ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Divinarum Institutiones

Liber VII, Caput XV 第VII巻 第XV章

Lactantius · Divinarum Institutiones · PL 6, 784A · 23 sectiones

Divinarum Institutiones 7.15.1

1

De Mundi vastatione et mutatione imperiorum. Est in arcanis sanctarum litterarum, transcendisse in Aegyptum cogente inopia rei frumentariae principem Hebraeorum cum omni domo et cognatione.

PL 6, 784A

世界の荒廃と帝国の変転について。聖なる文書の秘密には、ヘブライ人の族長が、穀物の欠乏に迫られて、一族と親族すべてを伴いエジプトへ渡ったことが記されている。

Divinarum Institutiones 7.15.2

2

Cujus posteri cum diutius in Aegypto commorantes in magnam gentem crevissent, et gravi atque intolerando servitutis jugo premerentur, percussit Aegyptum Deus insanabili plaga, et populum suum liberavit, traductum medio mari cum discissis fluctibus, et in utramque partem dimotis, ut per siccum populus graderetur.

PL 6, 784B

その子孫は、長くエジプトに留まるうちに大きな民族へと増え広がり、重く堪えがたい隷属の軛のもとに置かれていたが、神はエジプトを不治の災厄で打ち、御自身の民を解放し、海の真ん中を、波を左右に分けて両側へ押しやり、民が乾いた地を歩んで渡れるようにして、導き渡された。

Divinarum Institutiones 7.15.3

3

Conatusque rex Aegyptiorum profugos insequi, coeunte in statum suum pelago, cum omnibus copiis interceptus est.

PL 6, 785A

エジプト人の王は逃げる者たちを追おうとしたが、海がもとの状態に戻るとともに、その全軍勢もろとも呑み込まれた。

Divinarum Institutiones 7.15.4

4

Quod facinus tam clarum tamque mirabile, quamvis ad praesens virtutem Dei hominibus ostenderet, tamen praesignificatio et figura majoris rei fuit, quam Deus idem in extrema temporum consummatione facturus est; liberavit enim plebem suam de gravi servitute mundi.

PL 6, 785A

これほど輝かしく驚嘆すべきこの行いは、当面のところ神の力を人間たちに示すものであったとはいえ、同じ神が時の終極の完成において行おうとしているさらに大きな事の予兆であり予形でもあった。すなわち、神は御自身の民を、世界の重い隷属から解放されたのである〔liberavit 以下は、出エジプトを指すとも、終末の「さらに大きな事」を先取りするとも取れる。前者と取った〕。

Divinarum Institutiones 7.15.5

5

Sed quoniam tunc una plebs Dei, et apud unam gentem fuit, Aegyptus sola percussa est. Nunc autem, quia Dei populus ex omnibus linguis congregatus apud omnes gentes commoratur, et ab his dominantibus premitur; necesse est universas nationes, id est orbem totum, coelestibus plagis verberari, ut justus et cultor Dei populus liberetur.

PL 6, 785A

しかし、そのときは神の民はただ一つであり、ただ一つの民族のもとにあったので、エジプトのみが打たれた。ところが今や、神の民はあらゆる言語から集められ、あらゆる民族のもとに住んでおり、それら支配する者たちによって圧迫されているのだから、義しく神を礼拝する民が解放されるために、あらゆる国々、すなわち全世界が天の災厄によって打たれることが必然である。

Divinarum Institutiones 7.15.6

6

Et sicut tunc signa facta sunt, quibus futura clades Aegyptiis ostenderetur, ita in ultimo fient prodigia miranda per omnia elementa mundi, quibus imminens exitus universis gentibus intelligatur.

PL 6, 785B

そして、あのとき、エジプト人に来るべき災厄を示すしるしが行われたように、終わりの時には、世界のあらゆる元素を通して驚くべき前兆が現れ、それによってすべての民族に差し迫る終焉が悟られるであろう。

Divinarum Institutiones 7.15.7

7

Propinquante igitur hujus saeculi termino, humanarum rerum statum commutari necesse est, et in deterius nequitia invalescente prolabi; ut jam nostra haec tempora, quibus iniquitas et malitia usque ad summum gradum crevit, in illius tamen insanabilis mali comparatione, felicia et prope aurea possint judicari.

PL 6, 785B

それゆえ、この世の終わりが近づくにつれ、人間の諸事の状態は変化し、悪がその勢いを増すことでより悪い方へと転落していくことが必然である。そのため、不義と悪意が最高度にまで増した我々のこの時代でさえも、あの癒しがたい悪と比べれば、幸福でほとんど黄金の時代であると判じられうるほどになるであろう。

Divinarum Institutiones 7.15.8

8

Ita etenim justitia rarescet, ita impietas, et avaritia, et cupiditas, et libido crebrescent, ut si qui tum forte fuerint boni, praedae sint sceleratis, ac divexentur undique ab injustis; soli autem mali opulenti sint: boni vero in omnibus contumeliis atque in egestate jactentur.

PL 6, 786A

というのも、正義はかくも稀となり、不敬と貪欲と欲望と情欲とはかくも増えるので、たとえその時に善き者たちがいたとしても、彼らは悪人どもの餌食となり、不義なる者どもによって四方から苦しめられるからである。そして悪人どものみが富み栄え、善き者たちはあらゆる侮辱と欠乏のうちに翻弄されるであろう。

Divinarum Institutiones 7.15.9

9

Confundetur omne jus, et leges interibunt. Nihil quisquam tunc habebit, nisi aut male quaesitum, aut defensum manu: audacia et vis omnia possidebunt.

PL 6, 786A

あらゆる法は混乱し、諸々の法律は滅び去るであろう。その時、誰も、悪しく得たものか、腕づくで守り抜いたもの以外は何も持たないであろう。大胆さと暴力とがすべてを我が物とするであろう。

Divinarum Institutiones 7.15.10

10

Non fides in hominibus, non pax, non humanitas, non pudor, non veritas erit; atque ita neque securitas, neque regimen, neque requies a malis ulla. Omnis enim terra tumultuabitur: frement ubique bella: omnes gentes in armis erunt, et se invicem oppugnabunt.

PL 6, 786A

人間の間に信義もなく、平和も、人間らしさも、恥も、真理もないであろう。かくして安全もなく、統治もなく、悪からの休息も全くないであろう。全地は騒乱し、至る所で戦争が轟き、あらゆる民族が武器を取り、互いに攻め合うであろう。

Divinarum Institutiones 7.15.11

11

Civitates inter se finitimae praeliabuntur; et prima omnium Aegyptus stultarum superstitionum luet poenas, et sanguine velut flumine operietur. Tunc peragrabit gladius orbem, metens omnia, et tanquam messem cuncta prosternens.

PL 6, 786B

隣り合う都市どうしが互いに戦い、何よりもまずエジプトが、その愚かな迷信の刑罰を償い、血が川のごとくその地を覆うであろう。その時、剣が世界を巡り歩き、すべてを刈り取り、あたかも刈り入れのようにすべてをなぎ倒すであろう。

Divinarum Institutiones 7.15.12

12

Cujus vastitatis et confusionis haec erit causa, quod Romanum nomen, quo nunc regitur orbis (horret animus dicere: sed dicam, quia futurum est) tolletur de terra, et imperium in Asiam revertetur, ac rursus Oriens dominabitur, atque Occidens serviet.

PL 6, 787A

この荒廃と混乱の原因は、こうである。今、世界がそれによって統治されているローマの名が(これを言うのは心が慄くが、それでも言おう。それは必ず来ることだからである)地上から取り除かれ、支配権はアジアへと戻り、再び東方が支配し、西方が隷属することになる、ということである。

Divinarum Institutiones 7.15.13

13

Nec mirum cuiquam debet videri, si regnum tanta mole fundatum, ac tandiu per tot et tales viros auctum, tantis denique opibus confirmatum, aliquando tamen corruet.

PL 6, 787A

これほど巨大な基盤の上に築かれ、これほど長きにわたりこれほど多くのこれほど優れた人物たちによって拡大され、最後にはこれほどの富によって固められた王国が、それでもいつかは崩れ落ちるとしても、誰にとっても不思議に思われるべきではない。

Divinarum Institutiones 7.15.14

14

Nihil est enim humanis viribus laboratum, quod non humanis aeque viribus destrui possit, quoniam mortalia sunt opera mortalium. Sic et alia prius regna, cum diutius floruissent, nihilominus tamen occiderunt.

PL 6, 787A

というのも、人間の力によって作り上げられたもので、同じく人間の力によって破壊されえないものはないからである。死すべき者たちの業は死すべきものだからである。かくして、以前の他の王国もまた、長く栄えたにもかかわらず、それでもなお滅び去ったのである。

Divinarum Institutiones 7.15.15

15

Nam et Aegyptios, et Persas, et Graecos, et Assyrios proditum est regimen habuisse terrarum; quibus omnibus destructis, ad Romanos quoque rerum summa pervenit.

PL 6, 788A

実際、エジプト人も、ペルシア人も、ギリシア人も、アッシリア人も、諸国の支配権を握っていたことが伝えられている。そして、それらすべてが滅ぼされたのち、万事の最高の権力が、ローマ人のもとにも至ったのである。

Divinarum Institutiones 7.15.16

16

Qui quanto caeteris omnibus regnis magnitudine antestant, tanto majore decident lapsu, quia plus habent ponderis ad ruinam, quae sunt caeteris altiora. Non inscite Seneca Romanae urbis tempora distribuit in aetates.

PL 6, 788A

そして、彼らが他のすべての王国よりも大きさにおいて優っている分だけ、それだけ大きな転落によって倒れるであろう。他よりも高いものは、崩れ落ちるための重みをそれだけ多く持っているからである。セネカは、決して見当違いなく、ローマ市の時代を人生の諸段階に区分した。

Divinarum Institutiones 7.15.17

17

Primam enim dixit infantiam sub rege Romulo fuisse, a quo et genita, et quasi educata sit Roma; deinde pueritiam sub caeteris regibus, a quibus et aucta sit, et disciplinis pluribus institutisque formata: at vero Tarquinio regnante, cum jam quasi adulta esse coepisset, servitium non tulisse, et rejecto superbae dominationis jugo, maluisse legibus obtemperare quam regibus; cumque esset adolescentia ejus fine Punici belli terminata, tum denique confirmatis viribus coepisse juvenescere.

PL 6, 788A

すなわち彼は、最初の幼年期は王ロムルスのもとにあったとし、この王によってローマは生み出され、いわば育てられたのだとした。次に少年期は他の王たちのもとにあり、彼らによって拡大され、多くの規律と制度によって形作られたとした。ところが、タルクィニウスが統治していたとき、ローマはすでにいわば成人しかけていたので、隷属に耐えられず、傲慢な支配の軛を投げ捨てて、王たちよりも法律に従うことを選んだ、とした。そして、その青年期はポエニ戦争の終結によって終わり、そこでついに、力を確かなものとして壮年期に入り始めたのだとした。

Divinarum Institutiones 7.15.18

18

Sublata enim Carthagine, quae tamdiu aemula imperii fuit, manus suas in totum orbem terra marique porrexit; donec regibus cunctis et nationibus Imperio subjugatis, cum jam bellorum materia deficeret, viribus suis male uteretur, quibus se ipsa confecit.

PL 6, 789A

すなわち、長きにわたり帝国の競争相手であったカルタゴが滅ぼされると、ローマはその手を陸にも海にも全世界に伸ばした。ついにあらゆる王たちと諸民族とが帝国に服従させられ、もはや戦争の種が尽きてしまうと、ローマは自らの力を悪しく用いるようになり、それによって自らを滅ぼしたのである。

Divinarum Institutiones 7.15.19

19

Haec fuit prima ejus senectus, cum bellis lacerata civilibus, atque intestino malo pressa, rursus ad regimen singularis imperii recidit, quasi ad alteram infantiam revoluta.

PL 6, 789A

これがローマの最初の老年期であった。内乱によって引き裂かれ、内部の害悪に圧迫されて、ローマは再び単独の統治者による支配へと逆戻りしたのであり、あたかも第二の幼年期へと巻き戻されたかのようであった。

Divinarum Institutiones 7.15.20

20

Amissa enim libertate, quam Bruto duce et auctore defenderat, ita consenuit, tanquam sustentare se ipsa non valeret, nisi adminiculo regentium niteretur. Quod si haec ita sunt, quid restat, nisi ut sequatur interitus senectutem?

PL 6, 789B

というのも、ブルートゥスを指導者かつ首唱者として守り抜いてきた自由を失うと、ローマはあたかも支配者たちの支えに頼らなければ自らを支えきれないかのように、老いさらばえたからである。もしこの通りであるならば、老年期の後には滅びが続くほかに、何が残されているであろうか。

Divinarum Institutiones 7.15.21

21

Et id futurum brevi conciones prophetarum denuntiant sub ambage aliorum nominum, ne facile quis intelligat.

PL 6, 789B

そして、そのことが間もなく起こるであろうことを、預言者たちの言葉は、誰も容易には理解できないように、別の名の下に曖昧に隠して告げている。

Divinarum Institutiones 7.15.22

22

Sibyllae tamen aperte interituram esse Romam loquuntur, et quidem judicio Dei, quod nomen ejus habuerit invisum, et inimica justitiae, alumnum veritatis populum trucidarit.

PL 6, 789B

しかし、シビュラたちは、ローマが滅びるであろうことを、はっきりと語っている。しかもそれは神の裁定によるものであって、なぜなら、ローマは神の御名を憎むべきものとし、正義に敵対して、真理の子である民を虐殺したからである。

Divinarum Institutiones 7.15.23

23

Hystaspes quoque, qui fuit Medorum rex antiquissimus, a quo amnis quoque nomen accepit qui nunc Hydaspes dicitur, admirabile somnium sub interpretatione vaticinantis pueri ad memoriam posteris tradidit, sublatum iri ex orbe imperium nomenque Romanum multo ante praefatus est, quam illa Trojana gens conderetur.

PL 6, 790A

また、メディア人の最も古い王であったヒュスタスペスも——彼の名から、今ヒュダスペスと呼ばれる川もまた名を得たのだが——驚くべき夢を、予言する少年の解釈を付して後世の記憶に伝え、あのトロイアの民が興されるよりもずっと以前に、ローマの支配と名とが世界から取り除かれるであろうと予告していたのである。