Divinarum Institutiones 2.12.1
Quod animalia non sponte nata sint, sed dispositione divina, cujus fecisset nos conscios Deus, si scire expediret.
PL 6, 316B生き物が自ずから生まれたのではなく、神の配剤によって生まれたのだということ。知ることが我々のためになるのであれば、神はそのことを我々に知らしめていたであろう。
Divinarum Institutiones 2.12.2
Aiunt certis conversionibus coeli, et astrorum motibus maturitatem quamdam extitisse animalium serendorum; itaque terram novam, semen genitale retinentem, folliculos ex se quosdam in uterorum similitudinem protulisse, de quibus Lucretius: Crescebant uteri terrae radicibus apti; eosque, cum maturassent, natura cogente ruptos, animalia tenera profudisse.
PL 6, 316B彼らは言う、天の一定の巡転と星々の運行によって、播かれるべき生き物のある種の成熟が生じたのだ、と。かくして、生殖の種を内に保った若い大地が、みずからのうちから子宮に似たある種の嚢を生み出したのだ、と。これについてルクレティウスは言う。「子宮は、根によって大地に結びつきつつ、育っていった」と。そしてそれらの嚢は、熟したとき、自然の力に迫られて破れ、柔らかな生き物を溢れ出させたのだ、と。
Divinarum Institutiones 2.12.3
Deinde terram ipsam humore quodam, qui esset lacti similis, exuberasse, eoque alimento animantes esse nutritas. Quomodo igitur vim frigoris aut caloris ferre aut vitare potuerunt, aut omnino nasci, cum sol exureret, frigus astringeret?
PL 6, 317Aさらに大地そのものが、乳に似たある種の湿り気を溢れ出させ、生き物たちはその養いによって育てられたのだ、と〔彼らは言う〕。しかし、太陽が焼き尽くし、寒さが凍てつかせていたとすれば、生き物はいったいどのようにして寒さや暑さの力に耐え、あるいはそれを避けることができたのか。そもそも生まれることさえできたであろうか。
Divinarum Institutiones 2.12.4
Non erant, inquiunt, in principio mundi hyems nec aestas, sed perpetua temperies, et ver aequabile. Cur ergo nihil horum fieri etiamnunc videmus?
PL 6, 317A彼らは言う、世界の初めには冬も夏もなく、絶えざる温和と均一な春があったのだ、と。それならば、なぜ我々は今なおこうしたことが何一つ起こっていないのを目にするのか。
Divinarum Institutiones 2.12.5
Quia semel, aiunt, fieri necessarium fuit, ut animalia nascerentur; postquam vero esse coeperunt, concessa his facultate generandi, et terra parere desiit, et temporis conditio mutata est. O quam facile est mendacia redarguere!
PL 6, 317A彼らは言う、生き物が生まれることは、ただ一度だけ必然であったのだ、と。だが、いったん生き物が存在し始め、生殖の能力が与えられてからは、大地は産むことをやめ、季節のありようも変わったのだ、と。おお、偽りを論駁することのいかに容易なことか。
Divinarum Institutiones 2.12.6
Primum, quod nihil potest esse in hoc mundo, quod non sic permaneat, ut coepit. Nec enim sol, et luna, et astra tunc non erant, aut cum essent, meatus non habebant, ac non divina moderatio, quae cursus eorum temperat et gubernat, cum ipsis simul coeperit.
PL 6, 317B第一に、この世界において、始まったときのままの姿を保ち続けないものなど、何一つあり得ないからである。太陽も月も星々も、当時存在しなかったのではない。存在していても運行の道を持たなかったのでもない。そして、それらの運行を整え治める神の統御も、それらと同時に始まったのである。
Divinarum Institutiones 2.12.7
Deinde quod si ita sit, ut dicunt, providentiam esse necesse est; et in idipsum incidunt, quod maxime fugiunt. Nondum enim natis animalibus, aliquis utique providit, ut nascerentur, ne orbis terrae desertus, atque incultus horreret.
PL 6, 317B次に、たとえ彼らの言うとおりであったとしても、摂理が存在することは必然である。すなわち彼らは、自分たちが最も避けようとしていたまさにそのことに陥っているのである。生き物がまだ生まれていなかったとき、誰かが必ずや、大地が見捨てられ耕されぬまま荒涼とすることのないよう、生き物が生まれるよう取り計らったはずだからである。
Divinarum Institutiones 2.12.8
Ut autem de terra sine officio parentum nasci possent, necesse est magna ratione esse provisum; deinde ut humor ille concretus de terra in varias imagines corporum fingeretur; item ut e folliculis, quibus tegebantur, accepta vivendi, sentiendique ratione, tamquam ex alvo matrum profunderentur, mira inextricabilisque provisio est.
PL 6, 317Bそもそも、親の務めなしに大地から生まれることができたということ自体、大いなる理法によって取り計らわれたのでなければならない。さらに、大地から凝り固まったあの湿り気が、様々な姿の肉体へと形作られたということ、また、生きることと感じることの理法を受け取った上で、あたかも母の胎から出るかのように、それらを覆っていた嚢から溢れ出たということ、これらは驚くべき、解きほぐしがたい配慮である。
Divinarum Institutiones 2.12.9
Sed putemus id quoque casu accidisse: illa certe quae sequuntur, fortuita esse non possunt; ut terra continuo lacte manaret, ut aeris temperies esset aequalis.
PL 6, 317Cだが、それさえも偶然に起こったのだとしよう。しかし、続いて起こったこと、すなわち大地が絶え間なく乳を滴らせ、大気の温和が均一に保たれたということは、断じて偶然ではあり得ない。
Divinarum Institutiones 2.12.10
Quae si constat idcirco esse facta, ut animalia recens edita, vel haberent alimentum, vel non haberent periculum, necesse est, ut aliquis divina nescio qua ratione providerit. Quis autem potest providere, nisi Deus?
PL 6, 317Cもしこれらのことが、生まれたばかりの生き物が養いを得るため、あるいは危険に遭わぬためになされたのだと明らかであるならば、誰かが何らかの神的な理によって取り計らったのでなければならない。しかし、神のほかに、いったい誰が取り計らうことができようか。
Divinarum Institutiones 2.12.11
Videamus tamen an id ipsum, quod dictitant, fieri potuerit: ut homines nascerentur e terra. Si consideret aliquis quandiu, et quibus modis educetur infans, intelliget profecto non potuisse terrigenas illos pueros sine ullo educatore nutriri.
PL 6, 318Aとはいえ、彼らがしきりに言い立てるそのこと自体、すなわち人間が大地から生まれ得たということが、果たして起こり得たかどうかを見てみよう。幼子がどれほどの期間、どのような仕方で育てられるかを考えてみる者があれば、その大地生まれの子らが、養育する者なしには育ち得なかったことをまさしく理解するであろう。
Divinarum Institutiones 2.12.12
Fuit enim necesse quampluribus mensibus jacere projectos, donec confirmatis nervis movere se, locumque mutare possent: quod vix intra unius anni spatium fieri potest.
PL 6, 318Aというのも、放り出されたその子らは、筋が固まって自ら動き、場所を変えることができるようになるまで、幾月ものあいだ横たわっていることが必要であったはずだからである。それは、一年の間にすら、ようやくできるかどうかというほどのことである。
Divinarum Institutiones 2.12.13
Jam vide utrumne infans eodem modo, et eodem loco quo est effusus, jacere per multos menses valuerit, ac non et humore illo terrae, quem alimenti gratia ministrabat, et sui corporis purgamentis in unum mixtis obrutus corruptusque moreretur.
PL 6, 318Aさて、幼子が生み出されたのと同じ様子、同じ場所に、幾月ものあいだ横たわり続けることができたかどうか、あるいはむしろ、養いのために与えられていたあの大地の湿り気と、自分自身の身体の汚物とが入り混じったものに埋もれ、腐り果てて死んでしまったのではないかを、考えてみるがよい。
Divinarum Institutiones 2.12.14
Itaque nullo modo fieri potest, quin ab aliquo fuerit educatus; nisi forte animalia omnia non tenera nata sunt, sed excreta: quod ut dicerent, numquam venit illis in mentem.
PL 6, 318Bかくして、誰かによって育てられたのでなければ、いかなる仕方によっても起こり得ないのである。もっとも、あらゆる生き物が柔らかな姿で生まれたのではなく、成長しきった姿で生まれたのだと言うのでない限りは。だが、そのように言うことは、彼らの思いに一度も浮かんだことがなかった。
Divinarum Institutiones 2.12.15
Omnis ergo illa ratio impossibilis, et vana est: si tamen ratio dici potest, qua id agitur ut nulla sit ratio. Qui enim dicit omnia sua sponte esse nata, nihilque divinae providentiae tribuit, hic profecto rationem non asserit, sed evertit.
PL 6, 318Bそれゆえ、彼らのその理法はすべて不可能であり、空しいものである。もっとも、理法など存在しないということに帰着するようなものを、なお理法と呼びうるとすればの話であるが。というのも、すべてのものが自ずから生まれたのだと言い、神の摂理には何一つ帰さない者は、まさしく理法を立てているのではなく、理法を覆しているのである。
Divinarum Institutiones 2.12.16
Quod si neque quidquam fieri sine ratione, neque nasci potest, apparet divinam esse providentiam, cujus est proprium quod dicitur ratio. Deus igitur rerum omnium machinator fecit hominem.
PL 6, 318Bもし何ものも理法なしには起こることも生まれることもできないとすれば、神の摂理が存在することは明らかである。理法と呼ばれるものは、まさにその摂理に固有のものだからである。かくして、万物を組み立てた神が人間を造ったのである。
Divinarum Institutiones 2.12.17
Quod Cicero, quamvis expers coelestium litterarum, vidit tamen; qui libro de Legibus primo hoc idem tradidit, quod prophetae, cujus verba subjeci: « Hoc animal providum, sagax, multiplex, acutum, memor, plenum rationis et consilii, quem vocamus hominem, praeclara quadam conditione generatum esse a supremo Deo; solum est enim ex tot animantium generibus atque naturis, particeps rationis et cogitationis, cum caetera sint omnia expertia. » Videsne hominem, quamvis longe a veritatis notitia remotum, tamen, quoniam imaginem sapientiae tuebatur, intellexisse non nisi a Deo hominem potuisse generari?
PL 6, 318Bこのことは、キケロもまた、天の文書には与っていなかったとはいえ、見て取っていた。彼は『法律について』第一巻において、預言者たちが伝えたのと同じことを伝えている。その言葉を以下に引く。「この、先を見通し、賢く、多様で、鋭敏で、記憶力に富み、理性と思慮に満ちた動物、我々が人間と呼ぶものは、いとも卓越したある境遇のうちに、至高の神によって生み出されたのである。というのも、これほど多くの種類と本性を持つ生き物のうちで、理性と思考にあずかるのはこれだけであり、他のものはすべてこれを欠いているからである。」この人が、真理の認識からは遠く隔たっていたにもかかわらず、なお知恵の似姿を保っていたがゆえに、人間は神によってでなければ生み出され得なかったことを理解していたのが、見て取れるではないか。
Divinarum Institutiones 2.12.18
Sed tamen divinis opus est testimoniis, ne minus humana sufficiant. Sibylla hominem Dei opus esse testatur: Ὃς μόνος ἐστὶ Θεὸς κτίστης ἀκράτητος ὑπάρχων, Αὐτὸς δὲ ἐστήριξε τύπον μορφῆς μερόπωντε, Αὐτὸς ἔμιξε φύσιν πάντων γενεῆς βιότοιο.
PL 6, 319Aしかしそれでも、人間の証言だけでは足りぬこともあろうから、神的な証言もまた必要である。シビュラは、人間が神の御業であることを証言している。 「彼こそはただひとり、抗いがたき創造者としてある神であり、 彼みずからがもの言う人間たちの姿の型を据え、 彼みずからが命ある種族すべての本性を混ぜ合わせたのである。」
Divinarum Institutiones 2.12.19
Eadem sanctae litterae continent. Deus ergo veri patris officio functus est. Ipse corpus effinxit; ipse animam qua spiramus infudit. Illius est totum, quidquid sumus.
PL 6, 319A同じことは聖なる文書にも記されている。かくして神は、真の父の務めを果たされたのである。神御自身が肉体を形づくり、神御自身が、我々がそれによって息をする魂を吹き込まれた。我々であるところのものはすべて、神のものである。
Divinarum Institutiones 2.12.20
Quomodo id fecerit, si nos oporteret scire, docuisset, sicut docuit caetera quae cognitionem nobis, et pristini erroris et veri luminis attulerunt.
PL 6, 319A神がそれをどのようになさったのかは、もし我々が知る必要があったならば、教えてくださったであろう。ちょうど、以前の誤りと真の光についての認識を我々にもたらした他のことどもを教えてくださったように。