Divinarum Institutiones 4.12.1
De Jesu ortu ex Virgine, de ejus Vita, Morte, et Resurrectione; atque de iis rebus testimonia Prophetarum. Descendens itaque de coelo sanctus ille Spiritus Dei sanctam Virginem, cujus utero se insinuaret, elegit.
PL 6, 478Bイエスのおとめ〔Virgo(マリア)を本サイトでは「おとめ」と訳す〕からの誕生、その生涯、死、復活について。またこれらの事柄についての預言者たちの証言について。かくして、かの聖なる神の霊は天より降り、自らその胎内に忍び入るべき聖なるおとめを選んだ。
Divinarum Institutiones 4.12.2
At illa divino Spiritu hausto repleta concepit, et sine ullo attactu viri repente virginalis uterus intumuit.
PL 6, 478Bすると彼女は神的な霊を受けて満たされ、身ごもった。そして男との接触は一切ないまま、おとめの胎はたちまち膨らんだ。
Divinarum Institutiones 4.12.3
Quod si animalia quaedam vento et aura concipere solere omnibus notum est, cur quisquam mirum putet, cum spiritu Dei, cui facile est quidquid velit, gravatam esse Virginem dicimus?
PL 6, 478Bある種の動物が風と大気によって身ごもるのが常であることは誰もが知るところである。だとすれば、望むことは何であれたやすく行い得る神の霊によっておとめが身重になったと我々が言うとき、誰がこれを不思議に思うことがあろうか。
Divinarum Institutiones 4.12.4
Quod sane incredibile posset videri, nisi hoc futurum ante multa saecula Prophetae cecinissent. Salomon ita dicit: Infirmatus est uterus virginis, et accepit foetum, et gravata est, et facta est in multa miseratione mater Virgo.
PL 6, 479Aこれは実に信じ難いことと見えたであろう、もし預言者たちが幾多の世代も前にこの未来の出来事を予言していなかったならば。ソロモンはこう言っている。「おとめの胎は弱くされ、胎児を受けて身重となり、おとめは大いなる憐れみのうちに母となった。」
Divinarum Institutiones 4.12.5
Item propheta Esaias, cujus verba sunt haec: Propter hoc dabit Deus ipse vobis signum; Ecce Virgo accipiet in utero, et pariet filium, et vocabitis nomen ejus Hemanuel. Quid hoc manifestius dici potest? Legebant ista Judaei, qui eum negaverunt.
PL 6, 479A同様に預言者イザヤも、次のような言葉を述べている。「それゆえ、神御自身が汝らにしるしを与えるであろう。見よ、おとめは胎に子を宿し、男の子を産むであろう。そして汝らはその名をエマヌエルと呼ぶであろう。」これ以上明白に語り得ることがあろうか。ユダヤ人たちはこれを読んでいながら、彼を否んだのである。
Divinarum Institutiones 4.12.6
Si quis nos haec fingere arbitratur, ab his requirat, ab his potissimum sumat. Satis firmum testimonium est ad probandam veritatem, quod ab ipsis perhibetur inimicis.
PL 6, 479Aもし誰かが、我々がこれらを作り話していると考えるならば、彼らに問うがよい、彼らからこそ取るがよい。真理を証明するための証言としては、まさにその敵対者たち自身によって示されるものであれば、十分に確かなものである。
Divinarum Institutiones 4.12.7
Hemanuel autem nunquam vocitatus est, sed Jesus, qui latine dicitur salutaris, sive salvator; quia cunctis gentibus salutifer venit. Sed propheta declaravit hoc nomine, quod Deus ad homines in carne venturus esset.
PL 6, 479Aしかしエマヌエルと呼ばれたことは一度もなく、イエスと呼ばれた。この名はラテン語で「救いをもたらす者」すなわち「救い主」を意味する。彼はあらゆる諸国民に救いをもたらす者として来たからである。だが預言者はこの名によって、神が肉において人間たちのもとへ来ようとしていることを示したのである。
Divinarum Institutiones 4.12.8
Hemanuel enim significat, nobiscum Deus; scilicet quia illo per virginem nato, confiteri homines oportebat Deum secum esse, id est, in terra, et in carne mortali. Unde David in psalmo LXXXIV.
PL 6, 479Bエマヌエルとは「我々と共にいます神」を意味する。すなわち、彼がおとめによって生まれたことにより、人間たちは神が自分たちと共に、すなわち地上に、死すべき肉のうちにいますことを告白すべきであったからである。それゆえダビデも詩篇第八十四篇でこう述べている。
Divinarum Institutiones 4.12.9
Veritas, inquit, de terra orta est; quia Deus, in quo veritas est, terrenum corpus accepit, ut terrenis viam salutis aperiret. Item Esaias ipse: Ipsi autem non crediderunt, et exacerbaverunt spiritum sanctum, et conversus est eis ad inimicitiam.
PL 6, 479B彼は言う、「真理は地から生まれた」と。真理がそのうちにある神が地上の肉体を受けたのは、地上の者たちに救いの道を開くためであった。同様にイザヤ自身もこう言う。「しかし彼らは信じず、聖なる霊を苦しめた。それゆえ彼は彼らに対して敵意へと転じた。」
Divinarum Institutiones 4.12.10
Et ipse expugnavit, et recordatus est dierum saeculi, qui suscitavit de terra pastorem ovium. Quis autem futurus esset ille pastor, declaravit alio loco, dicens: Exultent coeli desuper, et nubes induant justitiam: aperiatur terra, et pullulet Salvatorem.
PL 6, 480Aそして彼自身が戦い、世々の日々を思い起こした。地から羊の牧者を起こした方である。しかしその牧者となるべき者が誰であるかは、別の箇所でこう述べて明らかにしている。「天は上より喜び躍れ、雲は正義をまとえ。地は開かれ、救い主を芽生えさせよ。」
Divinarum Institutiones 4.12.11
Ego enim Dominus Deus creavi eum. Salvator vero est, ut supra diximus, Jesus. Sed et alio loco idem propheta sic praedicavit: Ecce natus est nobis puer, et datus est nobis filius: cujus imperium super humeros ejus; et vocatum est nomen ejus, magni consilii nuntius.
PL 6, 480A「我こそは主なる神、彼を創造したのである。」しかしこの救い主とは、既に述べたとおりイエスのことである。さらに同じ預言者は別の箇所でこう予告している。「見よ、我々のために一人の幼子が生まれ、一人の男の子が我々に与えられた。その支配権は彼の肩の上にあり、その名は大いなる計らいの使者と呼ばれる。」
Divinarum Institutiones 4.12.12
Idcirco enim missus est a Deo Patre, ut universis gentibus, quae sub coelo sunt, singularis et veri Dei sanctum mysterium revelaret, ablatum perfido populo, qui adversus Deum saepe deliquit. Daniel quoque similia praelocutus est.
PL 6, 480A彼が神なる父から遣わされたのは、天の下にあるすべての諸国民に、唯一にして真の神の聖なる秘義を啓示するためであった。この秘義は、しばしば神に対して罪を犯した不実な民から取り上げられていたものである。ダニエルもまた同様のことを予め語っている。
Divinarum Institutiones 4.12.13
Videbam, inquit, in visu noctis; et ecce in nubibus coeli ut filius hominis veniens, et usque ad vetustum dierum pervenit.
PL 6, 480B彼は言う、「私は夜の幻のうちに見た。見よ、人の子のような者が天の雲に乗って来て、古よりの日の方のもとに至った。」
Divinarum Institutiones 4.12.14
Et qui assistebant, obtulerunt eum, et datum est ei regnum, et honor, et imperium, et omnes populi, tribus, linguae servient ei; et potestas ejus aeterna, quae nunquam transibit, et regnum ejus, quod non corrumpetur.
PL 6, 480Bそして傍らに侍る者たちは彼を差し出し、彼には王国と栄誉と支配権とが与えられた。すべての民、部族、言葉は彼に仕えるであろう。その権力は永遠であって決して過ぎ去ることなく、その王国は滅びることがない。
Divinarum Institutiones 4.12.15
Quomodo igitur Judaei et confitentur, et sperant Christum Dei? qui hunc idcirco reprobaverunt, quia ex homine natus est.
PL 6, 480Bそれではユダヤ人たちは、どうして神のキリストを告白し、これを待ち望むことができようか。彼らはまさに彼が人間から生まれたという理由で彼を退けたのである。
Divinarum Institutiones 4.12.16
Nam cum ita sit a Deo constitutum, ut idem Christus bis adveniat in terram, semel, ut unum Deum gentibus nuntiet, deinde rursus, ut regnet: quomodo in secundum ejus adventum credunt, qui in primum non crediderunt?
PL 6, 480Bなぜなら、同じキリストが二度地上に来ることは神によって定められていたことであり、一度目は唯一の神を諸国民に告げ知らせるためであり、次に再び来るのは統治するためだからである。第一の到来を信じなかった者たちが、どうして第二の到来を信じることができようか。
Divinarum Institutiones 4.12.17
Atqui propheta utrosque adventus ejus paucis verbis comprehendit. Ecce, inquit, in nubibus coeli ut filius hominis veniens.
PL 6, 481Aしかし預言者は、彼の両方の到来をわずかな言葉のうちに包括している。彼は言う、「見よ、人の子のような者が天の雲に乗って来る。」
Divinarum Institutiones 4.12.18
Non dixit, ut filius Dei, sed filius hominis, ut ostenderet, quod carne indui haberet in terra, ut suscepta hominis figura, et conditione mortali, doceret homines justitiam; et cum mandatis Dei functus, veritatem gentibus revelasset, multaretur etiam morte, ut inferos quoque vinceret ac resignaret, atque ita demum resurgens, ad Patrem proficisceretur in nube sublatus.
PL 6, 481A彼は「神の子のような者」とは言わず、「人の子のような者」と言った。それは、彼が地上において肉をまとうことになること、そして人間の姿と死すべき境遇を身に受けて人間たちに正義を教えること、また神の命令を果たし、真理を諸国民に啓示したのち、死をもってさえ罰せられ、こうして冥界をも打ち破ってこれを解き放ち、そのようにして最後によみがえり、雲に乗せられて父のもとへ赴くことになるということを示すためであった。
Divinarum Institutiones 4.12.19
Adjecit enim propheta, et ait: Et usque ad antiquum dierum pervenit, et oblatus est ei. Antiquum dierum appellavit Deum summum, cujus aetas, et origo non potest comprehendi; quia solus a saeculis fuit, et erit semper in saecula.
PL 6, 481A預言者はさらに付け加えてこう言う。「そして古よりの日の方のもとに至り、その御前に差し出された。」彼が「古よりの日の方」と呼んだのは至高の神のことであり、その齢と起源は把握され得ない。ただ彼のみが世々の初めからいまし、世々に至るまで常にいますからである。
Divinarum Institutiones 4.12.20
Christum autem post passionem ac resurrectionem ascensurum esse ad Deum patrem, David in psalmo centesimo nono contestatus est his verbis: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis; quoadusque ponam inimicos tuos suppedaneum pedum tuorum.
PL 6, 481Bキリストが受難と復活ののちに神なる父のもとへ昇ることになるということを、ダビデは詩篇第百九篇で次の言葉によって証している。「主は我が主に言われた。わが右に座せ。私が汝の敵を汝の足台とするまで。」
Divinarum Institutiones 4.12.21
Qui propheta, cum rex esset, quem appellare dominum suum posset, qui sederet ad dexteram Dei, nisi Christum Filium Dei, qui est rex regum, et dominus dominorum?
PL 6, 481Bこの預言者は自らが王でありながら、いったい誰を自分の主と呼び得ただろうか。神の右に座す者として、神の子キリスト、すなわち王の王、主の主である方をおいて他に誰があり得よう。
Divinarum Institutiones 4.12.22
Quod Esaias apertius ostendit dicens: Sic dicit Dominus Deus Christo domino meo, cujus tenui dexteram; obaudire ante eum gentes faciam, et fortitudinem regum disrumpam. Aperiam ante illum portas, et civitates non claudentur.
PL 6, 481Bこれをイザヤはより明白に示してこう言う。「主なる神は、我が主キリストに、すなわち私がその右手を取った者に、こう言われる。私は諸国民を彼の前に従わせ、王たちの力を打ち砕くであろう。私は彼の前に門を開こう。もろもろの都市は閉ざされることがないであろう。」
Divinarum Institutiones 4.12.23
Ego ante te ibo, et montes deplanabo, et fores aereas conteram, et seras ferreas confringam; et dabo tibi thesauros absconditos et invisibiles, ut scias quia ego sum Dominus Deus, qui voco nomen tuum, Deus Israel.
PL 6, 481C「私は汝に先立って行き、もろもろの山を平らにし、青銅の扉を打ち砕き、鉄の閂を折るであろう。そして私は隠された、目に見えぬ宝を汝に与えよう。それは汝が、汝の名を呼ぶ私こそが主なる神、イスラエルの神であることを知るためである。」
Divinarum Institutiones 4.12.24
Denique ob virtutem ac fidem, quam Deo exhibuit in terra, datum est ei regnum, et honor, et imperium; et omnes populi, tribus, linguae, servient ei; et potestas ejus aeterna, quae nunquam transibit, et regnum ejus non corrumpetur.
PL 6, 482Aこうして、彼が地上において神に示した力と忠誠のゆえに、彼には王国と栄誉と支配権とが与えられた。すべての民、部族、言葉は彼に仕えるであろう。その権力は永遠であって決して過ぎ去ることなく、その王国は滅びることがない。
Divinarum Institutiones 4.12.25
Quod quidem duobus modis intelligitur: quia et nunc habet perpetuam potestatem, cum omnes gentes, et omnes linguae nomen ejus venerantur, majestatem confitentur, doctrinam sequuntur, virtutem imitantur; habet imperium atque honorem, cum omnes tribus terrae praeceptis ejus obtemperant: et idem postea cum rursus advenerit in potestate ac claritate, ut omnem animam judicet, et justos restituat ad vitam, tunc vere totius terrae regimen obtinebit; tunc sublato de rebus humanis omni malo, aureum saeculum (ut poetae vocant), id est justum ac pacificum tempus orietur.
PL 6, 482Aこのことは実に二通りの仕方で理解される。すなわち、今すでに彼は永続する権力を有しており、あらゆる諸国民、あらゆる言葉が彼の名を崇め、その威厳を告白し、その教えに従い、その力に倣っている。彼は地のあらゆる部族が彼の命令に服しているという意味で、支配権と栄誉とを有している。そして同じ彼が後に再び権力と栄光のうちに来たり、あらゆる魂を裁き、義人たちを命へと回復させるとき、彼はまことに全地の統治を手にするであろう。そのとき人間の営みからあらゆる悪が取り除かれ、詩人たちが呼ぶところの「黄金時代」、すなわち正しく平和な時代が到来するであろう。
Divinarum Institutiones 4.12.26
Sed haec uberius in ultimo libro disseremus, cum de secundo adventu loquemur: nunc de primo, ut coepimus, explicemus.
PL 6, 482Bしかしこれらのことについては最後の書でより詳しく論じることとし、そのとき第二の到来について語ることにしよう。今は始めたとおり、第一の到来について説き明かすことにする。