL 6, 505B誰がこれほど雄弁で、これほど豊かな事実と言葉とを備えた者として立ちうるであろうか。世界そのものと世界のあらゆる元素とが喪に服したあの十字架を、しかるべく嘆きうるほどの、これほど溢れんばかりの豊かさで流れる弁舌が、どこにあろうか。
Divinarum Institutiones 4.18.13
Haec autem sic futura fuisse, et prophetarum vocibus, et Sibyllinis carminibus denuntiatum est.
PL 6, 505Bしかるに、これらのことがこのように起こるはずであったことは、預言者たちの声によっても、シビュラの詩句によっても、予告されていたのである。
Divinarum Institutiones 4.18.14
Apud Esaiam (cap. 50) ita scriptum invenitur: Non sum contumax, neque contradico: dorsum meum posui ad flagella, et maxillas meas ad palmas: faciem autem meam non averti a foeditate sputorum.
PL 6, 505Bイザヤ書(50章)にはこう記されているのが見出される。『私は逆らわず、抗いもしない。私は自分の背を鞭に、頬を平手に差し出した。唾を吐きかけられる汚辱からも、私は顔を背けなかった。』
Divinarum Institutiones 4.18.15
Similiter David in psalmo XXXIV: Congregata sunt super me flagella, et ignoraverunt: dissoluti sunt, nec compuncti sunt: tentaverunt me, et deriserunt derisu; et striderunt super me dentibus suis.
PL 6, 506A同じくダビデも詩篇34篇でこう言う。『鞭が私の上に集められたが、彼らはそれを知らずにいた。彼らは緩みきり、心を刺されることもなかった。彼らは私を試み、嘲りに嘲り、私に向かって歯ぎしりをした。』
Divinarum Institutiones 4.18.16
Sibylla quoque eadem futura monstravit: Εἰς ἀνόμων χεῖρας καὶ ἀπίστων ὕστερον ἥξει· Δώσουσι δὲ θεῷ ῥαπίσματα χερσὶν ἀνάγνοις, Καὶ στόμασιν μαροῖσι τὰ πτύσματα φαρμακόεντα· Δώσει δ' εἰς μάστιγας ἁπλὼς ἁγνὸν τότε νῶτον.
PL 6, 506Aシビュラもまた、同じことが起こることを示していた。『彼はやがて、不法な者どもと信ぜぬ者どもの手に落ちるであろう。 彼らは清からぬ手をもって神に平手打ちを加え、 汚れた口〔底本は μαροῖσι。μιαροῖσι と読む〕をもって毒を含む唾を吐きかけるであろう。 そのとき彼は、素直にその清らかな背を鞭に委ねるであろう。』
Divinarum Institutiones 4.18.17
Item de silentio ejus, quod usque ad mortem pertinaciter tengrit, Esaias iterum sic locutus est (cap. LIII): Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondentibus se sine voce, sic non aperuit os suum.
PL 6, 506A同じく、彼が死に至るまで頑なに守り通した沈黙〔底本は tengrit。tenuit と読む〕について、イザヤは再び(53章)こう語っている。『彼は屠られる羊のように引かれて行き、毛を刈る者の前に声も立てぬ小羊のように、口を開かなかった。』
Divinarum Institutiones 4.18.18
Et Sibylla supra dicta: Καὶ κολαφιζόμενος σιγήσει, μή τις ἐπιγνῶ Τίς λόγος, ἢ πόθεν ἦλθεν ἵνα φθιμένοισι λαλὴσῃ; Καὶ στέφανον φορέσει τὴν ἀκάνθινον.
PL 6, 506Bそして先に述べたシビュラは言う。『殴打されても彼は沈黙するであろう。 それが何なる言葉〔ロゴス〕であるか、また死せる者たちに語りかけるためどこから来たのかを、誰にも悟られぬように。 そして彼は茨の冠をかぶるであろう。』
Divinarum Institutiones 4.18.19
De cibo vero et potu, quem, antequam eum figerent, illi obtulerunt, David in psalmo LXVIII sic ait: Et dederunt in escam meam fel; et in siti mea potum mihi dederunt acetum.
PL 6, 506B彼らが彼を十字架に付ける前に差し出した食べ物と飲み物について、ダビデは詩篇68篇でこう言っている。『彼らは私の食べ物として苦汁を与え、私の渇きに酢を飲ませた。』
Divinarum Institutiones 4.18.20
Idem hoc futurum etiam Sibylla concionata est: Εἰς δὲ τὸ βρῶμα χολὴν, καὶ εἰς δίψαν ὄξος ἔδωκαν, Τῆς ἀφιλοξενίης ταύτην δείξουσι τράπεζαν.
PL 6, 507A同じことが起こることを、シビュラもまた公然と告げていた。『食べ物には苦汁を、渇きには酢を彼らは与えるであろう。 もてなしを知らぬこの饗応の膳を、彼らは示すであろう。』
Divinarum Institutiones 4.18.21
Et alia Sibylla Judaeam terram his versibus increpat: Αὐτὴ γὰρ δύσφρων, τὸν σὸν θεὸν οὐκ ἐνόησας Παίζοντα θνητοῖσι νοήμασιν· ἀλλὰ καὶ ἀκάνθαις Ἔστεψας στεφάνῳ, φοβερὴν τε χολὴν ἐκέρασας.
PL 6, 507Aまた別のシビュラは、次の詩句をもってユダヤの地を叱責する。『愚かなお前は、死すべき者らの思いのうちに戯れる己の神を悟らなかった。 それどころか、茨をもって彼に冠をかぶせ、 恐ろしい苦汁を混ぜ合わせた。』
Divinarum Institutiones 4.18.22
Fore autem ut Judaei manus inferrent Deo suo, eumque interficerent, testimonia prophetarum haec antecesserunt. Apud Esdram ita scriptum est: Et dixit Esdras ad populum: Hoc pascha Salvator noster est, et refugium nostrum.
PL 6, 507Aさて、ユダヤ人たちが自分たちの神に手を下し、彼を殺すことになるということについては、預言者たちの次のような証言がそれに先立っていた。エズラ書にはこう記されている。『エズラは民に言った。この過越は我々の救い主であり、我々の逃れ場である。〔この句は正典のエズラ記には見当たらない〕』
Divinarum Institutiones 4.18.23
Cogitate, et ascendat in cor vestram, quoniam habemus humiliare eum in signo, et post haec sperabimus in eum, ne deseratur hic locus in aeternum tempus, dicit Dominus Deus virtutum.
PL 6, 507A『考えよ、そしてそれを汝らの心に上らせよ〔底本は cor vestram。vestrum と読む〕。我々は彼をしるしのうちに辱めることになるが、その後我々は彼に望みを置くことになる。この場所が永遠に見捨てられることのないように、ともろもろの力の主なる神は言われる。』
Divinarum Institutiones 4.18.24
Si non credideritis ei, neque exaudieritis annuntiationem ejus, eritis derisio in gentibus. Unde apparet Judaeos nullam aliam spem habere, nisi se abluerint a sanguine, ac speraverint in eum ipsum quem negaverunt.
PL 6, 507B『もし汝らが彼を信じず、その告知に聞き従わないならば、汝らは諸国民の間で嘲りの的となるであろう。』ここから明らかなように、ユダヤ人たちには、この血から己を洗い清め、自分たちが否んだまさにその方に望みを置く以外、いかなる希望もないのである。
Divinarum Institutiones 4.18.25
Esaias (cap. LV) quoque facinus eorum designat, et dicit: In humilitate judicium ejus sublatum est. Nativitatem ejus quis enarrabit? quoniam auferetur a terra vita ejus; a facinoribus populi mei adductus est ad mortem.
PL 6, 507Bイザヤもまた(55章)〔引用箇所の表示は底本のまま。実際はイザヤ53:8-12である〕、彼らの凶行を指し示してこう言う。『彼の裁きは辱めのうちに取り去られた。誰が彼の出自を語り得ようか。彼の命は地から取り去られるからである。彼は、わが民の凶行のゆえに死へと引かれて行った。』
Divinarum Institutiones 4.18.26
Et dabo malos pro sepultura ejus, et divites pro morte ejus: quia facinus non fecit, neque insidias ore suo locutus est.
PL 6, 508A『そして私は、彼の埋葬のために悪しき者たちを、彼の死のために富める者たちを与えるであろう。彼は凶行を犯さず、その口に欺きを語ることもなかったからである。』
Divinarum Institutiones 4.18.27
Propterea ipse consequetur multos, et fortium dividet spolia; propterea quod traditus est ad mortem, et inter facinorosos deputatus est: et ipse peccatum multorum pertulit, et propter facinora illorum traditus est.
PL 6, 508A『それゆえに彼自身、多くの者を獲得し、強者たちの分捕り物を分かち合うであろう。彼が死へと引き渡され、凶行を犯す者たちの一人に数えられたからである。彼は多くの者の罪を担い、彼らの凶行のゆえに引き渡されたのである。』
Divinarum Institutiones 4.18.28
David quoque in psalmo XCIII: Captabunt in animam justi, et sanguinem innocentem condemnabunt, et factus est mihi Dominus in refugium.
PL 6, 508Aダビデもまた詩篇93篇でこう言う。『彼らは義人の魂を狙い、罪なき血を断罪するであろう。しかし主は私にとって逃れ場となられた。』
Divinarum Institutiones 4.18.29
Hieremias (cap. XI): Domine, significa mihi, et cognoscam: tunc vidi meditationes eorum; ego sicut agnus sine malitia perductus sum ad victimam: in me cogitaverunt cogitationem, dicentes: Venite, mittamus lignum in panem ejus, et eradamus e terra vitam ejus, et nomen ejus non erit in memoria amplius.
PL 6, 508Aエレミヤ(11章)は言う。『主よ、私に示したまえ、そうすれば私は知るであろう。そのとき私は彼らの企みを見た。私は悪意なき小羊のように、生贄として引かれて行った。彼らは私に対してこう考え、こう言った。「来たれ、木を彼のパンに投げ入れ、彼の命を地から絶やし、彼の名を二度と記憶に残らぬようにしよう。」』
Divinarum Institutiones 4.18.30
Lignum autem crucem significat, et panis corpus ejus, quia ipse est cibus, et vita omnium qui credunt in carnem quam portavit, et in crucem qua pependit.
PL 6, 508Aここで木とは十字架を意味し、パンとは彼の肉体を意味する。彼こそは、自らが担った肉と、自らが架けられた十字架とを信じるすべての者にとって、食物であり命であるからである。
Divinarum Institutiones 4.18.31
De qua tamen apertius ipse Moses in Deuteronomio ita praedicavit: Et erit pendens vita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte, et non credes vitae tuae.
PL 6, 508Bしかし、これについてはモーセ自身が、申命記でより明白にこう予告している。『汝の命は汝の目の前に懸かるであろう。汝は昼も夜も恐れ、自分の命を信ずることができぬであろう。』
Divinarum Institutiones 4.18.32
Idem rursus in Numeris (cap. XXIII): Non quasi homo Dominus suspenditur, neque quasi filius hominis minas patitur. Zacharias (cap. XVI), etiam sic tradidit: Et intuebuntur in me, quem transfixerunt.
PL 6, 509A同じモーセはまた民数記(23章)で言う。『主は人間のようにして吊るされるのではなく、人の子のようにして脅しを受けるのでもない。〔この句はウルガタの民数記23:19と文言が大きく異なるが、底本のまま訳した〕』ゼカリヤ(16章)〔引用箇所の表示は底本のまま。実際はゼカリヤ12:10である〕もまたこう伝えている。『彼らは、自分たちが刺し貫いた者を見つめるであろう。』
Divinarum Institutiones 4.18.33
Item David in psalmo XXI: Effoderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi autem contemplati sunt, et viderunt me, diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam sortem miserunt. Quae utique Propheta non de se locutus est.
PL 6, 509A同じくダビデは詩篇21篇でこう言う。『彼らは私の手と足を穿ち、私の骨をことごとく数えた。彼らは私を見つめ、私に目を留め、私の衣服を互いに分け合い、私の上着について、くじを引いた。』これらのことを、預言者は決して自分自身について語ったのではない。
Divinarum Institutiones 4.18.34
Fuit enim rex, et numquam perpessus est illa. Sed Spiritus Dei per eum loquebatur, qui fuerat illa passurus post annos mille et quinquaginta. Tot enim colliguntur anni a regno David usque ad crucem Christi.
PL 6, 509A彼は王であって、これらのことを身に受けたことは一度もなかったからである。しかし、彼を通して語っていたのは神の霊であり、これらのことをのちに――千五十年ののちに――受けることになる方のことを語っていたのである。実に、ダビデの治世からキリストの十字架に至るまで、それだけの年数が数えられるからである。
Divinarum Institutiones 4.18.35
Sed et Solomon, filius ejus, qui Hierosolymam condidit, eam ipsam perituram esse in ultionem sanctae crucis prophetavit: Quod si avertimini a me, dicit Dominus, et non custodieritis veritatem meam, rejiciam Israel a terra quam dedi illis: et domum hanc, quam aedificavi illis in nomine meo, projiciam illam ex omnibus; et erit Israel in perditionem, et in improperium populo: et domus haec erit deserta; et omnis qui transibit per illam, admirabitur, et dicet: Propter quam rem fecit Dominus terrae huic et huic domui haec mala?
PL 6, 509Aさらにまた、彼の子であり、エルサレムを築いたソロモンも、その都自身が聖なる十字架のゆえの報復として滅びるであろうことを預言していた。『もし汝らが私から離れ去り』と主は言われる、『私の真理を守らないならば、私が彼らに与えた地からイスラエルを退け、私が我が名において彼らのために建てたこの家を、すべてのものから投げ捨てるであろう。そしてイスラエルは滅びとなり、民にとって恥辱の的となるであろう。この家は荒れ果て、そこを通り過ぎる者はみな驚いて言うであろう。「主はなにゆえこの地とこの家にこれほどの災いを下されたのか」』
Divinarum Institutiones 4.18.36
Et dicent: Quia reliquerunt Dominum Deum suum, et persecuti sunt regem suum dilectissimum Deo, et cruciaverunt illum in humilitate magna, propter hoc importavit illis Deus mala haec.
PL 6, 510Aそして人々はこう言うであろう。『彼らが自分たちの主なる神を見捨て、神に最も愛されたその王を迫害し、大いなる屈辱のうちに彼を苦しめたからである。それゆえ神は彼らにこれらの災いをもたらされたのである。』