Divinarum Institutiones 5.16.1
De officiis viri justi, et aequitate Christianorum. Duobus igitur illis justitiae fontibus immutatis, omnis virtus, et omnis veritas tollitur, et ipsa justitia remigrat in coelum.
PL 6, 598B正しい人の務めについて、そしてキリスト教徒の公正さについて。したがって、かの正義の二つの源が損なわれてしまえば、あらゆる徳、あらゆる真理は失われ、正義そのものは天へと立ち去ってしまう。
Divinarum Institutiones 5.16.2
Ideo non est illud verum bonum a philosophis repertum, quia ignorabant vel unde oriretur, vel quid efficeret; quod nullis aliis, praeterquam nostro populo revelatum est. Dicet aliquis: Nonne sunt apud vos alii pauperes, alii divites; alii servi, alii domini?
PL 6, 598Bそれゆえ、かの真の善は哲学者たちによっては見出されなかった。彼らはそれがどこから生じるのか、また何をなすのかを知らなかったからである。これは我々の民のほかには誰にも啓示されなかったものである。誰かはこう言うであろう——諸君のもとにも、ある者は貧しく、ある者は富み、ある者は奴隷であり、ある者は主人であるではないか、と。
Divinarum Institutiones 5.16.3
Nonne aliquid inter singulos interest? nihil; nec alia causa est, cur nobis invicem fratrum nomen impertiamus, nisi quia pares esse nos credimus.
PL 6, 600A各人の間に何か違いがあるのではないか。否、何もない。我々が互いに兄弟という名を分け合うのも、ほかでもなく、我々が互いに等しいと信じているからにほかならない。
Divinarum Institutiones 5.16.4
Nam cum omnia humana non corpore, sed spiritu metiamur, tametsi corporum sit diversa conditio, nobis tamen servi non sunt; sed eos et habemus, et dicimus spiritu fratres, religione conservos.
PL 6, 600Aなぜなら、我々はあらゆる人間的なことを肉体によってではなく霊によって測るのであり、肉体の境遇はさまざまであっても、我々にとって彼らは奴隷ではなく、我々は彼らを、霊においては兄弟として、信仰においては共に仕える僕として持ち、またそう呼ぶのである。
Divinarum Institutiones 5.16.5
Divitiae quoque non faciunt insignes, nisi quod possunt bonis operibus facere clariores. Divites sunt enim, non quia divitias habent, sed quia utuntur illis ad opera justitiae.
PL 6, 600A富もまた人を際立たせるものではない。ただ、善き行いによってより輝かしくすることができるという点を除いては。なぜなら、人が富んでいるのは富を持っているからではなく、それを正義の業のために用いるからである。
Divinarum Institutiones 5.16.6
Et qui pauperes videntur, eo tamen divites sunt, quia et non egent, et nihil concupiscunt. Cum igitur et liberi servis, et divites pauperibus humilitate animi pares simus, apud Deum tamen virtute discernimur. Et tanto quisque sublimior est, quanto justior.
PL 6, 601Aまた貧しく見える者たちも、それゆえにこそ富んでいるのである。彼らは何も欠くことなく、何も欲しがらないからである。それゆえ、自由人も奴隷も、富める者も貧しき者も、心の謙虚さにおいては等しいが、神のもとでは徳によって区別される。そして人はより正しいほど、より高められる。
Divinarum Institutiones 5.16.7
Si enim justitia est, parem se etiam minoribus facere, quanquam hoc ipso praecellat, quod se inferioribus coaequavit; tamen si non tantum quasi parem, sed etiam quasi minorem se gesserit, utique multo altiorem dignitatis gradum, Deo judice, consequetur.
PL 6, 601Aなぜなら、自らを目下の者にも等しくすることこそ正義であるとすれば——たとえこの点によってこそ、自らを下位の者に等しくした者がまさっているのだとしても——それでもなお、単に等しい者としてだけでなく、むしろ目下の者としてふるまうならば、神を審判者として、はるかに高い位を得るに違いない。
Divinarum Institutiones 5.16.8
Nam profecto in hac vita saeculari, quoniam brevia et caduca sunt omnia, et praeferunt se alteris homines, et de dignitate contendunt: quo nihil foedius, nihil arrogantius, nihil a sapientis ratione semotius.
PL 6, 601A実に、この世の生においては、すべてのものは短く儚いにもかかわらず、人々は互いに自らを他人より上に置き、位を競い合う。これほど醜く、これほど傲慢で、これほど賢者の理性からかけ離れたものはない。
Divinarum Institutiones 5.16.9
Rebus enim coelestibus contraria sunt ista universa terrena. Sicut enim sapientia hominum summa stultitia est apud Deum, stultitia autem (ut docui) summa sapientia est: sic Deo humilis et abjectus est, qui fuerit conspicuus et sublimis in terra.
PL 6, 601A天上のことがらに、これら地上のことすべては相反するからである。人間の知恵が神のもとでは最高の愚かさであり、逆に(私がすでに教えたように)愚かさこそが最高の知恵であるように、地上で目立ち高められた者は、神のもとでは低くされ、卑しめられた者なのである。
Divinarum Institutiones 5.16.10
Nam ut taceam, quod haec praesentia terrae bona, quibus magnus honos tribuitur, virtuti contraria sunt, et vigorem mentis enervant; quae tandem potest firma esse nobilitas, quae opes, quae potentia, cum possit Deus reges quoque ipsos inferiores etiam infimis facere?
PL 6, 601B地上のこれらの現世の善きもの——それに大いなる名誉が与えられている——が徳に相反し、心の活力を弱めるということは、あえて語らないでおくとしても、そもそもいかなる高貴も、いかなる富も、いかなる権力も、堅固でありえようか。神は王たちさえも、最も卑しい者よりなお低くすることができるのだから。
Divinarum Institutiones 5.16.11
Et ideo consulens nobis Deus, inter divina praecepta illud praecipue posuit: Qui se extollit, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur.
PL 6, 601Bそれゆえ神は我々を心にかけて、数々の神の定めの中に、とりわけこれを置かれた——『自らを高くする者は低くされ、自らを低くする者は高くされる』。
Divinarum Institutiones 5.16.12
Cujus praecepti salubritas docet, quod qui se apud homines planum fecerit, humilemque praebuerit, hic apud Deum praecellens et insignis habeatur.
PL 6, 601Bこの定めの益するところが教えているのは、人々の前で自らを低くし、へりくだった者として示した者こそ、神のもとでは優れた、際立つ者と見なされるということである。
Divinarum Institutiones 5.16.13
Nec enim falsa est illa sententia, quae apud Euripidem fertur in hunc modum: Quae hic mala putantur, haec sunt in coelo bona.
PL 6, 601Cエウリピデスに伝わるあの格言もまた、偽りではない。すなわち、次のように言われている——『この世で悪しきものと思われているもの、それは天では善きものなのである』。