ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Divinarum Institutiones

Liber V, Caput III 第V巻 第III章

Lactantius · Divinarum Institutiones · PL 6, 556A · 27 sectiones

Divinarum Institutiones 5.3.1

1

De Veritate christianae doctrinae, et adversariorum vanitate; atque Christum non fuisse magum. Abfuit ergo ab his fingendi voluntas et astutia, quoniam rudes fuerunt.

PL 6, 556A

キリスト教の教えの真実性と敵対者たちの空虚さについて、また、キリストが魔術師ではなかったことについて。それゆえ彼らには、作り事をしようとする意志も狡知もなかった。無学な者たちだったからである。

Divinarum Institutiones 5.3.2

2

Aut quis possit indoctus apta inter se et cohaerentia fingere, cum philosophorum doctissimi Plato, et Aristoteles, et Epicurus, et Zeno, ipsi sibi repugnantia et contraria dixerint? Haec est enim mendaciorum natura, ut cohaerere non possint.

PL 6, 556B

あるいは、無学な者がどうして互いに適合し一貫した作り話をなしえようか。哲学者のうちで最も学識のあるプラトンやアリストテレス、エピクロス、ゼノンでさえ、自分自身に矛盾し相反することを述べたのに。偽りの本性とは、まさに一貫し得ないということだからである。

Divinarum Institutiones 5.3.3

3

Illorum autem traditio, quia vera est, quadrat undique, ac sibi tota consentit; et ideo persuadet, quia constanti ratione suffulta est.

PL 6, 556B

しかし彼らの伝えるところは、真実であるがゆえに、あらゆる点で符合し、全体として自己に一致する。それゆえ人を納得させるのである。確固たる理によって支えられているからである。

Divinarum Institutiones 5.3.4

4

Non enim quaestus et commodi gratia religionem istam commenti sunt; quippe qui, et praeceptis, et re ipsa, eam vitam secuti sunt, quae et voluptatibus caret et omnia quae habentur in bonis spernit; et qui non tantum pro fide mortem subierint, sed etiam morituros esse se, et scierint, et praedixerint, et postea universos, qui eorum disciplinam secuti essent, acerba et nefanda passuros.

PL 6, 556B

彼らは利得や便益のためにこの宗教を作り出したのではない。彼らは教えにおいても実際の行いにおいても、快楽を欠き、善きものとされるすべてを蔑む生き方に従ったのであり、信仰のために死を受けただけでなく、自分たちが死ぬであろうことを知り、予告し、さらに後に彼らの教えに従う者すべてが過酷で忌まわしい苦難を受けるであろうことをも予告したのである。

Divinarum Institutiones 5.3.5

5

Ipsum autem Christum affirmavit a Judaeis fugatum, collecta nongentorum hominum manu, latrocinia fecisse. Quis tantae auctoritati audeat repugnare? Credamus hoc plane; nam fortasse hoc illi in somnis Apollo aliquis nuntiavit.

PL 6, 557A

だが彼は、キリストその人がユダヤ人に追われ、九百人の徒党を集めて盗賊働きをしたと断言した。これほどの権威に、いったい誰が逆らおうとするだろうか。確かに、我々はこれを信じることにしよう。おそらく夢の中で、どこかのアポロが彼にこれを告げたのであろう。

Divinarum Institutiones 5.3.6

6

Tot semper latrones perierunt, et quotidie pereunt; utique multos et ipse damnasti: quis eorum post crucem suam, non dicam deus, sed homo appellatus est?

PL 6, 557A

かくも多くの盗賊が常に滅び、日々滅んでいる。当然、お前自身も多くの者を断罪した。彼らのうち誰が、その十字架の後に、神とは言わぬまでも、人間とすら呼ばれたか。

Divinarum Institutiones 5.3.7

7

Verum tu forsitan ex eo credidisti, quia vos homicidam Martem consecrastis, ut deum: quod tamen non fecissetis, si illum Areopagitae in crucem sustulissent.

PL 6, 557A

しかしお前はおそらく、諸君が殺人者マルスを神として神格化したがゆえに、そう信じたのだろう。だがもしアレオパゴスの人々が彼を十字架にかけていたなら、諸君はそうはしなかったであろう。

Divinarum Institutiones 5.3.8

8

Idem cum facta ejus mirabilia destrueret, nec tamen negaret, voluit ostendere, Apollonium vel paria, vel etiam majora fecisse. Mirum quod Apuleium praetermisit, cujus solent, et multa, et mira memorari.

PL 6, 557B

同じ人物は、キリストの奇跡的行為をおとしめながらも、それを否定はせず、アポロニウスも同等の、あるいはそれ以上のことをなしたと示そうとした。彼がアプレイウスを見過ごしたのは不思議である。アプレイウスについても多くの驚くべきことが語られるのが常であるのに。

Divinarum Institutiones 5.3.9

9

Cur igitur, o delirum caput, nemo Apollonium pro Deo colit? nisi forte tu solus, illo scilicet deo dignus, cum quo te in sempiternum verus Deus puniet.

PL 6, 558A

それゆえ、狂った頭よ、なぜ誰もアポロニウスを神として崇拝しないのか。ただしお前だけは別かもしれぬ。まさにあの神にふさわしい者として。真の神はお前を、彼とともに永遠に罰するであろう。

Divinarum Institutiones 5.3.10

10

Si magus Christus, quia mirabilia fecit, peritior utique Apollonius, qui (ut describis) cum Domitianus eum punire vellet, repente in judicio non comparuit, quam ille, qui et comprehensus est, et cruci affixus.

PL 6, 558A

もしキリストが奇跡を行ったがゆえに魔術師であるなら、お前の描くところでは、ドミティアヌスが罰しようとしたときに突如として裁判に姿を現さなかったアポロニウスのほうが、当然、捕らえられて十字架につけられたキリストよりも巧みな魔術師であったことになる。

Divinarum Institutiones 5.3.11

11

Atenim ex hoc ipso fortasse insolentiam Christi voluit arguere, quod Deum se constituerit, ut ille verecundior fuisse videatur, qui cum majora faceret, ut hic putat, tamen id sibi non arrogaverit.

PL 6, 558A

しかし彼は、まさにこの点によって、おそらくキリストの傲慢さを咎めようとしたのであろう。すなわちキリストが自らを神と定めたことによってである。そうすることで、アポロニウスの方がより慎み深かったように見せようとしたのだ。彼の考えによれば、アポロニウスはより大きなことをなしながらも、それを自分の手柄とはしなかったからである。

Divinarum Institutiones 5.3.12

12

Omitto nunc ipsa opera comparare, quia in secundo et superiore libro de fraude, ac praestigiis artis magicae dixi. Nego esse quemquam qui non optet in primis id sibi post mortem contingere, quod etiam reges maximi concupiscunt.

PL 6, 558A

今はその業そのものを比較することは措く。魔術という技の欺瞞と幻惑については、既に第二巻および前の巻で述べたからである。私は断言する。最も偉大な王たちでさえ渇望するあのことが、死後に自分にも起こることを何よりも望まぬ者など、一人もいない。

Divinarum Institutiones 5.3.13

13

Cur enim sibi homines sepulcra magnifica, cur statuas, cur imagines comparant? cur aliquibus claris factis, aut etiam pro civibus morte suscepta, student opiniones hominum promereri?

PL 6, 558B

なぜ人間は自分のために壮麗な墓を、彫像を、像を用意するのか。なぜある輝かしい行いによって、あるいは市民のために死を引き受けることによってさえ、人々の評判を得ようと努めるのか。

Divinarum Institutiones 5.3.14

14

Cur denique ipse ingenii tui monimentum, hac detestabili stultitia tanquam coeno aedificatum, constituere voluisti, nisi quod immortalitatem de memoria nominis speras?

PL 6, 559A

ついには、なぜお前自身、この忌まわしい愚かさという泥土でできたかのような、お前の才知の記念碑を建てようとしたのか。名の記憶による不死を望んでいるからではないか。

Divinarum Institutiones 5.3.15

15

Stultum igitur est, id putare Apollonium noluisse, quod optaret utique, si posset; quia nemo est qui immortalitatem recuset, maxime cum eum dicas, et adoratum esse a quibusdam sicut deum, et simulacrum ejus sub Herculis Alexicaci nomine constitutum, ab Ephesiis etiam nunc honorari.

PL 6, 559A

それゆえ、アポロニウスができるものならば当然望んだであろうことを、彼が望まなかったと考えるのは愚かなことである。不死を拒む者などいないからだ。まして、お前自身が、彼が或る人々によって神のように崇拝され、その像がヘラクレス・アレクシカコスの名のもとに建てられ、今なおエフェソス人によって崇敬されている、と言っているのであるから、なおさらである。

Divinarum Institutiones 5.3.16

16

Non potuit ergo post mortem deus credi, quia et hominem, et magum fuisse constabat; et ideo alieni nominis titulo affectavit divinitatem, quia suo nec poterat, nec audebat. Noster vero et potuit deus credi, quia magus non fuit; et creditus est, quia vere fuit.

PL 6, 559A

それゆえ彼は死後に神と信じられることができなかった。人間であり魔術師でもあったことが明らかだったからである。それゆえ彼は、自分自身の名のもとでは神性を得ることもできず、また敢えてしようともしなかったので、他人の名という名目によって神性を得ようとしたのである。これに対し我々のキリストは、魔術師ではなかったがゆえに神と信じられることができ、また真実そうであったがゆえに、そのように信じられたのである。

Divinarum Institutiones 5.3.17

17

Non, inquit, hoc dico, idcirco Apollonium non haberi deum, quia noluerit: sed ut appareat nos sapientiores esse, qui mirabilibus factis non statim fidem divinitatis adjunximus, quam vos, qui ob exigua portenta deum credidistis.

PL 6, 560A

「私がこう言うのは、アポロニウスが神とみなされないのは彼がそれを望まなかったからだ、と言うためではない。そうではなく、奇跡的な行いに対してただちに神性への信を結びつけなかった我々の方が、些細な奇跡によって神と信じ込んだ諸君よりも賢明であることを示すためである」と彼は言う。

Divinarum Institutiones 5.3.18

18

Non est mirum, si tu, qui a Dei sapientia longe remotus es, nihil prorsus intelligis eorum quae legisti; cum Judaei, qui a principio prophetas lectitaverant, quibusque sacramentum Dei fuerat assignatum, tamen quid legerent, ignoraverint.

PL 6, 560A

お前が、神の知恵から遠く隔たっているために、読んだものについて何一つ理解していないとしても、驚くにはあたらない。当初から預言者たちの書を読み続け、神の秘義を託されていたユダヤ人でさえ、自分たちが何を読んでいるのかを知らなかったのだから。

Divinarum Institutiones 5.3.19

19

Disce igitur, si quid tibi cordis est, non solum idcirco a nobis Deum creditum Christum, quia mirabilia fecit, sed quia vidimus in eo facta esse omnia, quae nobis annuntiata sunt vaticinio prophetarum.

PL 6, 560A

それゆえ、もしお前に少しでも分別があるなら、知るがよい。我々がキリストを神と信じたのは、彼が奇跡を行ったからだけではなく、預言者たちの予言によって我々に告げ知らされていたことすべてが、彼において成就されたのを見たからである。

Divinarum Institutiones 5.3.20

20

Fecit mirabilia: magum putassemus, ut et vos nunc putatis, et Judaei tunc putaverunt, si non illa ipsa facturum Christum prophetae omnes uno spiritu praedicassent.

PL 6, 560B

彼は奇跡を行った。もしすべての預言者たちが一つの霊によって、キリストがまさにそれらのことを行うであろうと予告していなかったなら、我々は、いま諸君がそう考えているように、また当時ユダヤ人たちがそう考えたように、彼を魔術師と考えたことであろう。

Divinarum Institutiones 5.3.21

21

Itaque Deum credimus, non magis ex factis operibusque mirandis, quam ex illa ipsa cruce, quam vos sicut canes lambitis: quoniam simul et illa praedicta est.

PL 6, 561A

かくして我々が彼を神と信じるのは、驚嘆すべき業や行為によるのと同じくらい、諸君が犬のように舐め回すあの十字架そのものによるのである。それもまた同時に予告されていたからである。

Divinarum Institutiones 5.3.22

22

Non igitur suo testimonio (cui enim de se dicenti potest credi?), sed prophetarum testimonio, qui omnia, quae fecit ac passus est, multo ante cecinerunt, fidem divinitatis accepit; quod neque Apollonio, neque Apuleio, neque cuiquam magorum potuit, aut potest aliquando contingere.

PL 6, 561A

それゆえ彼は、自らの証言によってではなく(自分自身について語る者を、いったい誰が信じられようか)、彼が行い、また受けたすべてのことを遥か以前に予告した預言者たちの証言によって、神性への信を得たのである。このことは、アポロニウスにも、アプレイウスにも、いかなる魔術師にも、決して起こり得なかったし、これからも起こり得ない。

Divinarum Institutiones 5.3.23

23

Cum igitur talia ignorantiae suae deliramenta fudisset, cum veritatem penitus excidere connisus esset, ausus est libros suos nefarios, ac Dei hostes, φιλαληθεῖς annotare. O caecum pectus! o mentem Cimmeriis (ut aiunt) tenebris atriorem!

PL 6, 561A

かくして彼は、自らの無知からくるこのような妄言をまき散らし、真理を根こそぎ絶やそうと努めた末に、あろうことか、自らの、神に敵対する忌まわしい書物に『フィラレーテイス(真理を愛するもの)』と題したのである。おお盲目の胸よ。おお、人が言うところの、キンメリア人の闇よりもなお暗い心よ。

Divinarum Institutiones 5.3.24

24

Discipulus hic fortasse Anaxagorae fuerit, cui nives atramentum fuerunt. Atqui eadem caecitas est, et vero falsitatis, et mendacio veritatis nomen imponere. Videlicet homo subdolus voluit lupum sub ovis pelle celare, ut fallaci titulo posset irretire lectorem.

PL 6, 561B

この者はおそらくアナクサゴラスの弟子であったのだろう。彼にとって雪は黒い墨であった。しかし、真なるものに偽りの名を、偽りに真理の名を負わせることは、同じ盲目さである。すなわちこの狡猾な男は、欺瞞の名目によって読者を絡め取ろうとして、羊の皮の下に狼を隠そうとしたのである。

Divinarum Institutiones 5.3.25

25

Verum esto, inscitia hoc, non malitia feceris. Quam tandem nobis attulisti veritatem? nisi quod assertor deorum, eos ipsos ad ultimum prodidisti.

PL 6, 561B

だがよい、お前がこれを行ったのは無知のゆえであって、悪意からではないとしよう。しかしお前は結局のところ、我々にどのような真理をもたらしたというのか。神々の擁護者でありながら、最後にはその神々自身を裏切ったこと以外に。

Divinarum Institutiones 5.3.26

26

Prosecutus enim summi Dei laudes, quem regem, quem maximum, quem opificem rerum, quem fontem bonorum, quem parentem omnium, quem factorem altoremque viventium confessus es, ademisti Jovi tuo regnum, eumque summa potestate depulsum in ministrorum numerum redegisti.

PL 6, 561B

お前は至高の神への賛美を語り連ね、その方を王、至大なる者、万物の造り主、善の源、万物の父、生きるものの創造者にして養い主であると告白しながら、お前のユピテルからその王権を奪い、最高の権力から追い落として、彼を単なる下僕どもの列に貶めたのである。

Divinarum Institutiones 5.3.27

27

Epilogus itaque te tuus arguit stultitiae, vanitatis, erroris. Affirmas enim deos esse; et illos tamen subjicis et mancipas ei Deo, cujus religionem conaris evertere.

PL 6, 561C

かくしてお前自身の締めくくりの言葉が、お前の愚かさと空虚さと誤りを証している。お前は神々が存在すると主張しながら、それでいてその神々を、お前がまさにその宗教を覆そうとしているあの神に服従させ、隷属させているのである。