ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Divinarum Institutiones

Liber I, Caput X 第I巻 第X章

Lactantius · Divinarum Institutiones · PL 6, 160A · 15 sectiones

Divinarum Institutiones 1.10.1

1

De Aesculapii, Apollinis, Neptuni, Martis, Castoris et Pollucis, Mercurii atque Liberi vita et gestis.

PL 6, 160A

アエスクラピウス、アポロ、ネプトゥヌス、マルス、カストルとポルックス、メルクリウス、そしてリベルの生涯と事績について。

Divinarum Institutiones 1.10.2

2

Aesculapius et ipse non sine flagitio Apollinis natus, quid fecit aliud divinis honoribus dignum, nisi quod sanavit Hippolytum? mortem sane habuit clariorem, quod a Deo meruit fulminari.

PL 6, 160B

アエスクラピウス自身もまた、アポロの破廉恥な行いなしには生まれなかった者であるが、彼はヒッポリュトスを癒やしたということ以外に、神的な栄誉に値することを何かなしたであろうか。もっとも彼の死は、神によって雷に撃たれるに値したという点で、いっそう名高いものとなった。

Divinarum Institutiones 1.10.3

3

Hunc Tarquitius de illustribus viris disserens, ait incertis parentibus natum, expositum, et a venatoribus inventum, canino lacte nutritum, Chironi traditum, didicisse medicinam: fuisse autem Messenium, sed Epidauri moratum. Tullius etiam Cynosuris ait sepultum.

PL 6, 160B

タルクィティウスは『名高き人々について』論じる中で、彼が出自の知れぬ両親のもとに生まれ、捨てられ、猟師たちに見つけられ、犬の乳で育てられ、ケイロンに預けられて医術を学んだと述べている。またメッセニア出身でありながら、エピダウロスに住んでいたとも言う。トゥッリウス〔キケロ〕も、彼はキュノスラにて葬られたと言っている。

Divinarum Institutiones 1.10.4

4

Quid Apollo pater ejus? Nonne ob amorem, quo flagrabat, turpissime gregem pavit alienum, et muros Laomedonti exstruxit, cum Neptuno mercede conductus, quae illi negari potuit impune, ab eoque primo Rex perfidus, quidquid cum diis pepigisset, didicit abnegare.

PL 6, 160B

その父アポロはどうであったか。彼は燃え上がる恋ゆえに、いとも恥ずべきことに他人の家畜の群れを飼い、また報酬と引き換えにネプトゥヌスとともにラオメドンのために城壁を築いたが、その報酬はアポロに対して、何の罰を受けることもなく拒みえたのではなかったか。そしてこの不実な王は、まさにこのことによって初めて、神々と交わした約束を何であれ反故にすることを学んだのである。

Divinarum Institutiones 1.10.5

5

Idem formosum puerum et dum amat, violavit; et dum ludit, occidit. Homicida Mars, et per gratiam caedis crimine ab Atheniensibus liberatus, ne videretur nimis ferus et immanis, adulterium cum Venere commisit.

PL 6, 161A

同じ彼は、美しい少年を愛しながらこれを凌辱し、遊びながらこれを死なせた。人殺しのマルスは、殺人の罪をアテナイ人たちから恩情によって免れたが、あまりに凶暴で残忍と見られないようにと、ウェヌスと姦通を犯した。

Divinarum Institutiones 1.10.6

6

Castor et Pollux, dum alienas sponsas rapiunt, esse gemini desierunt. Nam livore injuriae concitatus Idas, alterum gladio transverberavit; et eosdem poetae alternis vivere alternis mori narrant: ut jam sint non deorum tantum, sed omnium mortalium miserrimi, quibus semmel mori non licet.

PL 6, 161A

カストルとポルックスは、他人の許嫁を奪ったことで、双子であることをやめてしまった。すなわち、加えられた害への妬みに駆り立てられたイダスが、剣で一方を刺し貫いたのである。そして詩人たちは、この二人が代わる代わる生き、代わる代わる死ぬと語っている。かくして彼らはもはや神々の中でどころか、すべての死すべき者たちの中で最も哀れな者となっている。一度だけ死ぬことすら許されないのだから。

Divinarum Institutiones 1.10.7

7

Hos tamen Homerus ambos simpliciter (non ut poetae solent) mortuos esse testatur. Nam cum faceret in muris assidentem Priamo Helenam, cunctos Graeciae principes recognoscere, solos autem se fratres suos requirere, subjeccit orationi ejus hujusmodi versum: Ὡς φάτο, τοὺς δ' ἤδη κάτεχεν φυνίζοος αἶα.

PL 6, 162A

しかしホメロスは、この二人がともに(他の詩人たちの常とは違って)単純に死んだのだと証言している。すなわち、城壁の上でプリアモスのかたわらに座るヘレネが、ギリシアの将たちをことごとく見分けながら、ただ自分の兄弟たちだけを捜し求めているという場面を描いたとき、彼はその言葉のあとにこのような一行を続けたのである。「そう彼女は言ったが、二人をすでに、命を育む大地がその内に抱いていた」。

Divinarum Institutiones 1.10.8

8

Fur ac nebulo Mercurius, quid ad famam sui reliquit nisi memoriam fraudum suarum? Coelo scilicet dignus, quia palaestram docuit, et lyram primus invenit.

PL 6, 162A

盗人にして食わせ者のメルクリウスは、自らの詐術の記憶のほかに、いったい何を自らの名声として残したというのか。なるほど、彼は角力の技を教え、竪琴を初めて発明したのだから、天にふさわしいというわけである。

Divinarum Institutiones 1.10.9

9

Liberum patrem in senatu deorum summae auctoritatis primaeque esse sententiae necesse est; quia praeter Jovem solus omnium triumphavit, exercitum duxit, Indos deballavit. Sed invictus ille Imperator Indicus, maximus ab amore ac libidine turpissime victus est.

PL 6, 163A

リベル・パテルは、神々の元老院において、最高の権威を持ち、第一の発言権を有していたに違いない。ユピテルを除けば、彼だけがひとり凱旋式を挙げ、軍を率い、インド人を征服したのだから。しかし、あの無敵のインド征服の司令官(インペラトル)、かの最も偉大な者は、恋と欲情によって、いとも恥ずべきかたちで打ち負かされてしまった。

Divinarum Institutiones 1.10.10

10

Delatus enim Cretam cum semiviro comitatu, nactus est impudicam mulierem in littore ac fiducia victoriae Indicae vir esse, voluit, ne nimium mollis videretur atque illam patris proditricem, fratris inte remptricem, ab alio relictam et repudiatam, in conjugium sibi vendicavit, et Liberam fecit, et cum ea pariter ascendit in coelum.

PL 6, 163A

女まがいの供回りを連れてクレタに運ばれた彼は、浜辺で恥知らずな女に出会い、インド征服の勝利を頼みに男らしくあろうとして——あまりに軟弱に見られまいとしたのである——父を裏切り、兄弟を死に至らしめ〔底本は inte remptricem。interemptricem と読む〕、他の男に見捨てられ離縁されたその女を、自分の妻として奪い取り、彼女をリベラとし、彼女とともにひとしく天に昇った。

Divinarum Institutiones 1.10.11

11

Quid horum omnium pater Jupiter, qui in solemni precatione Optimus, Maximus nominatur? nonne a prima sua pueritia impius ac pene parricida deprehenditur? cum patrem regno expulit ac fugavit, nec expectavit mortem decrepiti senis, cupiditate regnandi: et cum paternum solium per vim, per arma cepisset, bello est a Titanibus lacessitus; quod humano generi principium fuit malorum: quibus victis, et pace in perpetuum comparata, reliquam suam vitam in stupris adulteriisque consumpsit.

PL 6, 164A

これらすべての父であるユピテルは、荘重な祈願において「最善最大の神」と呼ばれるが、どうであったか。幼少の頃からすでに、不敬虔な、ほとんど父殺しに等しい者として明らかにされてはいなかったか。彼は統治への欲望から、老いさらばえた父の死を待つことなく、父を王位から追い出し、逃亡させた。そして父の王座を力ずくで、武力によって奪い取ると、ティタンたちによって戦をしかけられた。これが人類にとって諸悪の始まりとなったのである。彼らを打ち負かし、永続的な平和を築いたのちは、残りの生涯を姦淫と不義密通のうちに費やした。

Divinarum Institutiones 1.10.12

12

Omitto virgines, quas imminuit. Id enim tolerabile judicari solet. Amphitryonem ac Tyndarum praeterire non possum, quorum domos dedecore atque infamia plenissimas reddidit. Illud vero summae impietatis ac sceleris, quod regium puerum rapuit ad stuprum.

PL 6, 165A

彼が汚した処女たちについては措くとしよう。それは通常、まだ許容しうることと見なされているのだから。だが、アンピトリュオンとテュンダレオスについては見過ごすことができない。彼は彼らの家を恥辱と汚名でいっぱいにしたのである。しかし何より最悪の不敬虔と凶行は、彼が王家の少年を凌辱のために奪い去ったことである。

Divinarum Institutiones 1.10.13

13

Parum enim videbatur, si in expugnanda foeminarum pudicitia maculosus esset ac turpis, nisi etiam sexui suo injuriam faceret: hoc est verum adulterium, quod fit contra naturam.

PL 6, 165A

女たちの貞潔を打ち破ることにおいて汚れ恥ずべき者であるだけでは、彼には十分ではないように思われたのであろう、自分自身の性にまで不正を働かなければ気が済まなかったのだから。これこそまさに、自然に反してなされる、真の姦通である。

Divinarum Institutiones 1.10.14

14

Haec qui fecit viderimus, an maximus; certe optimus non est: quod nomen a corruptoribus, ab adulteris, ab incestis abest; nisi forte nos erramus homines, qui talia facientes sceleratos vocamus, ac perditos, omnibusque poenis dignissimos judicamus.

PL 6, 165A

これらのことをなした者が、はたして「最大」であるかどうかは措くとしよう。しかし確かに「最善」ではない。この呼び名は、婦女を誘惑する者、姦通者、近親相姦者には無縁のものだからである——もっとも、そのようなことをなす者たちを凶悪な者、破滅した者と呼び、あらゆる刑罰に最もふさわしいと判断する我々人間が、間違っているのでない限りは。

Divinarum Institutiones 1.10.15

15

Stultus autem Marcus Tullius, qui C. Verri adulteria objecit: eadem enim Jupiter, quem colebat, admisit; qui P. Clodio sororis incestum: at illi Optimo Maximo eadem fuit et soror et conjnx.

PL 6, 165B

だが、マルクス・トゥッリウス〔キケロ〕は愚かであった。彼はガイウス・ウェルレスに対して姦通を咎めたが、彼が崇拝していたそのユピテル自身も同じことをなしていたのである。またプブリウス・クロディウスに対しては妹との近親相姦を咎めたが、あの「最善最大の神」にとっては、妹がそのまま妻でもあったのだ。