Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.1
Huc accedit quod vita Deus, vita Christus, et ex se vita utique, sed ut patre dante Christus habeat ex se vitam: ergo vita superior ab anima. Priora enim ζωὴ et ζωηρὶς, id est, vita, vitalitas quam anima: ergo illa ὁμοούσια Deus et λόγος, pater et filius.
PL 8, 1107Dこれに加えて、神は生命であり、キリストも生命であり、確かに自らからの生命であるが、父が与えることによって、キリストが自らからの生命を持つのである。それゆえ、生命は魂よりも上位のものである。というのも、ゾーエー(生命)とゾーエーリス(生命性)、すなわち生命と生命性とは、魂よりも先なるものだからである。それゆえ、神とロゴス、父と子とは、ホモウシアである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.2
Quippe ut ille Spiritus, et hic Spiritus, et hic vita, et ille vita. Item Verbum et Verbum, et caetera. Spiritus igitur habet potestatem animam sumendi, ponendi et resumendi.
PL 8, 1107Dなぜなら、あの方が霊であるように、この方も霊であり、この方が生命であるように、あの方も生命だからである。同様に言葉も言葉であり、他のことも同様である。それゆえ霊は、魂を取り、捨て、再び取る権能を持つ。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.3
Etenim vita, et a se vita potestatem habet sumendi, ponendi illud, quod sua potentia, sui participatione facit vivere: etenim anima ad imaginem imaginis Dei facta (Gen. I, 26) : Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram.
PL 8, 1107Dというのも、生命であり、自らからの生命であるものは、自らの可能態によって、自らへの分与によって生かすところのものを、取り、捨てる権能を持つからである。というのも、魂は神の像の像として造られたからである(創世記1:26)「我々にかたどり、我々に似せて、人を造ろう」と。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.4
Ergo inferior, et a Deo atque λόγῳ magis orta vel facta. Nunquam ipse Deus aut λόγος. sed quidem λόγος, non ille qui filius generalis vel universalis, atque omnium quae per ipsum facta sunt, semen, origo, fons.
PL 8, 1108Aそれゆえ、魂はより下位のものであり、むしろ神とロゴスとから生じ、あるいは造られたものである。魂は決して神自身、あるいはロゴス自身ではない。しかし、それは確かにロゴスであるが、それを通してすべてが造られた種子、起源、源泉たる、あの普遍的、全体的な子であるロゴスではない。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.5
Illius vero λόγος anima: quomodo, aut qui, et dixisse memini, et suo loco esse dicturum. Ergo universalis, quia spiritus et vita, non anima, habet potestatem a semetipso animam ponere, et rursum animam sumere.
PL 8, 1108Aしかし、魂はあの方のロゴスである——どのように、あるいはどのロゴスであるかは、私はすでに述べたことを覚えており、しかるべき箇所でまた述べるつもりである。それゆえ、普遍的なもの——それは霊であり生命であって、魂ではない——は、自らから魂を捨て、また再び魂を取る権能を持つのである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.6
Deus igitur et λόγος, vel quia vita sunt, vel quia Spiritus, vivunt et semper vivunt. Quippe qui a se vivunt. Ergo illa ὁμοούσια.
PL 8, 1108Aそれゆえ、神とロゴスとは、生命であるがゆえに、あるいは霊であるがゆえに、生きており、つねに生きている。なぜなら、彼らは自らから生きるからである。それゆえ、これらはホモウシアである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.7
Anima vero ὁμοούσιος, haec cum assumitur a divinis, id est, a λόγῳ neque enim a Deo: Λόγος, enim motus est, et motus anima, et motus a semetipso motus, unde imago et similitudo anima τοῦ λόγου est.
PL 8, 1108Aしかし魂がホモイウシオス〔底本はホモウシオス。文脈からホモイウシオスと読む〕であるのは、それが神的なものども、すなわちロゴスによって——神によってではなく——取られるときである。というのも、ロゴスは運動であり、魂もまた運動であり、しかも自らから運動する運動だからであり、それゆえ魂はロゴスの像にして似姿なのである。
- ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。
- ホモイウシオス(ὁμοιούσιος、ラテン語 homoeusion/similis substantiae)=「類似実体の」。350年代に、アンキュラのバシレイオスら東方の司教たちが唱えた語で、子は実体において父に「似ている」と言う。子を被造物とし、父に「似ていない」とする人々(アノモイオイ)を退けつつ、ホモウシオスへの警戒も保つ立場である。ホモウシオスとはギリシア語で一文字(ι)しか違わない。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.8
Ergo cum assumitur, nihil adjicitur vitae: quippe cum ex vita, id est, ex vivendi potentia animae vita sit.
PL 8, 1108Bそれゆえ、魂が取られるとき、生命には何も付け加えられない。なぜなら、生命から、すなわち生きる可能態から、魂の生命があるのだからである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.9
Animam igitur cum assumit Spiritus, veluti ad inferiora trajicit potentiam atque actiones, cum mundum et mundana complet: ergo Spiritum, et maxime Λόγος spiritus, qui vita est, in potestate habet et sumere animam, et ponere: cum autem sumit, mundo veluti nascitur, et potentia ejus cum mundo colloquitur: cum vero ponit, a mundo recedit, et non operatur in mundo carnaliter, nec tamen spiritaliter.
PL 8, 1108Bそれゆえ、霊が魂を取るとき、いわば下位のものへと可能態と現実態とを移すのであり、それは世界と世的な事柄とを満たすときである。それゆえ、霊、とりわけロゴスなる霊——それは生命であるが——は、魂を取ることと捨てることとの権能を持つ。取るとき、いわば世界へと生まれるのであり、その可能態は世界と語り合う。しかし捨てるとき、世界から退き、肉的に世界において働くことはなく、しかし霊的にも働くことはない。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.10
Hoc nos mortem ejus nominamus, et tunc esse dicitur in inferno, non utique sine anima. Hinc petit (Psalm. XV, 10) ne Deus animam suam relinquat in inferno.
PL 8, 1108Bこれを我々はこの方の死と呼ぶ。そしてそのとき、この方は陰府にあると言われるが、それは決して魂を伴わないのではない。ここから(詩篇15:10)神が自らの魂を陰府に見捨てられないようにと願うのである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.11
Ergo eam, quia rediturus ad mundum est, et ad ejus actum secum ad inferis ducit, quasi resumit ergo animam, id est, actus, mundum iterum accipit, et quia actus in mundo plenos ac totos Λόγος agit, et qui Spiritus est, et animam, et corpus, rursus ergo sanctificandum fuit, quia rursus ista susceperat.
PL 8, 1108Cそれゆえ、この方は世界へ、またその働きへと戻ろうとされるがゆえに、その魂を陰府から自らとともに引き連れて上がられる。それゆえ、いわば魂を、すなわち働きを再び取り、世界を再び受け入れられるのである。そして、世界における満ちた、全き働きをロゴス——それは霊でもあるが——がなされ、魂も肉体も再び受け入れられたのであるから、これらを再び受け取られたがゆえに、再び聖化されねばならなかったのである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.12.12
Ivit igitur ad Spiritum, et sanctificatus redit, cum apostolis egit, post sanctum Spiritum egit. Quis igitur est Spiritus sanctus? id est, λόγος, unus enim motus, et ideo dictum: et si discedo et praeparo vobis, rursus venio. Quis enim venit post abitum Christi, nisi Spiritus S. Paracletus?
PL 8, 1108Cそれゆえ、この方は霊のもとへ行かれ、聖化されて戻られ、使徒たちとともにおられ、聖なる霊の後に働かれた。それでは、聖なる霊とは誰であるか。すなわちロゴスである。なぜなら、運動は一つであるからであり、それゆえこう言われたのである——「たとえ私が去っても、汝らのために場所を備え、再び来る」と。というのも、キリストの去られた後に来られるのは、聖なる霊パラクレートス以外の誰であろうか。