ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Divinarum Institutiones

Liber II, Caput XVIII 第II巻 第XVIII章

Lactantius · Divinarum Institutiones · PL 6, 341B · 12 sectiones

Divinarum Institutiones 2.18.1

1

De Dei patientia et ultione, daemonum cultu, et falsis religionibus. Dicet aliquis: Cur Ergo Deus haec fieri patitur, nec tam malis succurrit erroribus? Ut mala cum bonis pugnent; ut vitia sint adversa virtutibus; ut habeat alios, quos puniat; alios, quos honoret.

PL 6, 341B

神の忍耐と報復について、悪霊崇拝について、そして偽りの宗教について。ある人はこう言うであろう——では、なぜ神はこうしたことが起こるのを許し、これほど悪しき誤りを正そうとしないのか、と。それは、悪が善と戦うためであり、悪徳が徳と対立するためであり、神が罰する者たちを持ち、また誉れを与える者たちを持つためである。

Divinarum Institutiones 2.18.2

2

Ultimis enim temporibus statuit de vivis ac mortuis judicare: de quo judicio mihi erit in ultimo libro disputatio. Differt ergo, donec veniat temporum finis, quo effundat iram suam in potestate ac virtute coelesti, sicut . . . . . .

PL 6, 341B

なぜなら神は、時の終わりに、生ける者と死せる者とを裁くと定めたからである。その裁きについては、最後の巻で私が論じることになる。それゆえ神は、時の終わりが来て、天上の権力と力とをもって怒りを注ぎ出すその時まで、猶予するのである。ちょうど……

Divinarum Institutiones 2.18.3

3

Vatum praedicta piorum Terribili monitu horrificant. Nunc autem patitur homines errare, -et adversum se quoque impios esse, ipse justus, et mitis, et patiens. Nec enim fieri potest, ut non is, in quo perfecta sit virtus, sit etiam perfecta patientia.

PL 6, 342A

「敬虔な予言者たちの予告が、恐るべき警告をもって人を戦慄させる」。だが今は、神は人間が誤ることを、そしてまた自分に対してさえ不敬虔であることを許している。神自身は正しく、柔和で、忍耐強いからである。というのも、完全な力を持つ者において、完全な忍耐もまた備わっていないということはありえないからである。

Divinarum Institutiones 2.18.4

4

Unde quidam putant, ne irasci quidem Deum omnino, quod affectibus, qui sunt perturbationes animi, subjectus non sit; quia fragile est omne animal quod afficitur et commovetur. Quae persuasio veritatem, atque religionem funditus tollit.

PL 6, 342A

それゆえある人々は、神は決して怒ることさえないと考える。神は、心の乱れである諸々の情動に服してはいないからだ、と。感情に動かされ揺り動かされるものはすべて脆弱な生き物だからである、と言う。だがこの妄信は、真理と宗教とを根底から覆すものである。

Divinarum Institutiones 2.18.5

5

Sed seponatur interim locus hic nobis de ira Dei disserendi, quod et uberior est materia, et opere proprio (Scil lib. deIra Dei) latius exequenda.

PL 6, 342A

だが、神の怒りについて論じるこの主題は、さしあたり措いておくことにする。これはより豊かな主題であり、独立した著作(すなわち『神の怒りについて』)でより詳しく論じるべきものだからである。

Divinarum Institutiones 2.18.6

6

Illos ergo nequissimos spiritus quisquis veneratus fuerit, et secutus, neque coelo, neque luce potietur, quae sunt Dei: sed in illa decidet, quae in distributione rerum attributa esse ipsi malorum principii disputavimus; in tenebras scilicet, et inferos, et suplicium sempiternum.

PL 6, 342B

それゆえ、この上なく邪悪なこれらの霊を崇敬し、これに従う者は誰であれ、神のものである天も光も手にすることはなく、むしろ、あの悪しきものの首領に割り当てられていると論じたもの——すなわち闇と、冥界と、永遠の刑罰とに落ちることになる。

Divinarum Institutiones 2.18.7

7

Docui religiones deorum triplici modo vanas esse: uno, quod simulacra ista, quae coluntur, effigies sint hominum mortuorum; esse autem perversum et incongruens, ut simulacrum hominis a simulacro Dei colatur: colit enim quod est deterius et imbecillius; tum inexpiabile facinus esse, deserere viventem, ut defunctorum monimentis servias, qui nec vitam, nec lucem dare cuiquam possunt, qua ipsi carent; nec esse alium quemquam Deum, praeter unum, cujus judicio ac potestati omnis anima subjecta sit.

PL 6, 342B

私は、神々への諸々の宗教が三つの仕方で空しいことを示した。第一に、崇拝されているこれらの像は死せる人間の形像にほかならず、神の像である人間が人間の像を崇拝するのは倒錯であり筋が通らない。より劣り、より無力なものを崇拝することになるからである。さらに、生ける方を捨てて死者の記念碑に仕えるのは償いようのない犯罪である。死者たちは、自分自身が持たない命も光も、誰にも与えることができないからである。そして、唯一の神のほかにいかなる神も存在せず、あらゆる魂はその神の裁きと権力に服しているのである。

Divinarum Institutiones 2.18.8

8

Altero, quod ipsae imagines sacrae, quibus inanissimi homines serviunt, omni sensu carent, quoniam terra sint.

PL 6, 343A

第二に、この上なく空虚な人間が仕えているその神聖な像そのものが、あらゆる感覚を欠いている。それは土から成るものだからである。

Divinarum Institutiones 2.18.9

9

Quis autem non intelligat, nefas esse rectum animal curvari, ut adoret terram? quae idcirco pedibus nostris subjecta est, ut calcanda nobis, non adoranda sit, qui sumus ideo excitati ex ea, statumque sublimem praeter caeteras animantes accepimus, ut non revolvamur deorsum, nec hunc coelestem vultum projiciamus ad terram; sed oculos eo dirigamus, quo illos naturae suae conditio dixerit, nihilque aliud adoremus, nihil colamus, nisi solius artificis parentisque nostri unicum numen: qui propterea hominem rigidum figuravit, ut sciamus, nos ad superna et coelestia provocari.

PL 6, 343A

では、まっすぐに立つ動物が身を屈めて大地を崇拝することが不敬であると、誰が理解しないだろうか。大地は我々の足の下に置かれているのであり、それは我々に踏まれるためであって、崇拝されるためではない。我々はこの大地から起こされた者であり、他の生き物にまさる高い立ち姿を与えられたのは、下方へと転げ戻ることのないため、この天を仰ぐ顔を大地へと投げ落とさないためである。むしろ我々は、自分の本性の境遇が命じるところへと目を向け、ただ我々の造り主にして親である方の唯一の神威のみを礼拝し、そのほかには何ものをも崇拝してはならないのである。その方が人間をまっすぐな姿に形作られたのは、我々が天上のもの、高きものへと呼び招かれていることを知らせるためである。

Divinarum Institutiones 2.18.10

10

Tertio, quod spiritus, qui praesunt ipsis religionibus, condemnati et abjecti a Deo, per terram volutentur: qui non tantum nihil praestare cultoribus suis possint, quoniam rerum potestas penes unum est, verum etiam mortiferis eos illecebris et erroribus perdant; quoniam hoc illis quotidianum sit opus, tenebras hominibus obducere, ne quaeratur ab illis verus Deus.

PL 6, 343A

第三に、これらの宗教を司る霊たちは、神によって断罪され、退けられた者であって、地上をのたうち回っている。彼らは自分の崇拝者に何ものも与えることができない。万物の権力はただ一人の神のもとにあるからである。それどころか彼らは、死をもたらす誘惑と誤りとによって崇拝者たちを滅ぼす。人間に闇をかぶせて、真の神が人間によって求められないようにすることが、彼らの日々の仕事だからである。

Divinarum Institutiones 2.18.11

11

Non igitur colendi sunt, quia sententiae Dei subjacent. Est enim piaculum maximum, addicere se potestati eorum, quibus, si justitiam sequare, potentior esse possis, et eos adjuratione divini nominis expellere, ac fugare.

PL 6, 343B

それゆえ彼らは崇拝されるべきではない。彼らは神の判決に服するものだからである。正義を追い求めさえすれば、彼らよりも強くなり、神の御名によって彼らに厳命してこれを追い払い、逃げ去らせることができるはずなのに、その彼らの権力に自分を売り渡すことは、この上ない罪である。

Divinarum Institutiones 2.18.12

12

Quod si apparet, religiones istas tot modis esse vanas, quibus docui, manifestum est eos qui vel mortuis supplicant, vel terram venerantur, vel spiritibus impuris animas suas mancipant, rationem hominum non tenere, eosque impietatis ac sceleris sui supplicia pensuros, qui rebelles adversus parentem generis humani Deum, susceptis inexpiabilibus sacris fas omne violaverint.

PL 6, 343B

そしてもし、私が示した通りの仕方で、これらの宗教がかくも多くの点で空しいことが明らかであるならば、死者に嘆願し、あるいは大地を崇敬し、あるいは自分の魂を穢れた霊どもに売り渡す者たちが、人間の理性を保っていないことは明白であり、また彼らは、人類の親である神に逆らう反逆者として、償いえない祭儀を引き受けることによってあらゆる正しい掟を犯した者として、自らの不敬と罪の報いとしての刑罰を受けることになるのは明らかである。