Adversus Arium Libri Quatuor 3.4.1
Λόγος igitur quae sunt, quaeque esse possunt, quaeve esse potuerunt, veluti semen ac potentia existendi, sapientia ac virtus omnium substantiarum de Deo ad actiones omnes, Deus potentia patris actuque, quo filius ipse cum patre unus Deus est.
PL 8, 1101Bそれゆえ、ロゴスは、あるところのもの、あることができるもの、あることができたであろうものであり、いわば実在することの種子であり可能態であって、神から発するあらゆる実体の知恵にして力であり、あらゆる現実態へと向かうものである。〔ロゴスは〕父の可能態によって、また現実態によって神であり、それによって子自身は父とともに一つの神である。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.4.2
Etenim cum sint istae existentiae viventes intelligentesque, animadvertamus haec tria, esse, vivere, intelligere, ita tria esse, ut unum semper sint, atque in eo quod est esse.
PL 8, 1101Bなぜなら、これらの実在は生き、知解するものであるから、我々はこの三つ——存在すること、生きること、知解すること——に注目しよう。この三つは、つねに一つであるように三つであり、「存在すること」であるもののうちにある。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.4.3
Sed in eo quod est esse dico, quod ibi est esse: in hoc igitur esse, hoc est vivere, hoc intelligere omnia substantialiter, et unum subsistentia: vivere enim ipsum id est quod est esse; neque enim in Deo, ut in nobis aliud est quod vivit, aliud vita quae efficit vivere.
PL 8, 1101Bしかし、私が「存在することであるもののうちに」と言うのは、そこに存在することがあるという意味である。それゆえ、この存在することのうちに、生きることも、知解することも、実体的にすべてあり、自存としては一つである。というのも、生きること自体が、存在することそのものだからである。神においては、我々におけるように、生きるものと、生きることをもたらす生命とが別々にあるのではない。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.4.4
Etenim si ponamus accipiamusque ipsum vitam esse atque existere, quodque ei potentiae sit, id ipsum sit ei esse, clarum fiet unum atque idem nos accipere debere esse et vivere: haec ratio est, visque eadem intelligentiae est utique illi.
PL 8, 1101Cなぜなら、もし我々が、彼自身が生命であり、また実在すると立て、受け取るならば、そして彼にとって可能態であるものが、彼にとってそのまま存在することであるとするならば、我々は「存在すること」と「生きること」とを一つの同じものとして受け取らなければならないことが明らかになるであろう。これが理であり、そしてまさに知解についても、彼にとっては同じ力があるのである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.4.5
Hoc ipsum ergo intelligere, hoc est quod est ei esse, idque esse quod est intelligere: ipsum hoc intelligere intelligentia est: esse ergo, esse et vitae et intelligentiae est, id est, quod vita et intelligentia: unum igitur quod vita, et idem esse quod est intelligentia.
PL 8, 1101Cそれゆえ、この知解することそのものが、彼にとって存在することであり、また、存在することが知解することである。この知解すること自体が知解である。それゆえ、存在することは、生命の存在すること、知解の存在することであり、すなわち生命であり知解であるものである。それゆえ、生命であるものは一つであり、知解であるものと同一の存在することである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.4.6
Quod si haec in singulis atque in binis unum, sequitur ut ipsum vivere hoc sit, quod intelligere: nam si esse hoc est vivere, atque esse id quod intelligere; fit unum vivere atque intelligere, cum sit illis unum quod est esse.
PL 8, 1101Cもしこれらが個々においても、二つずつにおいても一つであるならば、生きること自体が知解することであるということが帰結する。なぜなら、もし存在することが生きることであり、存在することが知解することであるならば、生きることと知解することとは一つになる、それらにとって存在することが一つであるのだから。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.4.7
Huc accedit quod ipsum esse nihil est aliud quam vivere: quod enim non vivit, ipsum esse ei deperit, ut quamdiu quidque sit, hoc sit ei suum vivere, unde commoritur esse cum vita.
PL 8, 1101Cこれに加えて、存在すること自体は生きることに他ならない。なぜなら、生きないものは、存在すること自体を失うのであって、あるものがある限り、それが自らの生きることであり、それゆえ存在することは生命とともに死ぬからである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.4.8
Sed nos cum de aeternis loquimur, aliud vivere accipimus: sed hoc ipsum scire quod vivas, scire porro hoc est quod intelligere: Ergo scire intelligere est, et scire quod vivas, hoc est vivere: id ergo erit intelligere quod vivere.
PL 8, 1101Dしかし、我々が永遠なるものについて語るとき、我々は別の「生きること」を受け取る。すなわち、自らが生きているということを知ること、そしてさらに、知ることとは知解することである。それゆえ、知ることは知解することであり、自らが生きていると知ることは生きることである。それゆえ、生きることであるものは知解することであろう。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.4.9
Quod si ita est, ut unum sit vivere et intelligere, et cum unum sit esse quod est vivere atque intelligere; substantia unum, subsistentia tria sunt ista: cum enim vim ac significantiam suam habeant, atque ut dicuntur et sunt; necessario et sunt tria, et tamen unum, cum omne quod singulum est unum, tria sint, idque Graecis ita dicitur: ἐκ μιᾶς οὐσίας τρεῖς εἶναι τὰς ὑποστάσεις.
PL 8, 1101Dもしこれがそうであり、生きることと知解することとが一つであり、生きることであり知解することである存在することが一つであるならば、実体としては一つであり、自存としてはこれらは三つである。なぜなら、それぞれが自らの力と意味とを持ち、言われ、またあるとおりのものであるからには、必然的に三つでありながら、同時に一つでもある——おのおの単一であるものすべてが一でありながら、三つでもあるのだから。そしてこれはギリシア人によってこう言われる——「エク・ミアース・ウーシアス・トレイス・エイナイ・タス・ヒュポスタセイス(一つのウーシアから三つのヒュポスタシスがある)」と。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.4.10
Hoc cum ita sit, esse ut fundamentum est reliquis: vivere enim et intelligere ut secunda et posteriora, ut natura quadam in eo quod est esse, velut inesse videantur, vel ex eo quod esse quodammodo ut extiterint, atque in eo quod est suum esse, illud primum ac fontanum esse servaverint: nunquam enim esse sine vivere atque intelligere: neque vivere atque intelligere sine eo quod est esse jam probatum est.
PL 8, 1102Aこれがそうであるからには、存在することは、残りのものにとって基礎のようなものである。というのも、生きることと知解することとは、いわば第二次的、後続的なものとして、ある種の本性によって、存在することであるもののうちに内在しているように見え、あるいは、存在することからいわば発したものとして、しかも自らに固有の存在することにおいて、あの第一の、源泉たる存在することを保持しているのである。なぜなら、生きることと知解することなしに存在することは決してなく、存在することであるものなしに生きることと知解することがないことは、すでに証明されたとおりだからである。