ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Divinarum Institutiones

Liber V, Caput XIX 第V巻 第XIX章

Lactantius · Divinarum Institutiones · PL 6, 609A · 15 sectiones

Divinarum Institutiones 5.19.1

1

De virtute, et Christianorum cruciatibus; ac de jure patris et domini. Sed nimirum haec causa efficit, ut stultus esse videatur, qui egere aut mori malit, quam noceat, vel eripiat aliquid alteri, quod hominem morte deleri putant.

PL 6, 609A

徳について、そしてキリスト教徒の受ける責め苦について。また父と主人の権利について。しかし、人間は死によって滅び去ると考えられているからこそ、他人に害を加えたり何かを奪い取ったりするよりも、貧窮や死を選ぶ者は愚か者と見なされることになるのである。

Divinarum Institutiones 5.19.2

2

Ex qua persuasione omnes tum vulgi, tum etiam philosophorum nascuntur errores. Si enim post mortem nihil sumus, profecto stultissimi est hominis non huic vitae consulere, ut sit quam diutina et commodis omnibus plena.

PL 6, 609B

この思い込みから、民衆の誤りも、そして哲学者たちの誤りもすべて生まれるのである。なぜなら、もし死後に我々が無に帰するのであれば、この世の生をできるかぎり長く、あらゆる快適さに満ちたものにしようと図らないことこそ、この上なく愚かな人間のすることだからである。

Divinarum Institutiones 5.19.3

3

Quod qui faciet, a justitiae regula discedat necesse est. Si autem superest homini vita melior et longior, quod et philosophorum magnorum argumentis, et vatum responsis, et prophetarum divinis vocibus discimus; hanc praesentem cum suis bonis contemnere, sapientis est, cujus omnis jactura immortalitate pensatur.

PL 6, 609B

そしてそれを行う者は、必然的に正義の規範から外れることになる。しかし、もし人間によりよく、より長く続く生が残されているのであれば――このことを我々は偉大な哲学者たちの論証からも、予言者たちの答えからも、また預言者たちの神的な声からも学ぶのだが――この現在の生を、その付随するもろもろの善きものもろとも軽んずることは、賢者のすることである。その者の失うものはすべて、不死性によって埋め合わされるからである。

Divinarum Institutiones 5.19.4

4

Apud Ciceronem idem ille justitiae defensor Laelius. « Vult, inquit, plane virtus honorem; nec est virtutis ulla alia merces. » Est plane, et quidem virtute dignissima, quam tu, Laeli, nunquam poteras suspicari; nihil enim divinarum noveras litterarum.

PL 6, 609B

キケロの著作において、かの同じ正義の擁護者ラエリウスは言う。「徳は確かに名誉を欲する。徳にはそれ以外のいかなる報酬もない」と。だが、別の報酬は確かに存在するのであり、しかも徳にまことにふさわしいものである。お前、ラエリウスよ、それをかつて思い量ることはできなかったであろう。お前は神の文書について何一つ知らなかったのだから。

Divinarum Institutiones 5.19.5

5

Quam tamen illa, inquit, accipit facile, exigit non acerbe. Erras vehementer, si putas ab homine praemium solvi posse virtuti, cum ipse alio loco verissime dixeris: « Huic tu viro quas divitias objicies? quae imperia? quae regna? qui ista putat humana, sua bona divina judicat? » Quis ergo te sapientem, Laeli, putet, cum ipse tibi loquare contraria? et paulo post virtuti adimas, quae dedisti?

PL 6, 609C

「もっとも、徳はその名誉をやすやすと受け取り、厳しく取り立てはしない」と彼は言う。だが、もし人間によって徳に報酬が支払われうると考えるのであれば、お前は甚だしく誤っている。お前自身、別の箇所ではこの上なく正しくこう言っているではないか。「この人物に対して、お前は何の富を突きつけるつもりか。何の権勢を。何の王国を。この人物は、そうしたものを人間的なものと見なし、自分自身の善きものは神的なものと判断しているのだから」と。それならば、ラエリウスよ、いったい誰がお前を賢者と見なすであろうか。お前自身が自分と矛盾したことを語り、しかもその少し後で、自ら与えた徳の報酬を取り上げてしまうというのに。

Divinarum Institutiones 5.19.6

6

Sed videlicet ignorantia veri facit incertam labantemque sententiam. Deinde quid adjungis? « Sed si aut ingrati universi, aut invidi multi, aut inimici potentes suis virtutem praemiis spoliant. » O quam fragilem, quam inanem virtutem induxisti, si spoliari praemio suo potest!

PL 6, 610A

察するに、真理についての無知が、その意見を不確かで動揺したものにしているのである。それでは、続けてお前は何を言い添えるのか。「だが、もし恩知らずな人々すべてが、あるいは妬み深い多くの者たちが、あるいは力ある敵たちが、徳からその報酬を奪い去るならば」と。ああ、なんと脆く、なんと空しい徳をお前は持ち出したことか。もしそれが自らの報酬を奪われうるのだとしたら。

Divinarum Institutiones 5.19.7

7

Quae si bona sua divina judicat, ut aiebas, qui possunt existere tam ingrati, tam invidi, tam potentes, qui virtutem spoliare valeant iis bonis, quae fuerint in eam collata divinitus? « Nae illa se, inquit, multis solatiis oblectat; maximeque suo decore seipsa sustentat. » Quibus solatiis? quo decore? cum in crimen saepe veniat, et in poenam decor ille vertatur.

PL 6, 610A

もしお前が言っていたように、徳がその善きものを神的なものと判断するのであれば、いったいどれほど恩知らずな者、どれほど妬み深い者、どれほど力ある者が現れて、神によって徳のうちに与えられたその善きものを、徳から奪い去ることができるというのか。「まことに、徳は多くの慰めをもって自らを楽しませ、とりわけ自らの美徳の輝きによって自らを支えている」と彼は言う。だが、いかなる慰めによってか。いかなる輝きによってか。徳がしばしば罪状に問われ、その輝きが刑罰へと転じられるというのに。

Divinarum Institutiones 5.19.8

8

Quid enim, si ut Furius dicebat, « rapiatur, vexetur, exterminetur; egeat, auferantur ei manus, effodiantur oculi, damnetur, vinciatur, uratur, miseris etiam modis necetur, » perdetne suum praemium virtus? An potius peribit ipsa? Minime.

PL 6, 610B

実に、もしフリウスが言っていたように、「徳が奪い去られ、苦しめられ、追放され、貧窮に陥り、その手を切り落とされ、その目をえぐり出され、断罪され、縛り上げられ、焼かれ、あるいは惨めなさまざまな仕方で殺される」としたら、いったい徳はその報酬を失うのであろうか。それとも、むしろ徳自身が滅びるのであろうか。断じてそうではない。

Divinarum Institutiones 5.19.9

9

Sed et mercedem suam Deo judice accipiet, et vivet, et semper vigebit. Quae si tollas, nihil potest in vita hominum tam inutile, tam stultum videri esse, quam virtus; cujus naturalis bonitas et honestas docere nos potest, animam non esse mortalem, divinumque illi a Deo praemium constitutum.

PL 6, 610B

むしろ徳は、神を審判者として自らの報酬を受け取り、生き続け、常に力強くあり続けるのである。もしこのことを取り去ってしまうならば、人間の生において、徳ほど無益で愚かしいものはないということになろう。しかし徳の生まれつきの善良さと高潔さこそが、我々に、魂は死すべきものではなく、神によって魂に神的な報いが定められていることを教えることができるのである。

Divinarum Institutiones 5.19.10

10

Sed idcirco virtutem ipsam Deus sub persona stultitiae voluit esse celatam, ut mysterium veritatis ac religionis suae esset arcanum; ut has religiones, sapientiamque terrenam extollentem se altius, sibique multum placentem, vanitatis errorisque damnaret; ut proposita denique difficultate, angustissimus trames ad immortalitatis praemium sublime perduceret.

PL 6, 610B

しかしそれゆえにこそ、神は徳そのものを愚かさという仮面のもとに隠すことを望まれたのである。それは、御自らの真理と宗教の秘義を隠されたものとするためであり、また、地上の知恵――自らを高く持ち上げ、自分自身に大いに満足しているもの――とともにこれらの宗教を、虚妄と誤りのかどで断罪するためであり、そしてついには、困難をあらかじめ課すことによって、この上なく狭い小道が不死性という崇高な報いへと導くようにするためである。

Divinarum Institutiones 5.19.11

11

Docui, ut opinor, cur populus noster apud stultos stultus habeatur. Nam cruciari atque interfici malle, quam thura tribus digitis comprehensa in focum jactare, tam ineptum videtur, quam in periculo vitae, alterius animam magis curare quam suam.

PL 6, 610C

思うに、私は、我々の民が愚か者たちの間でなぜ愚かと見なされるのかを、すでに示した。なぜなら、三本の指でつまんだ乳香を炉に投げ入れるくらいなら、責め苦を受け殺されるほうを選ぶということは、生命の危険にあって自分の魂よりも他人の魂を気遣うのと同じくらい、愚かしく見えるからである。

Divinarum Institutiones 5.19.12

12

Nesciunt enim quantum sit nefas adorare aliud praeterquam Deum, qui condidit coelum atque terram; qui humanum genus finxit, inspiravit, luce donavit.

PL 6, 611A

彼らは、天と地を創造し、人類を形づくり、命の息を吹き込み、光を賜った神以外の何ものかを崇拝することが、どれほど大それた不敬であるかを知らないのである。

Divinarum Institutiones 5.19.13

13

Quod si servorum nequissimus habetur, qui dominum suum fuga deserit, isque verberibus, et vinculis, et ergastulo, et cruce, et omni malo dignissimus judicatur; et si filius eodem modo perditus atque impius existimatur qui patrem suum derelinquit, ne illi obsequatur, ob eamque causam dignus putatur, qui sit exhaeres, et cujus nomen in perpetuum de familia deleatur: quanto magis qui Deum deserit, in quem duo vocabula domini et patris aeque veneranda conveniunt?

PL 6, 611A

もし、逃亡によって自分の主人を見捨てる奴隷が最も邪悪な者と見なされ、鞭打ちや、鎖や、奴隷監獄や、十字架や、あらゆる悪しきものにこの上なくふさわしいと判断されるのであれば、また、父に従うまいとして父を見捨てる息子が同じように堕落した不敬な者と見なされ、それゆえに相続権を奪われ、その名が一族から永遠に消し去られるにふさわしいとされるのであれば――それならば、まことに崇敬されるべき「主」と「父」という二つの呼び名がひとしく合わさっている神を見捨てる者は、どれほど重い刑罰に値することであろうか。

Divinarum Institutiones 5.19.14

14

Nam ille, qui servum pretio comparat, quid in eum beneficii confert, praeter alimenta, quae illi utilitatis suae gratia subministrat? Et qui filium generat, non habet in potestate ut concipiatur, ut nascatur, ut vivat.

PL 6, 611A

なぜなら、代金を払って奴隷を買う者は、自分自身の利益のために与える糧食のほかに、いったいどのような恩恵をその奴隷に施しているというのか。また、子をもうける者にしても、その子が身ごもられ、生まれ、生き続けることを、自分の権能のうちに持ってはいないのである。

Divinarum Institutiones 5.19.15

15

Unde apparet non esse illum patrem, sed tantummodo generandi ministrum. Quibus ergo suppliciis dignus est desertor ejus, qui et dominus verus, et pater est, nisi quae Deus ipse constituit? qui spiritibus injustis aeternum paravit ignem; quod ipse per vates suos impiis ac rebellibus comminatur.

PL 6, 611B

このことから、彼(人間の父)は真の父ではなく、単に生殖の奉仕者にすぎないことが明らかになる。それゆえ、真の主にして父でもある方を見捨てる者は、神御自身が定められた刑罰のほかに、いったいいかなる刑罰にふさわしいというのであろうか。神は不義の霊たちのために永遠の火を備え、それを不敬虔な者たちと反逆する者たちに対して、御自らの預言者たちを通して脅しておられるのである。