Divinarum Institutiones 5.9.1
De sceleribus impiorum, et Christianorum cruciatibus. Nonnunquam tamen sentiunt se malos esse, et veterum saeculorum statum laudant, et de suis moribus meritisque conjectant abesse justitiam: quam obversantem oculis suis non tantum non suscipiunt, nec agnoscunt, verum etiam violenter oderunt, et persequuntur, et exterminare contendunt.
PL 6, 575A不敬虔な者たちの罪、およびキリスト教徒の受ける責め苦について。とはいえ彼らも時には自分たちが悪しき者であると感じ、古き世の状態を称賛し、自分たちの習わしと行いから正義が失われていることを推し量る。しかし彼らは、目の前に現れているその正義を受け入れないばかりか、それと認めることさえせず、かえって激しく憎み、迫害し、根絶やしにしようと躍起になる。
Divinarum Institutiones 5.9.2
Fingamus hanc interim non esse justitiam, quam nos sequimur: quomodo, si illa venerit, quam veram putant, eam recipient, qui laniant et occidunt cos, quos et ipsi fatentur imitatores esse justorum, quia bona operentur et justa; cum, si tantummodo malos occiderent, digni essent ad quos justitia non veniret, cui nulla fuit alia causa linquendi terram, quam humani cruoris effusio.
PL 6, 575Aここでさしあたり、我々が従っているものは正義ではないと仮定してみよう。しかし、彼らが真の正義と考えるものがいざ到来したとき、それをどうして受け入れられようか——彼らは、善きことと正しいことを行うがゆえに正しい人々を模倣する者であると自分たち自身が認める人々を、八つ裂きにし、殺しているのである。たとえ彼らがただ悪人のみを殺すのだとしても、彼らは正義が訪れるに値しない者たちであろう。なぜなら、正義がこの地を去った唯一の理由は、人間の血が流されたことにほかならないからである。
Divinarum Institutiones 5.9.3
Quanto magis, cum pios interficiant, et ipsos justitiae sectatores pro hostibus ducant; immo vero plus quam pro hostibus? quibus, utique cum animas eorum, et opes et liberos ferro et igni appetant, tamen parcitur victis; et est locus inter arma clementiae: aut si adeo saevire placuit, nihil plus in eos fit, quam ut occidantur, vel in servitutem abducantur.
PL 6, 575Aまして、敬虔な者たちを殺し、正義そのものの信奉者たちを敵として扱う場合、いや、敵として扱う以上のことをする場合には、なおさらそうではないか。敵に対してさえ、その命も財産も子らも剣と火とをもって襲うにせよ、敗れた者には容赦が与えられ、武器のさなかにも慈悲の余地がある。あるいは、それほどまでに苛烈であろうと望むにしても、彼らに対してなされるのはせいぜい殺されるか、隷属へと引き立てられるかにとどまる。
Divinarum Institutiones 5.9.4
Hoc vero inenarrabile est, quod fit adversus eos qui malefacere nesciunt. Et nulli nocentiores habentur, quam qui sunt ex omnibus innocentes.
PL 6, 576Aしかし、悪をなすことを知らぬ者たちに対してなされることは、言葉に尽くせぬものである。そして、あらゆる者の中でもっとも無実である者たちほど、有害な者と見なされる者はいない。
Divinarum Institutiones 5.9.5
Audent igitur homines improbissimi justitiae facere mentionem, qui feras immanitate vincunt, qui placidissimum Dei gregem vastant, Lupi ceu Raptores atra in nebula, quos improba ventris Exegit caecos rabies.
PL 6, 576Aかくして、この上なく破廉恥な人間どもが正義を口にする勇気を持つ——猛獣すらその獰猛さにおいて凌ぎ、神のもっとも穏やかな群れを荒らす者どもが。 「掠奪する狼どものように、暗い霧の中を—— 腹の邪まなる狂乱が、盲いたその狼どもを駆り立てたのである」
Divinarum Institutiones 5.9.6
Verum hos non ventris, sed cordis rabies efferavit; nec atra in nebula, sed aperta praedatione grassantur; nec eos unquam conscientia scelerum revocat, ne sanctum ac pium nomen justitiae ore illo violent, quod cruore innocentium, tanquam rictus bestiarum madet.
PL 6, 576Aだが彼らを凶暴にしたのは腹の狂乱ではなく、心の狂乱である。彼らは暗い霧の中でではなく、公然たる掠奪によって横行する。罪を犯しているという疚しい良心が彼らを引き止めることも決してなく、無実の者の血にまみれ、あたかも猛獣の顎のごとくなったその口で、正義という聖なる敬虔な名を汚すことをためらいもしない。
Divinarum Institutiones 5.9.7
Hujus tanti et tam pertinacis odii quam potissimum causam esse dicamus? Utrumne Veritas odium parit, ut ait poeta, quasi divino spiritu instinctus? An erubescunt coram justis et bonis esse nequam? an potius utrumque?
PL 6, 576Aこれほど大きく、これほど執拗な憎悪の原因を、我々は何よりもまず何であると言うべきか。あの詩人が、いわば神的な霊に促されたかのように言うとおり、真理が憎しみを生むのであろうか。それとも、彼らは正しい人々や善き人々の前で悪しき者であることを恥じているのか。それとも、むしろその両方であろうか。
Divinarum Institutiones 5.9.8
Nam et veritas ideo semper invisa est, quod is, qui peccat, vult habere liberum peccandi locum; nec aliter se putat malefactorum voluptate securius perfrui posse, quam si nemo sit, cui delicta non placeant.
PL 6, 576Bというのも、真理がつねに忌み嫌われるのは、罪を犯す者が自由に罪を犯せる場を持ちたいと欲するからである。そして、罪を快しとしない者が誰もいないのでなければ、悪事の快楽を安んじて享受することはできないと、彼は考えているのである。
Divinarum Institutiones 5.9.9
Ergo tanquam scelerum et malitiae suae testes extirpare funditus nituntur, et tollere, gravesque sibi putant, tanquam vita eorum coarguatur. Cur enim sint aliqui intempestive boni, qui, corruptis moribus publicis, convicium bene vivendo faciant?
PL 6, 576Bそれゆえ彼らは、自分たちの罪と悪意の証人であるかのごとく、その者たちを根こそぎ絶やし、取り除こうと努め、あたかも自分の生き方が糾弾されているかのように、彼らを煩わしいものと見なす。公共の風紀が堕落している中で、正しく生きることによって非難を突きつけるような、時宜を弁えぬ善人が、なぜ存在してよいというのか。
Divinarum Institutiones 5.9.10
Cur non omnes sint aeque mali, rapaces, impudici, adulteri, perjuri, cupidi, fraudulenti? quin potius auferantur, quibus coram male vivere pudet; qui peccantium frontem, etsi non verbis, quia tacent, tamen ipso vitae genere dissimili feriunt et verberant?
PL 6, 576Bなぜ皆が等しく悪しき者、強欲な者、恥知らずな者、姦通者、偽誓者、貪欲な者、欺瞞に満ちた者であってはいけないのか。むしろ、その面前で悪しく生きることが恥ずべきことになるような者たちこそ、取り除かれるべきではないか——彼らは黙っているから言葉によってではないにせよ、自分とは異なる生き方そのものによって、罪を犯す者たちの面目を打ち、鞭打つのである。
Divinarum Institutiones 5.9.11
Castigare enim videtur quicumque dissentit. Nec est magnopere mirandum, si adversus homines ista fiunt, cum adversus ipsum Deum, propter eamdem causam, insurrexerit etiam populus in spe constitutus, nec Dei nescius; sequiturque justos eadem necessitas, quae ipsum justitiae violavit auctorem.
PL 6, 576C意見を異にする者は誰であれ、懲めているように見えるのである。このようなことが人間に対してなされるとしても、さして驚くには当たらない。神ご自身に対してさえ、同じ理由から、希望のうちに置かれ、神を知らぬわけでもなかった民が反旗を翻したのだから。そして、正義そのものの創始者を害したのと同じ必然が、正しい人々にもついて回るのである。
Divinarum Institutiones 5.9.12
Vexant ergo, et exquisitis poenarum generibus excruciant; parumque habent interficere quos oderunt, nisi etiam crudelitas corporibus illudat.
PL 6, 577Aかくして彼らは苦しめ、入念に工夫された刑罰の種類によって責め苛む。憎む者たちをただ殺すだけでは足りず、残虐さがその肉体をもてあそぶのでなければ気が済まないのである。
Divinarum Institutiones 5.9.13
Si qui autem doloris vel mortis metu, vel sua perfidia coeleste sacramentum deseruerint, et ad funesta sacrificia consenserint, eos laudant, et honoribus mactant, ut eorum exemplo caeteros illiciant.
PL 6, 577Aだが、もし誰かが苦痛や死への恐れから、あるいは自らの背信から、天の秘義を捨て、忌まわしい生贄に同意したならば、彼らはその者を称賛し、栄誉をもって遇する——その先例によって他の者たちを誘い込むためである。
Divinarum Institutiones 5.9.14
Qui autem magni aestimaverint fidem, cultoresque se Dei non abnegaverint, in eos vero totis carnificinae suae viribus, veluti sanguinem sitiant, incumbunt; et desperatos vocant, quia corporis suo minime parcunt: quasi quidquam desperatius esse possit, quam torquere ac dilaniare eum, quem scias esse innocentem.
PL 6, 577Aしかし信仰を重んじ、自らが神の礼拝者であることを否まなかった者たちに対しては、あたかも血に渇いているかのように、処刑人としての全力をもって襲いかかり、彼らを「絶望した者」と呼ぶ——自らの肉体をまったく惜しまないからである。だが、無実であると知っている者を拷問にかけ、引き裂くことほど絶望的なことがほかにあろうか。
Divinarum Institutiones 5.9.15
Adeo nec pudor ullus apud eos superest, a quibus abest omnis humanitas! Et retorquent in homines justos convicia sibi congruentia.
PL 6, 577Bかくも、あらゆる人間性を欠いた彼らには、いかなる恥も残っていないのである。そして彼らは、自分自身にこそふさわしい罵言を、正しい人々に向けて投げ返す。
Divinarum Institutiones 5.9.16
Impios enim vocant, ipsi scilicet pii, et ab humano sanguine abhorrentes; cum si et actus suos considerent, et illorum quos tanquam impios damnant, jam intelligant, quam mendaces sint, et iis omnibus, quae adversus bonos aut dicunt, aut faciunt, digniores.
PL 6, 578Aというのも、彼らは正しい人々を「不敬虔な者たち」と呼ぶのである、まるで自分たちこそが敬虔で、人間の血を忌み嫌う者であるかのように。だが、もし彼らが自分自身の行いと、不敬虔な者として断罪する人々の行いとを見比べるならば、自分たちがどれほど偽りに満ちているか、そして善き人々に対して口にし、あるいはなす、そのあらゆる悪しき行いにこそ、自分たちの方がふさわしいということを、すでに理解するであろう。
Divinarum Institutiones 5.9.17
Non enim de nostro, sed ex illorum numero semper existunt, qui vias obsideant armati, maria praedentur; vel si palam grassari non licuit, venena clam temperent; qui uxores necent, ut dotes earum lucrentur, aut maritos, ut adulteris nubant, qui natos ex se pueros aut strangulent, aut si nimium pii fuerint, exponant; qui libidines incestas, nec a filia, nec a sorore, nec a matre, nec a sacerdote contineant; qui adversus cives suos patriamque conjurent: qui nec culleum metuant; qui denique sacrilegia committant, et deorum, quos colunt, templa dispolient; et ut quae levia sunt atque illis usitata dicamus, qui haereditates captent, testamenta supponant, justos haeredes vel auferant, vel excludant; qui corpora sua libidinibus prostituant; qui denique immemores, quid nati sint, cum foeminis patientia certent; qui sanctissimam quoque corporis sui partem contra fas omne polluant et profanent; qui virilia sua ferro metant; et, quod est sceleratius, ut sint religionis antistites; qui ne vitae quidem suae parcant, sed extinguendas publice animas suas vendant; si judices sedeant, aut immeritos perdant mercede corrupti, aut noxios impune dimittant; qui coelum quoque ipsum veneficiis appetant, tanquam illorum malitiam terra non capiat.
PL 6, 578Aというのも、そのような者は我々の側からではなく、常に彼らの側から現れるのである。武装して街道に待ち伏せし、海を掠奪する者たち、あるいは公然と掠奪することが許されなければ、ひそかに毒を調合する者たち、持参金を得るために妻を殺す者たち、あるいは姦夫と結婚するために夫を殺す者たち、自分から生まれた子らを絞め殺し、あるいはあまりに情け深いというのであれば捨てる者たち、娘からも、姉妹からも、母からも、女祭司からも、近親相姦の情欲を控えない者たち、自分の同胞市民と祖国とに対して謀反を企てる者たち、皮袋の刑すら恐れない者たち、ついには冒瀆を犯し、自分たちが崇拝する神々の神殿を略奪する者たち——そして、彼らにはありふれた軽微なことを挙げるならば——遺産を狙う者たち、遺言書を偽造する者たち、正当な相続人から奪い取り、あるいは締め出す者たち、自分の肉体を情欲のために売る者たち、ついには自分がいずれの性に生まれたかを忘れ、女と受け身であることを競う者たち、自分の肉体のもっとも神聖な部分までも、あらゆる掟に反して汚し涜す者たち、刃物によって自らの男根を刈り取る者たち——しかも、いっそう罪深いことに、宗教の祭司長となるためにそうするのである——自分の命すら惜しまず、公衆の面前で絶たれるべきものとして自らの命を売り渡す者たち、裁判官の座に着けば、賄賂に買収されて無実の者を破滅させ、あるいは犯罪者を罰せずに放免する者たち、そして天そのものをも魔術をもって襲おうとする者たち——あたかも地がその悪意を容れきれぬかのように。
Divinarum Institutiones 5.9.18
Haec, inquam, et his plura scelera utique ab iis fiunt, qui deos colunt. Quis inter haec tot ac tanta justitiae locus est? Et ego de multis collegi, non ut arguerem, sed ut ostenderem.
PL 6, 579Aこれらの罪、そしてこれよりもなお多くの罪が、神々を崇拝する者たちによって行われているのだ、と私は言う。これほど多く、これほど大きな罪のただ中に、正義の入り込む余地がどこにあろうか。そして私は、論難するためにではなく、示すために、多くの事例からこれらを集めたのである。
Divinarum Institutiones 5.9.19
Qui volent scire omnia, Senecae libros in manum sumant, qui morum vitiorumque publicorum et descriptor verissimus, et accusator acerrimus fuit.
PL 6, 579Aすべてを知りたいと望む者は、セネカの書物を手に取るがよい。彼は公共の風紀と悪徳とのもっとも真実な記述者であり、もっとも鋭い告発者であった。
Divinarum Institutiones 5.9.20
Sed et Lucilius tenebrosam istam vitam circumscripte breviterque depinxit his versibus: Nunc vero a mane ad noctem, festo atque profesto Totus item pariterque die, populusque, patresque Jactare induforo se omnes; decedere nusquam, Uni se atque eidem studio omnes dedere et arti: Verba dare ut caute possint, pugnare dolose, Blanditia certare, bonum simulare virum se, Insidias facere, ut si hostes sint omnibus omnes.
PL 6, 579Bだが、ルキリウスもまた、この闇に閉ざされた人生を、簡潔に手短にこれらの詩句で描き出した。 「今や実に、朝から夜まで、祝日にも平日にも、 民衆も元老たちも、ひとしく一日中、 広場でおのれを誇示し、誰一人立ち去ろうとはしない。 皆が一つの、同じ営みと技とに身を捧げているのだ。 用心深く人を欺けるように、狡猾に立ち回れるように、 甘言で競い合い、善人であるふりをし、 罠を仕掛けること——あたかも皆が皆にとって敵であるかのように。」
Divinarum Institutiones 5.9.21
Nostro autem populo quid horum potest objici, cujus omnis religio est, sine scelere ac sine macula vivere?
PL 6, 579Bだが、我々の民に対して、これらのうちいったい何を非難できようか。彼らの信仰のすべては、罪なく、汚れなく生きることにあるのだから。
Divinarum Institutiones 5.9.22
Cum igitur videant, et se, ac suos ea quae diximus gerere, nostros autem nihil aliud operari, nisi aequum et bonum; poterant, si quid saperent, ex hoc intelligere, et illos qui bonum faciunt pios esse, et se impios, qui nefanda committunt: neque enim fieri potest, ut qui in omnibus vitae suae actibus non errant, in ipsa summa errent, hoc est in religione, quae rerum omnium caput est.
PL 6, 580Aかくして、彼らが自分自身とその仲間たちが我々の述べたようなことを行っているのを見、他方で我々の民が公正と善以外の何ものも行っていないのを見るならば、もし少しでも分別があれば、ここから、善を行う者たちこそが敬虔であり、忌まわしいことをなす自分たちこそが不敬虔であるということを、理解できたはずである。というのも、生の営みのあらゆる行為において誤らない者が、その最も肝要な事柄において、すなわち万物の頭たる宗教において誤るなどということは、あり得ないからである。
Divinarum Institutiones 5.9.23
Impietas enim suscepta in eo, quod est summum, per caetera universa sequeretur. Eoque fieri non potest, ut ipsi, qui errant in omni vita, non et in religione fallantur: quoniam pietas in summo regulam tenens, tenorem suum servaret in caeteris.
PL 6, 580Aというのも、最も肝要な事柄において受け入れられた不敬虔は、他のあらゆる事柄においてもそれに追随するはずだからである。それゆえ、生のすべてにおいて誤っている当の者たちが、宗教においても欺かれずにいるということは、あり得ない。なぜなら、敬虔が最も肝要な事柄において規範を保つならば、他の事柄においてもその筋道を保ち続けるはずだからである。
Divinarum Institutiones 5.9.24
Ita fit ut in utraque parte, de conditione rerum quae geruntur, qualis sit summa ipsa noscatur.
PL 6, 580Aかくして、両方の場合において、行われる事柄のありようから、その最も肝要な事柄そのものがいかなるものであるかが知られるのである。