マリウス・ウィクトリヌスc. 290–c. 365

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 8 › Adversus Arium Libri Quatuor

Liber IV, Caput XVII 第IV巻 第XVII章

Marius Victorinus · Adversus Arium Libri Quatuor · PL 8, 1125A · 8 sectiones

Adversus Arium Libri Quatuor 4.17.1

1

Quanquam dicatur quies, movetur autem intus motu unde vivit sibi, et intelligit semetipsum.

PL 8, 1125A

とはいえ静止と言われながらも、それ自体に生きるところの、また自らを知解するところの内なる運動によって動く。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.17.2

2

Ergo a motu interno, extra et quod est foris natus est motus, ab eo quod est intus esse, et ab eo quod est intus vivere, foris vivere, ab eo quod est intus intelligere; foris intelligere, movente se vita et intelligentia.

PL 8, 1125A

それゆえ、内なる運動から、外なる、いわば外にあるものが運動として生まれる。すなわち、内なる存在することから外なる存在することが、内なる生きることから外なる生きることが、内なる知解することから外なる知解することが、生命と知解とによって自らを動かしつつ〔生まれる〕。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.17.3

3

Sunt enim motus eodem modo existente simul, eo quod est esse, ut et intus esset et foris, ista Trinitas intus, cum Deus unus et solus foris, cum Jesus Christus intus et foris, cum ambo Deus unus, atque ex iis cum Deus ὁμοούσιον Christo, necessario et Christus ὁμοούσιον Spiritu sancto, ac per hoc et per Christum Deo: ipse etiam de Deo egressus est.

PL 8, 1125A

というのも、存在することであるものが同時に同じ仕方で実在しつつ、運動があるからである。それは〔存在することが〕内にも外にもあるためであり、この三位一体は、神が一にして単独であるときには内に、イエス・キリストであるときには外に、両者が一つの神であるときには内にも外にもある〔底本の句読では区切りが曖昧で、三つの cum 節を内・外・内外に対応させて読んだ〕。これらから、神がキリストとホモウシオスであるとき、必然的にキリストも聖なる霊とホモウシオスであり、これを通して、そしてキリストを通して〔聖なる霊は〕神ともホモウシオスである。彼自身もまた神から出たのである。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.17.4

4

Si enim omnis motus qui foris est, a Dei motu qui intus motus est, ergo et iste a Deo. Etenim scientia et intelligentia, existentia est utriusque ac potentia cognoscentiae; idque hoc ipsum motus est, hoc ipso quod motus substantia: necessario igitur in Christo, vel Christus est, et ab ipso habet omnia, quia a vita quod Christus est, substitit intelligentia, et ideo alter.

PL 8, 1125A

というのも、もし外にあるすべての運動が、内なる運動である神の運動から出るのであれば、この〔聖なる霊の運動〕もまた神から〔出る〕。実際、知と知解とは両者の実在であり、認識の可能態である。そしてこのこと自体が運動であり、まさに運動であるがゆえに実体である。それゆえ必然的に、それはキリストのうちにあるか、あるいはキリストであり、彼からすべてを持つ。というのも、キリストであるところの生命から知解が自存するに至ったのであり、それゆえ別のものである。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.17.5

5

Hoc enim dictum: Et a me habet omnia (Joan. XVI, 14, 15) . Habet autem et a me, duo sunt: ergo alter et alter: Sed quia motus et ipse Spiritus sanctus, motus et Christus, et quia vita vera Christus est, et credentibus in se dat vitam veram, hoc est aeternum, et adest apud Deum credentibus in se, quod Dei sit filius, idque per fidem: idcirco per Christum reconciliamur Deo; propter vero hominum obrutam sui et Dei memoriam, opus est Spiritu sancto, si accesserit scientia: Et intelligere quae sit latitudo Dei, quae longitudo, quae profunditas et altitudo (Ephes. III, 18) ; et confirmata fuerit charitas, et fides in Christum per Spiritum sanctum, quia scientia est, fiet salvus: plene namque ipse dicit testimonium de Christo, et docet omnia, et est interior Christi virtus, scientiam tribuens, et ad salvationem proficiens, unde alter Paracletus.

PL 8, 1125B

というのもこう言われているからである。「そして私からすべてを持つ」(ヨハネ16:14-15)。「持つ」、そして「私から」――これは二つのことである。それゆえ一方と他方とがある。しかし聖なる霊自身も運動であり、キリストも運動であり、そしてまことの生命はキリストであって、自らを信じる者たちに、まことの生命、すなわち永遠なるものを与え、自らが神の子であると信によって信じる者たちのために、神のもとにいる。それゆえキリストを通して我々は神と和解させられる。しかし人間たちの自分自身と神とについての記憶が埋もれてしまったために、聖なる霊が必要である。知が加わり、「神の広さ、長さ、深さ、高さがいかなるものかを知解すること」(エフェソ3:18)が加わり、聖なる霊を通してキリストへの愛と信とが確かなものとされるならば——聖なる霊は知だからである——人は救われるであろう。というのも、彼自身が十全にキリストについて証しをし、すべてを教え、キリストの内なる力であって、知を与え、救いへと進ませるからであり、それゆえもう一人のパラクレートスなのである。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.17.6

6

Etenim mortuis per peccata hominibus vita prius danda fuerat, ut erigerentur in Deum per fidem, quod erat jam vivere ex Dei vita quam attulit Christus in carne, ut carni etiam subveniret.

PL 8, 1125C

というのも、罪によって死んでいた人間たちには、まず生命が与えられねばならなかったからである。それは彼らが信によって神へと立ち上がるためであり、それはすでに、キリストが肉において携えてきた神の生命から生きるということであった。それは肉にも助けを及ぼすためであった。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.17.7

7

Quare confirmatis hominibus per fidem in Christum filium Dei, etiam scientia danda videatur, et de Christo, et perinde de Deo: item de mundo, ut eum argueret.

PL 8, 1125C

それゆえ、人間たちが神の子キリストへの信によって確かなものとされたのちには、知もまた与えられるべきであると思われる。キリストについての知、そしてそれに応じて神についての知、また同じく世についての知が、それを責めるためにである。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.17.8

8

Quae cum intellexissent, facilius ad Dei lucem hominis sui divinorumque intelligentia liberarentur terrenorum mundanorumque contemptu, et desiderio quod excitat scientia divinorum.

PL 8, 1125C

これらのことを彼らが知解したならば、自らの人間〔としての自己〕と神的な事柄とについての知解によって、また地上的・世俗的なものへの軽蔑と、神的な事柄の知が呼び起こす欲求とによって、いっそう容易に神の光へと解き放たれるであろう。